Uzasadnienie
Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z [...] nr [...], którym po rozpatrzeniu zarzutów złożonych przez LR w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 22 listopada 2019 r. nr [...] postanowiono: uznać zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony; zarzut przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. ujętego w części ww. tytułu wykonawczego uznać za zasadny, a co za tym idzie umorzyć postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r.; uznać zarzut przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2015 r. do maja 2019 r. ujętego w części ww. tytułu wykonawczego za nieuzasadniony.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez [...] S.A. w dniu 22 listopada 2019 r., na zaległości z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej za używanie odbiornika. W dniu 10 stycznia 2020 r. dokonano zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W ustawowym terminie zobowiązany – LR złożył zarzuty braku wymagalności obowiązku z uwagi na nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz przedawnienia zaległości.
Wierzyciel, tj. [...] S.A. w postanowieniu z 13 maja 2020 r. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela zarzut braku wymagalności obowiązku został zakwalifikowany jako zarzut nieistnienia obowiązku, przy czym [...] podkreśliła, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności mogące o tym świadczyć. W szczególności stwierdzono, że nie doszło do niedopełnienia obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342).
Wierzyciel zaznaczył, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało wysłane do zobowiązanego 31 lipca 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Zwrócono jednocześnie uwagę, że nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat nałożonych ustawą abonamentową, a fakt nabycia uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiornika. Odnośnie do zarzutu dotyczącego przedawnienia zaległości za należności z tytułu opłat abonamentowych wierzyciel stwierdził, że jest on zasadny w części odnoszącej się do roszczeń za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r., za niezasadny zaś uznał zarzut przedawnienia obowiązku w części odnoszącej się do roszczeń obejmujących zobowiązania od stycznia 2015 r. do maja 2019 r.
Mając na względzie powyższego okoliczności oraz fakt, iż zgodnie z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wydał opisane na wstępie postanowienie z [...]
Na powyższe postanowienie zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł LR, zaskarżając je w części: uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony oraz uznania zarzutu przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2015 r do maja 2019 roku za nieuzasadniony.
Autor zażalenia zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błędne przyjęcie istnienia obowiązku zapłaty abonamentowej za "używanie" odbiornika za okres od 1 stycznia 2015 r. do maja 2019 r. w sytuacji, gdy zaległość w płatności opłat abonamentowych za ten okres została w całości umorzona, czego dowodem miała być załączona do zażalenia kopia decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w Warszawie nr [...] z 24 lipca 2020 r. W związku z powyższym, żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i umorzenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej należności za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2019 r., wnosząc o dopuszczenie dowodu z ww. decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na okoliczność nieistnienia zobowiązania w opłatach abonamentowych za okres od 1 stycznia 2015 r. do 25 maja 2020 r. wraz z odsetkami.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wydał opisane na wstępie postanowienie z [...]., utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z [...]
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wyższego stopnia opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie przy jej załatwieniu. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Dyrektor IAS w [...] przytoczył stanowisko wierzyciela ([...]) wyrażone w postanowieniu z 13 maja 2020 r., stwierdzając jednocześnie, że mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania zasadności złożonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku, dodając, że uprawnień do merytorycznego badania zasadności ww. zarzutu nie posiada również organ nadzoru.
Odnosząc się do zawartego w piśmie z 28 stycznia 2020 r., wniosku zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ nadzoru zauważył, że zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Mając zatem na uwadze, że ww. pismem złożonym w dniu 28 stycznia 2020 r. zobowiązany wszczął postępowanie w sprawie zarzutów, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z mocy prawa.
W związku z powyższym, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wydał w dniu 2 marca 2020 r. postanowienie nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...].
Niezależnie od powyższego nadmienić należy, iż pismem z dnia 1 lipca 2020 r. znak [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, iż Pan LR stosownie do art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, złożył do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych. W związku z powyższym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wobec Pana LR na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 listopada 2019 r. Nr [...].
Jednocześnie wierzyciel nadmienił, że niezwłocznie po otrzymaniu decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie ww. wniosku zobowiązanego, postąpi zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Organ nadzory wskazał następnie, że z przeprowadzonego przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, nie wynika, aby do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia wierzyciel wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o podjęcie działań z uwagi na wydanie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji rozstrzygnięcia w sprawie wniosku zobowiązanego o umorzenie należności z tytułu opłaty abonamentowej.
Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...], zarzucając temu rozstrzygnięciu:
- 1) naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) przez prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji nieistnienia obowiązku – umorzenia przez wierzyciela w całości opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 maja 2020 r.;
- 2) art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i właściwe zapoznanie się z motywami działania organu drugiej instancji;
- 3) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej - dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego oraz nierozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych;
- 4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegający na bezzasadnym utrzymaniu w mocy przez organ II instancji zaskarżonego postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego orzeczenia w zaskarżonym zakresie i umorzenie postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na wniesioną skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W jej następstwie postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Dodać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
- – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpatrzył niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w świetle wyżej wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano.
