Uzasadnienie
Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w [...], rozpatrując odwołanie M. B., decyzją z dnia 22 czerwca 2005 [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Instytutowej Komisji Stypendialnej [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r [...] w sprawie przyznania M. B. stypendium za wyniki w nauce za okres 6 m-cy w kwocie po [...] zł miesięcznie. W podstawie prawnej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej powołano przepisy art. 75 ust. 1, 75 a ust. 1 - 3, art. 75 d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r o wyższych szkołach zawodowych (Dz.U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), przepisy art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 9 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1598), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 23, poz. 187) oraz art. 157 kpa.
Uzasadniając swoją decyzję Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
Decyzją Instytutowej Komisji Stypendialnej [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r, przyznano M. B. jako absolwentowi tego instytutu, stypendium za wyniki w nauce, osiągnięte w roku akademickim 2003/2004, w kwocie po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w związku z uchwałą Senatu [...] stypendium w powyższej kwocie przyznaje się na okres 6-ciu miesięcy, z uwagi na osiągnięcie we wskazanym roku akademickim średniej ocen 4.81.
Poza sporem pozostawało, że M. B. dnia 14 lipca 2004 r obronił pracę dyplomową – licencjacką i stał się absolwentem studiów zaocznych [...] w [...] ze specjalnością; administracja publiczna.
W odwołaniu od tej decyzji M. B. zarzucił, że decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż winien mieć przyznane stypendium za wyniki w nauce przez okres 7 miesięcy i wskazywał na przepis art. 7 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 23, poz. 187). Podnosił, że wniosek złożył w przewidzianym ustawą terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 7.I.2005r. Zdaniem odwołującego się okres należnego stypendium wyznacza przepis art. 9 ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych... (Dz.U. Nr 152, po. 1598).
Rozpatrując odwołanie Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w [...] zajęła stanowisko, że stypendium za wyniki w nauce będące przedmiotem decyzji organu I instancji, przyznawane jest na wniosek senatu lub innego organu wskazanego w statucie uczelni w ramach tzw. uznania administracyjnego, z możliwością negatywnego rozstrzygnięcia nawet w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, a zatem w świetle powołanych w podstawie prawnej przepisów, stypendium mogło być przyznane na każdy okres czasu byle nie dłuższy niż 7 miesięcy. Podstawowym czynnikiem dla określenia okresu przyznania stypendium jest wniosek senatu lub innego organu wskazany w statucie uczelni. Zdaniem organu, odwoławczego żaden przepis ustawy nie daje podstawy do przyjęcia, że stypendium ma być przyznane za okres w jakim uprawniony był studentem uczelni, a zaskarżona decyzja nie określa za jakie miesiące, stypendium zostało przyznane. Podkreślono, że decyzja organu I instancji jest zgodna co do okresu przyznania stypendium z wnioskiem Senatu z dnia 22 kwietnia 2005 r, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. B. z wnioskiem o jej uchylenie. Skargę oparto na zarzucie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wskazując na przepis art. 7 ust. 1 ustawy z 7 stycznia 2005 r o zmianie..... ustaw (Dz.U. Nr 23, poz. 187), skarżący podnosił, że postępowanie o przyznanie stypendium za wyniki w nauce wszczęto na jego wniosek w trybie tego przepisu i kwestionował odmienne w tym zakresie ustalenia zaskarżonej decyzji, że wniosek złożył Senat Uczelni. Z takiego ustalenia, strona przeciwna wywodziła uprawnienia Senatu do określenia czasokresu przyznania stypendium.
Naruszenia prawa upatruje skarżący w tym, iż wobec złożenia wniosku w trybie art. 7 powołanej ustawy z 7 stycznia 2005 r, podlegał uregulowaniom przewidzianym art. 7, 8, i 9 ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych..... (Dz. U. Nr 152, poz. 1598). Zdaniem skarżącego skoro do 14 lipca 2004 r był studentem i osiągnął wyniki w nauce w roku szkolnym 2003/2004 uprawniające do otrzymania stypendium z tego tytułu, to okres przyznanego mu stypendium winien wynosić 7 miesięcy stosownie do art. 9 ust. 2 tej ustawy, gdyż w tym okresie spełniał warunki do jego otrzymania, a ustawa nie daje uprawnień organom uczelni do swobody w określaniu okresu przyznanego stypendium.
Skarżący przyjął stanowisko, iż jego wniosek podlegał rozpatrzeniu według zasad przewidzianych Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 września 1998 r w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych uczelni zawodowych (Dz.U. Nr 124, poz. 814).
