Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 30 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 1095/19

Uzasadnienie

Postanowieniem z [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z [...] o odmowie zwolnienia z egzekucji nieruchomości, stanowiących działki o numerach 2/8 oraz 2/9, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...], [...], zajętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 30 listopada 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółki komandytowej z siedzibą w G. za III kwartał 2010 r. i skierował go do realizacji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zawiadomieniem z 1 grudnia 2010 r. [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanej spółki w Banku B S.A.

Na podstawie informacji z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych ustalił, że zobowiązana spółka jest właścicielem nieruchomości gruntowych, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...], [...] oraz [...]

W piśmie z 30 kwietnia 2015 r., uzupełnionym pismem z 10 czerwca 2015 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wniósł do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. o przeprowadzanie egzekucji z wymienionych nieruchomości.

Na podstawie pism z 7 lipca 2015 r. o numerach [...],[...]oraz [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. dokonał zajęcia nieruchomości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółki komandytowej położonych: w Ł., przy ul. C 41A, dla której Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]; w Ł. przy ul. C 41B, dla której Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]; w Łodzi, przy ul. C 41A-41D, dla której Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [....] poprzez wezwanie spółki do zapłaty w terminie 14 dni zaległości w podatku od towarów i usług za III kwartał 2010 r. Wezwania zostały doręczone zobowiązanej 30 lipca 2015 r.

Wraz z pismem z 10 lipca 2015 r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. przesłał do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych wnioski o wpis w księgach wieczystych ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. 8 oraz 10 września 2015 r. do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wpłynęły zawiadomienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonaniu wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2010 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] Nr [...]organ egzekucyjny połączył postępowania egzekucyjne prowadzone do nieruchomości, stanowiących działki o numerach 2/5, 2/8 oraz 2/9, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...], [...] oraz [...]. 16 lutego 2016 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy, w którym oszacował wartość wskazanych nieruchomości.

7 listopada 2016 r. organ egzekucyjny skierował do Urzędu Miasta Ł. pismo wraz z obwieszczeniem o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...], [...] oraz [...] z prośbą o jego publiczne wywieszenie.

Pismem z 10 listopada 2016 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z wnioskiem o wystawienie na licytację wydzielonej części nieruchomości "położonej przy ulicy C 41A-41D, w postaci działki nr 2/5 o powierzchni 7 381 m2, oznaczonej księgą wieczystą [...], której wartość wystarcza na zaspokojenie organu egzekucyjnego".

14 grudnia 2016 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie o odmowie "wystawienia na licytację wydzielonej części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. C 41A - 41D, stanowiącej działkę nr 2/5 o powierzchni 7 381 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, uchylił postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z 14 grudnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. przed wydaniem rozstrzygnięcia powinien rozważyć, czy żądanie strony nie stanowi w istocie wniosku o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości, stanowiących działki o numerach 2/8 i 2/9. Ustalenie intencji strony powinno nastąpić w postępowaniu wyjaśniającym, w ramach którego organ egzekucyjny winien wezwać ją do wskazania charakteru prawnego pisma z 10 listopada 2016 r., informując jednocześnie z jakich przyczyn żądanie nie może zostać rozpatrzone w trybie określonym w art. 110p u.p.e.a.

Pismem z 23 listopada 2017 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą do wyjaśnienia charakteru prawnego podania z 10 listopada 2016 r., w szczególności poprzez wskazanie, czyjej intencją było złożenie: wniosku, o którym mowa w art. 13 u.p.e.a.; innego środka ochrony prawnej, który należy wskazać organowi egzekucyjnemu.

Wezwanie skarżąca odebrała 13 grudnia 2017 r.

W piśmie z 20 grudnia 2017 r. spółka wniosła o zwolnienia z egzekucji dwóch działek o numerach 2/8 i 2/9 położonych przy ul. C w Ł., dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] i [...].

