Uzasadnienie
J.P. i K.P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o zwrocie skarżącym wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego wobec B.S..
W dniu 7 stycznia 2015 r. skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 100 zł. Następnie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: emerytura skarżącej w wysokości 1.830 zł, emerytura skarżącego – 2.250 zł, ponadto uzyskują dochód z tytułu dzierżawy nieruchomości (1.000 m2) w kwocie 300 zł miesięcznie. Wnioskodawcy są właścicielami domu o powierzchni 120 m2, jak wyjaśnili wybudowanego w 1920 r. i wymagającego remontu. Skarżący oszacowali, że wydatki wynoszą około 4.600 zł, w tym: wyżywienie 1.500 zł, energia 450 zł, leki – 220 zł, ogrzewanie – 280 zł, podatki, telefon, woda – 550 zł, spłata pożyczek – 1.600 zł.
Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżący wnieśli sprzeciw, w którym nie zgodzili się z treścią postanowienia. W dniu 10 marca 2015 r. do Sekretariatu Prezesa WSA w Łodzi wpłynął wniosek skarżących o wyłączenie sędziów Wydziału III oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Analiza przedstawionych przez skarżących prowadzi do wniosku, że zasługuje na uwzględnienie w części.
Skarżący wykazali, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 powoływanej ustawy w zakresie przyznania adwokata. Źródłem dochodu skarżących jest emerytura oraz dzierżawa ogródka. Miesięcznie dochód ich dwuosobowego gospodarstwa wynosi 4380 zł. Skarżący wyjaśnili, że razem wydatki wynoszą 4600 zł, co zmusza ich do oszczędnego wydawania pieniędzy.
W ocenie Sądu okoliczności te przemawiają za przyznaniem skarżącym pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem nie są sami w stanie ich ponieść.
W zakresie natomiast zwolnienia od kosztów sądowych Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ich uiścić bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Jak wynika z oświadczenia złożonego na formularzu PPF skarżący co miesięcznie na spłatę zaciągniętych pożyczek przeznaczają kwotę 1600 zł. Tymczasem na obecnym etapie przedmiotowego postępowania skarżący uiścili już wpis od skargi w wysokości w wysokości 100 złotych. Uiszczenie tej kwoty w zestawieniu z osiąganymi dochodami nie stanowi zbytniego obciążenia dla ich aktualnej sytuacji finansowej, które mogłoby skutkować popadnięciem w stan zubożenia.
Jednocześnie zauważyć należy, że ewentualna konieczność uiszczenia kolejnych kosztów postępowania będzie rozłożona w czasie, co daje możliwość ich poniesienia (100 zł – w przypadku oddalenia skargi za sporządzenie uzasadnienia wyroku i ewentualnie 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej). W tej sytuacji uznać należy, że skoro skarżący ze swojego budżetu są w stanie wygospodarować środki na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych, są również w stanie ponieść ewentualne koszty postępowania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, bowiem tylko takie są chronione przez ustawodawcę.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.
U.K.
- - ---------------------- 3 4