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z zarzutami skargi, zdaniem organu nie jest jasne czy kwestionuje ona samo zastosowanie instytucji uznania, czy tylko przekroczenie jego granic. Podkreślono, że przyznając stypendium wyniki w nauce, za okres 6 miesięcy a zatem w ramach semestru, nie przekroczono granic uznania administracyjnego, a ustawa nie wymienia okoliczności jakie winny być brane pod uwagę przy określaniu okresu, na jaki stypendium za wyniki w nauce ma być przyznane. Konkluzja wyraża stanowisko, iż nie jest uprawniona teza, że student powinien otrzymać pomoc za okres lub na okres w jakim spełnia warunki do otrzymania stypendium, gdyż warunki te spełnione zostają jednokrotnie, w następstwie uzyskania średniej wyników w nauce za dany rok akademicki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy inaczej nie stanowią.
Kontrola zaskarżonej decyzji na tej płaszczyźnie prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn częściowo odmiennych niż podniesione na jej poparcie.
W świetle przepisu art. 75 a ust. 1,3, i 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r o wyższych szkołach zawodowych (Dz.U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), jest oczywiste, że przyznawanie pomocy materialnej studentowi w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, następuje na podstawie decyzji rektora, albo w następstwie przekazania uprawnień, na podstawie decyzji komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Zgodnie zaś z art. 85 ust. 1 i 2 do decyzji podjętych przez komisje stypendialne, stosuje się w indywidualnych sprawach studenckich, odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Taka regulacja oznacza, że przy załatwianiu indywidualnych spraw studenckich z zakresu przyznawania pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce, do postępowania poza mającymi pierwszeństwo szczególnymi regulacjami zawartymi w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r w wyższych szkołach zawodowych – stosuje się do postępowania odpowiednio przepisy kpa.
Przekazanie przez rektora uczelni - na wniosek samorządu studenckiego – uprawnień do przyznawania pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce komisjom stypendialnym, oznacza, iż umocowany do wydania decyzji w tych sprawach stał się kolegialny organ, którego skład określał, od 1.10.2004 r przepis art. 75a pkt 6 ustawy o wyższych szkołach zawodowych, obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja w przedmiocie pomocy materialnej, podejmowana jest zatem przez ciało kolegialne.
W świetle przepisu art. 75 a pkt 5 ustawy, przewodniczący lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący komisji stypendialnych i odwoławczej komisji stypendialnej, jedynie podpisują decyzje wydane przez te komisje.
Wgląd w przedstawione Sądowi Administracyjnemu akta postępowania w sprawie przyznania skarżącemu M. B. stypendium za wyniki w nauce, dowodzi, że wbrew ustaleniom zaskarżonej decyzji wniosek o udzielenie stypendium złożył – na stosownym druku – skarżący w dniu 25 lutego 2005 r.
Do wniosku tego, na odwrocie, podpięty jest "protokół/decyzja Instytutowej Komisji Stypendialnej", z którego wynika, że na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2005 r, Komisja ta przyznała skarżącemu stypendium za wyniki w nauce w kwocie [...]zł miesięcznie za okres od [...].01.2004 do [...].07.2004r (tj. za 7 m-cy). Protokół ten opatrzony jest siedmioma nieczytelnymi podpisami.
Natomiast skarżącemu doręczono w dniu [...] maja 2005 r decyzję Instytutowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] kwietnia 2005 r wydaną" po rozpatrzeniu w dniu [...] kwietnia 2005 r" wniosku M. B. z dnia [...].02.2005 r podpisaną przez mgr. A. M. z upoważnienia Przewodniczącego IKS (bez zaznaczenia zresztą, czy jest wiceprzewodniczącą tej Komisji) i przyznającą – wg. uzasadnienia – stypendium w powyższej kwocie za okres 6 m-cy. Uzasadnienie tej decyzji nawiązuje do Uchwały Senatu [...] w [...]. Do wniosku skarżącego dopięta jest uchwała Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r, wskazująca jako podstawę jej wydania art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 23, poz. 187). Wg. § 1 – Senat wnioskuje względem rektora o przyznanie stypendiów m.in. za wyniki w nauce, absolwentom zgodnie z imiennymi listami (których brak) – na okres 6-ciu miesięcy.
Z datą tej uchwały koresponduje data doręczonej skarżącemu decyzji jako wydanej w I instancji przez Instytutową Komisje Stypendialną, od której odwołanie rozpatrzyła Odwoławcza Komisja Stypendialna podejmując zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r.