W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że jej intencją było, aby egzekucja była prowadzona wyłącznie z nieruchomości oznaczonej jako działka 2/5, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]. Skarżąca wskazała, że z art. 13 u.p.e.a. koresponduje zasada stosowania najmniej uciążliwego środka wyrażona w art. 7 § 2 u.p.e.a. Zarząd Dróg i Transportu w Ł. zaakceptował nowy układ komunikacyjny, uwzględniający wjazd na działkę nr 2/5 z drogi publicznej. Oznacza to, że działka ta może zostać zbyta przez organ egzekucyjny i gospodarczo wykorzystana (np. zabudowana) przez jej nabywcę. Wartość rynkowa działki nr 2/5 określona została przez biegłego w toku postępowania egzekucyjnego na kwotę 6 131 597 zł. Zdaniem skarżącej, wartość tej działki jest wyższa i wynosi 7 381 000 zł (1 000 zł x 7 381 m2). Biegły nie wziął pod uwagę, że nowy układ komunikacyjny uwzględnia bezpośredni wjazd na działkę nr 2/5 z drogi publicznej.

Skoro nowy układ komunikacyjny uwzględnia bezpośredni wjazd na działkę nr 2/5, a wartość działki nr 2/5 nie jest niższa niż wartość dochodzonego obowiązku, to egzekucja wyłącznie z jednej działki nr 2/5 jest zgodna z zasadą celowości "(stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku), przy jednoczesnym poszanowaniu zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego". Według skarżącej, dalsze prowadzenie egzekucji z działek nr 2/8 i 2/9 przeczyć będzie zasadzie stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, skoro sama egzekucja z działki nr 2/5 prowadzić będzie bezpośrednio do wykonania egzekwowanego obowiązku.

Pismem z 23 listopada 2017 r. organ egzekucyjny zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego M. M., który sporządził operat szacunkowy nieruchomości położonych w Ł. przy ul. A 41A-41D, należących do skarżącej o wyjaśnienie: czy działka o numerze ewidencyjnym nr 2/5 posiada dostęp do drogi koniecznej (zbadanie tej sprawy powinno nastąpić przy uwzględnieniu oceny skutków prawnych i faktycznych wynikających z dokumentów załączonych przez zobowiązanego do zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z 14 grudnia 2016 r.); czy wartości wskazane w operacie szacunkowym w odniesieniu do każdej z nieruchomości w znaczeniu wieczystoksięgowym, stanowią ich wartości rynkowe i czy każda z nieruchomości opisanych w operacie szacunkowym może stanowić odrębny przedmiot prawnie skutecznej sprzedaży.

7 grudnia 2017 r. biegły z zakresu wyceny nieruchomości zwrócił się do organu egzekucyjnego, m. in. o wyjaśnienie wątpliwości co do załączonych kopii map, które nie posiadają informacji, w jakiej dacie powstały oraz przez jaki urząd zostały wydane (brak sygnatur).

W związku z powyższym, organ pierwszej instancji pismem z 27 grudnia 2017 r. zwrócił się do zobowiązanej o przedstawienie uwierzytelnionych kopii map oraz o wyjaśnienie: w jakiej dacie powstały mapy, których kopie zostały dołączone do zażalenia na postanowienie z [...], przez jaki urząd zostały wydane (wskazanie sygnatur).

Wezwanie skarżąca odebrała 17 stycznia 2018 r. 1 lutego 2018 r. spółka złożyła oryginał "koncepcji skomunikowania działki nr 2/5, obręb B-5 z planowanym układem drogowym al. D/ul. E" oraz poinformowała, że integralną częścią tej koncepcji jest mapa według wariantu nr 3, sporządzona w lutym 2012 r. Koncepcja ta wraz z mapą została sporządzona na zlecenie Zarządu Dróg i Transportu przez F s.c. Koncepcja według wariantu nr 3 została zaakceptowana przez Zarząd Dróg i Transportu. Jest to wariant obecnie obowiązujący.

20 marca 2018 r. rzeczoznawca przekazał swoje stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił "zgody na zwolnienie z egzekucji" nieruchomości, stanowiących działki nr 2/8 i 2/9, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] i [...]