W ocenie Sądu wyeliminowanie z obrotu prawnego objętych kontrolą postanowień podyktowane było zaistnieniem w sprawie naruszeń przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na sposób jej załatwienia. W szczególności za takim wnioskiem przemawia nieprawidłowe działalnie organów po wniesieniu przez wierzyciela pisma z 1 lipca 2020 r. zawierającego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w związku z tym, że abonent zgodnie z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych złożył wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych do Departamentu Mediów Publicznych Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Jakkolwiek rację ma organ nadzoru, pisząc w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, co znalazło swoje odbicie w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z 2 marca 2020 r., to pismo [...], jako wierzyciela, z 1 lipca 2020 r. wnioskujące o zawieszenie postępowania należało odczytywać w ten sposób, że wierzyciel wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie tyle do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, co do zajęcia ponownego stanowiska przez [...] w sprawie w związku z oczekiwaniem na rezultat toczącego się postępowania przed Krajową Radą Radiofonii i Telewizji mogącego zasadniczo wpłynąć na modyfikację pierwotnie wyrażonego stanowiska zawartego w postanowieniu wierzyciela z 13 maja 2020 r. Wprawdzie organ egzekucyjny I instancji odnotował okoliczność wpływu pisma wierzyciela z 1 lipca 2020 r., to jednak faktycznie je pominął, stwierdzając jedynie, że "(...) wierzyciel zwrócił się do tut. organu egzekucyjnego z wnioskiem o dalsze zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania decyzji przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji".
Nie odniesiono się zatem do tego wniosku ani formalnie, ani merytorycznie, przede wszystkim zaś zignorowano jego jednoznaczną treść, z której wyraźnie wynikało, że wierzyciel domagał się zawieszenia postępowania egzekucyjnego aż do przedstawienia przezeń nowego stanowiska zgodnego ze stanowiskiem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w konsekwencji czego organ egzekucyjny nie czekając na zapowiedziane działanie wierzyciela rozpatrzył zarzuty postanowieniem z 29 lipca 2020 r. W powyższym kontekście niezrozumiała wydaje się treść pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z 21 sierpnia 2020 r., w którym przekazując zażalenie zobowiązanego na postanowienie z 29 lipca 2020 r., pisze jednocześnie, że "(...) mając na względzie interes zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne nie zostało wznowione, gdyż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] oczekuje na stanowisko wierzyciela w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z umorzeniem zaległości oraz informację w przedmiocie powstałych w toku postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych".
Zasadniczo bowiem należało oczekiwać, że mając na uwadze interes zobowiązanego ww. organ egzekucyjny, w ogóle wstrzyma się z merytorycznym rozpoznaniem sprawy aż do otrzymania ww. stanowiska, podejmując ewentualne czynności względem wierzyciela, aby ten przedstawił swoje stanowisko możliwie jak najszybciej. Jak wynika z akt sprawy, tego rodzaju pismo do wierzyciela zostało sformułowane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] dopiero 28 września 2020 r., a więc już po zakończeniu postępowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z 24 września 2020 r., zainicjowanym zażaleniem zobowiązanego na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z 29 lipca 2020 r. Co więcej, Dyrektor IAS w [...] rozpoznając zażalenie zobowiązanego w toku czynności zmierzających do rozpoznania zażalenia skarżącego nie podjął działań zmierzających do uzyskania stanowiska wierzyciela w związku ze złożonym przez niego jeszcze w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wnioskiem o zawieszenie postępowania, choć analiza akt jasno wskazywała, że wierzyciel rozważa zmianę stanowiska w sprawie w stosunku do pierwotnie zajmowanego, zależnie od rozstrzygnięcia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji odnośnie do wniosku zobowiązanego o umorzenie opłat abonamentowych.
W świetle powyższego należy więc ocenić, że oba wydane w sprawie postanowienia zapadły co najmniej przedwcześnie, bez podjęcia uprzednio niezbędnych czynności celem należytego wyjaśnienia wątpliwości co do stanowiska wierzyciela. Zauważyć jednocześnie trzeba, że ostatecznie wierzyciel przedstawił swoje stanowisko w piśmie z 26 listopada 2020 r., wskazując na okoliczność umorzenia dłużnikowi zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Jest to zatem stanowisko odmienne od wcześniejszego, przy czym przedstawione jedynie w formie informacyjnej, co należy wiązać z tym, że wbrew wnioskowi wierzyciela z 1 lipca 2020 r. organy postanowiły rozpoznać sprawę, nie czekając na spodziewaną zmianę jego stanowiska. W innym przypadku stanowisko to powinno przyjąć formę stosownego postanowienia, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, 34 § 1 oraz art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zapadłych w sprawie postanowień.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjne weźmie pod uwagę ocenę prawną i faktyczną wyrażoną w niniejszym wyroku. W szczególności, zwróci się do wierzyciela [...] SA, adekwatnie do znajdującego się w aktach pisma tego podmiotu z 26 listopada 2020 r., o przedstawienie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w stosownym trybie i we właściwej formie procesowej. Uwzględniając następnie stanowisko wierzyciela, organ wyda w sprawie zgodne z prawem rozstrzygnięcie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które to składa się wpis od wniesionej skargi w wysokości 100 złotych.
ab/