Uzasadnienie
III SA /Łd 1051/15
A.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Skarżący uzyskuje 2230,77 zł miesięcznego dochodu z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,29 ha. Rodzice skarżącego otrzymują emerytury w wysokości 907,23 zł netto (matka) i 1088,62 zł netto (ojciec). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że rodzice chorują, przeznaczając średnio 400 zł miesięcznie na leczenie. Po opłaceniu stałych rachunków (energia, woda, gaz, opał, wywóz śmieci, podatki, wyżywienie) skarżącemu nie pozostają żadne oszczędności.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Dochody osiągane przez skarżącego i jego rodziców (4226,62 zł netto na trzyosobową rodzinę), w zestawieniu z przedstawionymi argumentami i stanem zdrowia rodziców skarżącego, wskazują, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego zwolnił skarżącego od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 200 zł. Z kolei zdaniem referendarza sądowego przyjąć należy, że osiągane dochody pozwalają skarżącemu wygospodarować 100 zł na uiszczenie połowy wpisu sądowego. Ocenić również należało, że uzyskiwane dochody, biorąc po uwagę fakt, że ewentualne i przyszłe inne koszty niewątpliwie będą rozłożone w czasie, pozwalają na pokrycie pozostałych, o ile wystąpią, kosztów sądowych (100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł).
Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
lf