Organ pierwszej instancji wskazał, że biegły rzeczoznawca majątkowy, dokonał opisu oszacowania zajętych nieruchomości, uwzględniając definicje, jakie nakazuje mu stosować u.p.e.a., tj.: definicję nieruchomości z k.c. (art. 46 § 1), definicję nieruchomości z art. 1 ust. 2 k.w.u., definicję nieruchomości i zasady wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności Działu IV zatytułowanego "Wycena nieruchomości", co wynika między innymi z art. 110r u.p.e.a. Wykonując operat szacunkowy nieruchomości, biegły przyjął zasady wynikające z przepisów prawa, co do możliwości ich sprzedaży, albowiem celem egzekucji z nieruchomości jest ich sprzedaż. Opisał i wycenił trzy nieruchomości w znaczeniu wieczystoksięgowym stanowiące jedną całość w znaczeniu gospodarczym. Biegły uznał, że jedna z nieruchomości, która powstała z podziału nie posiada dostępu do drogi publicznej, a zatem nie może być odrębnym przedmiotem obrotu prawnego.

Czynność prawna rozporządzająca taką nieruchomością jest dotknięta bezwzględną wadą nieważności. Organ pierwszej instancji wskazał, że ustawodawca przewidział dwie sytuacje, w których uznaje się, że nieruchomości (wydzielone działki) mają zapewniony dostęp do dogi publicznej: dostęp bezpośredni, jeśli działka przylega do pasa drogowego drogi publicznej i istnieje możliwość urządzenia zjazdu z tej drogi na drogę publiczną, dostęp pośredni – realizowany przez wydzielenie z dzielonej nieruchomości działki stanowiącej drogę wewnętrzną wraz z ustanowieniem na tej działce odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu, a gdy nie można wydzielić drogi wewnętrznej ustanowienie innych służebności drogowych. Skarżąca nie zobowiązała się do ustanowienia służebności drogi koniecznej na rzecz ewentualnego nabywcy działki nr 2/5 w toku postępowania egzekucyjnego. Przyznanie własności tylko działki nr 2/5, na mocy art. 112 u.p.e.a. byłoby bezwzględnie nieważne.

Takie działanie organu egzekucyjnego nie tylko naruszyłoby zasadę praworządności wskazaną w art. 7 k.p.a., ale również wyrządziłoby szkodę majątkową nabywcy tej nieruchomości. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego z prośbą o ustosunkowanie się do kwestii możliwości sprzedaży działki nr 2/5 bez dwóch pozostałych działek zajętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2010 r. Rzeczoznawca majątkowy wskazał, że w orzecznictwie przyjęto zasadę, że graniczące ze sobą działki należące do tej samej osoby, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste, nie stanowią odrębnych nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Wartość rynkowa trzech działek o numerach 2/5, 2/8 i 2/9 została określona jako wartość rynkowa gospodarczej całości – wartości podane na stronach 2 i 33 operatu w rozbiciu na pojedyncze nieruchomości wieczystoksięgowe mają jedynie charakter techniczny i zostały wyszczególnione na prośbę organu egzekucyjnego.

Brak jest decyzji dotyczącej możliwości zjazdu z działki nr 2/5, a nawet gdyby hipotetycznie taka decyzja istniała na dzień sporządzenia opinii, to na dzień sporządzenia opinii jak i na dzień niniejszej odpowiedzi, nie ma fizycznie przedłużenia al. E na odcinku od drogi krajowej nr 1. Jedynym na dzień sporządzenia opinii (biorąc zarówno pod uwagę stan prawny jak i "techniczno-ekonomiczny"), dostępem do drogi publicznej dla działki nr 2/5 jest dostęp przez działki nr 2/8 i 2/9. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji stwierdził, że zwolnienie z egzekucji działek nr 2/8 i 2/9 spowodowałby zagrożenie interesu wierzyciela. Spółka nie dokonuje bowiem żadnych wpłat na poczet zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nr [...].