Treść doręczonej skarżącemu decyzji organu I instancji, odpowiada także, notatce (czerwonym pismem) umieszczonej poniżej podpisów członków komisji o brzmieniu "zgodnie z uchwałą Senatu [...] w [...] Nr [...] z dnia [...].04.2005 r stypendium za wyniki w nauce zostało przyznane na okres 6 m-cy". Notatka ta opatrzona jest nieczytelnym podpisem i bez oznaczenia funkcji osoby, która ją podpisała.
Zgodnie z art. 109 § 1 kpa decyzje doręcza się stronom na piśmie. Nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem odwołania ze strony skarżącego mogła być tylko ta decyzja, którą mu doręczono jako datowaną na [...] kwietnia 2005 r. Jednakże z akt sprawy nie wynika, by doręczona skarżącemu decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r została podjęta przez Instytutową Komisje Stypendialną jako organ kolegialny, ani też by podpisała te decyzje osoba, nie tylko upoważniona przez Przewodniczącego Komisji ale będąca zarazem jej wiceprzewodniczącym (art. 75a ust.5), a nie członkiem nie pełniącym takiej funkcji.
Brak wyjaśnienia tych okoliczności przez Odwoławczą Komisję Stypendialną, która z mocy uregulowań zawartych w art. 138 § 1 i 2 kpa ma charakter organu merytorycznego, stanowi uchybienie przepisom art. 7, 77 Kpa w zw. z art. 107 § 1 kpa zd. I i 110 kpa, w związku z przepisem art. 75a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r w wyższych szkołach zawodowych (Dz.U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Uchybienie takie stanowi, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, będą organy miały na uwadze powyższe wskazania oraz następujące oceny prawne:
- ▪ Przepis art.7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 23, poz. 187) – dalej ustawa z 7 stycznia 2005 – nie stanowił podstawy do wydania przez Senat [...] w [...] uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r, zawierającej wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2003/2004, osobom, które (z zastrzeżeniem art. 7 ust.
- 2) nie dłużej niż do dnia [...] lipca 2004 r były studentami tej uczelni, oraz złożyły w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia [...] marca 2005 r (art. 7 ust. 1 in fine w zw. z art. 10 ustawy), wniosek o przyznanie pomocy materialnej w formie świadczeń wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1598) – zwanej dalej ustawą z 22 maja 2004 r,
- ▪ do rozpoznania takich wniosków stosownie do art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 maja 2004 r w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 7 stycznia 2005 r zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 września 1998 r w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych uczelni zawodowych (Dz.U. Nr 124, poz. 814), z uwzględnieniem treści przepisu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 2004 r.
Powołana wyżej ustawa z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy..... (Dz.U. Nr 152, poz. 1598), weszła w życie, co do zasady z dniem 17 lipca 2004 r – art.14.
Unormowania zawarte w przepisach art. 7, 8 i 9 tej ustawy w odniesieniu m.in. do studentów wyższych szkół zawodowych z założenia dotyczyły przyznawania, wypłacania i określania wysokości świadczeń pomocy materialnej, za okres do 30 września 2004 r, gdyż od 1 października 2004 r wchodziły w życie przepisy wyszczególnione w art. 14 pkt. 1 tej ustawy.
Wydanie w dniu 7 stycznia 2005 r kolejnej ustawy o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 23, poz. 187), zrodziło konieczność uregulowania sytuacji prawnej tych osób, które do dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy z 28 maja 2004 r były studentami i które spełniały warunki do uzyskania świadczeń pomocy materialnej z art. 7 ustawy z 28 maja 2004 r, lecz takich świadczeń nie otrzymały. Wynika to jasno z brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy z 7 stycznia 2005 r, że przepis ust. 1 nie dotyczy osób, które otrzymały świadczenia pomocy materialnej, na podstawie art. 9 ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. ustawy z 28 maja 2004 r).
W tej sytuacji przepis art. 7 ust. 1 in fine statuował szczególny tryb inicjowania postępowania o przyznanie studentowi prawa pomocy – w formie wniosku zainteresowanego studenta – a zatem odmienny od wskazanego przepisem art. 75 a ustawy o wyższych szkołach zawodowych - wprowadzony od 1.10 2004 r, oraz odmienny od wskazanego § 3 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 23 września 1998 r (Dz.U. Nr 124, poz. 814).
Skoro w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi Rektora na skargę, przy konstrukcji podjętej decyzji, jako decyzji mającej charakter uznaniowy, akcentowano jako argument, iż z wnioskiem wystąpił Senat Uczelni, powyższą ocenę prawną weźmie organ pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy z punktu widzenia oceny przesłanek decyzji opartej na tzw. swobodnym uznaniu, w odniesieniu do zasad otrzymywania i dzielenia oraz przyznawania i wypłaty świadków z budżetu państwa na pomoc materialną.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oparto na przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 210 § 1 powołanej ustawy.