Natomiast w interesie wierzyciela leży wyegzekwowanie kwoty objętej wskazanym tytułem wykonawczym szybko i w miarę możliwości przy zastosowaniu najprostszych, lecz skutecznych środków egzekucyjnych. Skuteczność tych środków uzależniona jest od sytuacji majątkowej zobowiązanego: posiadanego przez niego majątku nieruchomego, ruchomości, środków pieniężnych, wierzytelności.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. - art. 84 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez zasięgnięcie opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na okoliczność kwestii prawnych;
2. - art. 79 § 2 w związku z art. 84 § 2 i art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez zwrócenie się do biegłego o udzielenie wyjaśnień, podczas gdy należało go przesłuchać, co doprowadziło do pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu;
3. - art. 138 § 2a k.p.a. w związku z art. 144 w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie wytycznych Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego, czym zlekceważono stanowisko organu drugiej instancji, sformułowane na okoliczność rozumienia pojęcia nieruchomości;
4. - art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od oceny materiału dowodowego, co przyjęło postać bezrefleksyjnego zaakceptowania poglądów biegłego;
5. - art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego na okoliczność, czy zbycie działki nr 2/5 jest możliwe, czy z jej sprzedaży uzyskano by kwotę odpowiadającą wartości egzekwowanego obowiązku oraz czy działka ta posiada dostęp do drogi publicznej;
6. - art. 76 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę przyznania wiary dokumentowi urzędowemu w sytuacji nieprzeprowadzenia przeciwko jego treści innego dowodu;
7. - art. 1 ust. 2 i art. 24 ust. 1 k.w.u. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że działki, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste, nie stanowią odrębnych nieruchomości, podczas gdy ze wskazanych przepisów wynika, że jeśli dla określonej działki gruntu prowadzona jest księga wieczysta, to działka ta stanowi odrębną nieruchomość;
8. - art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że nieruchomość nieposiadająca dostępu do drogi publicznej, nie może być przedmiotem obrotu, podczas gdy przepisy te nie ustanawiają zakazu rozporządzania nieruchomościami gruntowymi, nieposiadającymi dostępu do drogi publicznej.

Organ drugiej instancji stwierdził następnie, że podtrzymuje przede wszystkim swoje stanowisko zaprezentowane w postanowieniu z [...], zgodnie z którym działka nr 2/5 objęta księgą wieczystą nr [...] w ujęciu wieczystoksięgowym jest nieruchomością odrębną od działek o numerach 2/8 oraz 2/9, które stanowią dwie pozostałe nieruchomości zajęte przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B.. Kilku odrębnych nieruchomości w znaczeniu wieczystoksięgowym, uznanych za całość w znaczeniu gospodarczym, nie można traktować jako jednej nieruchomości, o której mowa w art. 110p u.p.e.a. (dotyczącym prowadzenia egzekucji z wyodrębnionej części nieruchomości). W postanowieniu z [...] nie oceniono zasadności żądania skarżącej przeprowadzenia egzekucji jedynie z działki nr 2/5, objętej księgą wieczystą nr [...], pozostawiając analizę powyższej kwestii organowi egzekucyjnemu ponownie rozstrzygającemu w przedmiocie żądania strony.

Organ drugiej instancji nie zakwestionował ustaleń Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. w zakresie prawnej i faktycznej możliwości zbycia nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] (działka nr 2/5) i uzyskania w ten sposób zaspokojenia należności dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2010 r. W wyniku realizacji przez organ pierwszej instancji wytycznych organu drugiej instancji zostało ustalone, że przedmiotem żądania spółki jest zwolnienie z egzekucji działek o numerach 2/8 oraz 2/9, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...], [...]. Organ drugiej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że w każdym przypadku czynność prawna rozporządzająca nieruchomością, która nie posiada dostępu do drogi publicznej, jest dotknięta bezwzględną wadą nieważności. Podniósł przy tym, że sprzedaż takiej nieruchomości jest bowiem co do zasady dopuszczalna i zgodna z prawem, będzie zaś dotknięta wadą nieważności jedynie w przypadku, gdy w decyzji o podziale, na podstawie której wyodrębniono nieruchomość, zawarty został warunek, że przy rozporządzeniu nią musi zostać zapewniony dostęp do drogi publicznej i warunek ten nie zostanie spełniony.

W rozpatrywanej sprawie brak jest dowodów wskazujących, że w ewentualnej decyzji o podziale, w ramach której wyodrębniono działkę nr 2/5, objętą księgą wieczystą Nr [...], zawarty został warunek, o którym mowa powyżej. Powyższe nie oznacza jednak, że nie było podstaw do odmowy zwolnienia z egzekucji nieruchomości w postaci działek o numerach 2/8 oraz 2/9. Nieruchomość stanowiąca działkę nr 2/5, objęta księgą wieczystą nr [...], nie posiada dostępu do drogi publicznej. Powyższego ustalenia nie zakwestionowała również skarżąca. Koncepcja skomunikowania działki nr 2/5 do dnia dzisiejszego nie wyszła poza fazę planowania. Nie zmienia tego stanu rzeczy treść dokumentu Zarządu Dróg i Transportu z 4 kwietnia 2012 r., że wariant nr 3 tejże koncepcji jest wariantem obowiązującym.

W ocenie organu drugiej instancji, istotnym jest, że działka nr 2/5 nadal nie posiada dostępu do drogi publicznej. Nie ma przeszkód natury prawnej, aby dokonać sprzedaży nieruchomości, która nie ma dostępu do drogi publicznej. Jednakże nie ulega wątpliwości, że zbycie tego typu nieruchomości może być znacznie utrudnione, czy wręcz niemożliwe, ewentualnie może wiązać się z uzyskaniem znacznie niższej ceny w porównaniu do sytuacji, w której występowałby dostęp do drogi publicznej. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przy użyciu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Biorąc zatem pod uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym ochronie podlega nie tylko interes zobowiązanego, ale także wierzyciela, strona nie może oczekiwać od organu egzekucyjnego takich działań, które spowodują, że egzekucja okaże się całkowicie bezskuteczna lub jej efekty zostaną w znacznym stopniu ograniczone.

Organ egzekucyjny nie może zatem dokonać zwolnienia z egzekucji działek nr 2/8 i 2/9, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...], [...], bo mogłoby to uniemożliwić przeprowadzenie skutecznej egzekucji z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] i co za tym idzie zaspokojenie wierzyciela. Jedynie przeprowadzenie egzekucji z wszystkich trzech zajętych nieruchomości jako gospodarczej całości, pozwoli na znalezienie osoby zainteresowanej ich nabyciem. Takie podejście ma na celu również ochronę interesu zobowiązanej spółki. Po przeprowadzeniu sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości i zaspokojeniu dochodzonych należności, organ egzekucyjny zwraca nadwyżkę uzyskaną ze sprzedaży zobowiązanemu. Korzystniejsze z punktu widzenia zobowiązanej spółki jest zatem zbycie wszystkich trzech nieruchomości po cenie rynkowej i odzyskanie nadwyżki, która pozostanie po zaspokojeniu należności wierzyciela, niż ewentualna sprzedaż działki nr 2/5 po niższej (niewykluczone przy tym że znacznie niższej) cenie z uwagi na brak dostępu nieruchomości do drogi publicznej.

Opinia biegłego potwierdzała, że działka nr 2/5 nie ma dostępu do drogi publicznej oraz wyjaśniała, w jaki sposób została określona wartość rynkowa działek o numerach 2/5, 2/8 i 2/9. Jednocześnie organ drugiej instancji stwierdził, że nie zgadza się z przyjętym za opinią biegłego stanowiskiem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B., zgodnie z którym graniczące ze sobą działki należące do tej samej osoby, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste, nie stanowią odrębnych nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Takie rozumienie prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że właściciel sąsiadujących z sobą nieruchomości nie może sprzedać jednaj z nich. Tym niemniej, w ocenie organu drugiej instancji, dla wydania postanowienia o odmowie zwolnienia z egzekucji dwóch spośród trzech zajętych nieruchomości nie było konieczne w niniejszej sprawie udowodnienie, że stanowią one jedną nieruchomość. Wystarczającym jest bowiem stwierdzenie, że egzekucja wyłącznie z nieruchomości stanowiącej działkę nr 2/5, objętej księgą wieczystą nr [...], może być nieskuteczna.

W skardze na powyższe postanowienie "B" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółka komandytowa wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1) art. 89 § 2 oraz art. 79 § 2 w związku z art. 84 § 2 i art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od obowiązku przeprowadzenia rozprawy z udziałem biegłego i ograniczenie się jedynie do zwrócenia się do biegłego o udzielenie wyjaśnień na piśmie, podczas gdy należało przesłuchać biegłego w ramach rozprawy administracyjnej z udziałem strony, co skutkowało pozbawieniem strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, chociażby przez brak możliwości zadawania pytań i weryfikowania wyjaśnień biegłego, składanych w ramach opinii uzupełniającej;
2. 2) art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która w niniejszej sprawie przybrała postać oceny dowolnej, zwłaszcza w zakresie w jakim organ bez pogłębionej analizy stwierdza, że jedynie przeprowadzenie egzekucji z wszystkich trzech zajętych nieruchomości jako gospodarczej całości pozwoli na znalezienie osoby zainteresowanej ich nabyciem, podczas gdy ustalenie to nie jest poparte jakimkolwiek argumentem ani dowodem;
3. 3) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego na okoliczność, czy zbycie działki nr 2/5 jest możliwe, czy z jej sprzedaży uzyskano by kwotę odpowiadającą wartości egzekwowanego obowiązku oraz czy działka ta posiada dostęp do drogi publicznej;
4. 4) art. 76 § 1, 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez odmowę przyznania wiary dokumentowi urzędowemu w sytuacji nie przeprowadzenia przeciwko jego treści innego dowodu;
5. 5) art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez odmowę zwolnienia spod egzekucji działek nr 2/8 i 2/9, podczas gdy ważny interes zobowiązanego za tym przemawiał;
6. 6) art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od obowiązku rozważenia przeprowadzenia egzekucji w innej, mniej uciążliwej dla strony formie, w szczególności przez przeprowadzenie egzekucji z dwóch spośród trzech zajętych nieruchomości i zwolnieniu choćby jednej z nieruchomości;
7. 7) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności;
8. 8) a w konsekwencji art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2018r. poz.1467 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego a mianowicie art.7, 77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.13 § 1 i art.7 § 2 u.p.e.a. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019r. poz.1438 ze zm.), dalej u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art.13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

W myśl art.7 § 2 wymienionej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Z przepisu art. 13 § 1 u.p.e.a. wynika, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić jedynie w razie łącznego spełnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.

Zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, lecz także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 832/18). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego, jak i wierzyciela. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1791/12).

Należy podkreślić, że nawet w sytuacji gdyby zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny miałby prawo odmówić przedmiotowego zwolnienia, albowiem decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter "fakultatywny", co oznacza, iż organ egzekucyjny orzeka w ramach uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku.

Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W stanie faktycznym sprawy, rozstrzygnięciu sądu podlegała zatem kwestia, czy została dostatecznie rozważona przez organy egzekucyjne, okoliczność zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". W literaturze prawa podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).

W wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się natomiast uwagę, (m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1422/15), że wypełnienie tej przesłanki nie zobowiązuje wprawdzie organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, to jednak nakłada obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, jednak nie świadczy o tym, że dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego, jednakże jest obowiązany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania tej instytucji, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanki, a także prawidłowości uzasadnienia odmowy.

Podzielając wymienione poglądy wskazać należy, że w omawianym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach k.p.a.: art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 (obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest to czy istnieje ważny interes strony skarżącej uzasadniający zwolnienie z egzekucji nieruchomości stanowiącej działki o numerach 2/8 i 2/9.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że przeciwko spółce toczy się postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległość w podatku od towarów i usług za III kwartał 2010r. W czasie tego postępowania zajęte zostały trzy nieruchomości przy ul. C oznaczone jako działka nr 2/5, 2/8 i 2/9. Strona skarżąca wniosła o zwolnienie spod egzekucji działek nr 2/8 i 2/9 uzasadniając to tym, że sprzedaż tych działek zimniejszy możliwości zarobkowe spółki (spółka zajmuje się kupnem, sprzedażą, zarządzaniem i wynajmem nieruchomościami) zaś do wykonania egzekwowanego obowiązku wystarczy egzekucja wyłącznie z działki nr 2/5. W ocenie strony sprzedaż samej działki nr 2/5 będzie wystarczająca do spełnienia obowiązku i będzie to zgodne z zasadą celowości postepowania egzekucyjnego określoną w art.7 § 2 u.p.e.a.

Natomiast w ocenie organów administracji nie jest możliwa sprzedaż wyłącznie działki nr 2/5 gdyż nie posiada ona dostępu do drogi publicznej zaś wszystkie trzy działki (tzn. nr 2/5, 2/8 i 2/9) stanowią jedną całość gospodarczą i sprzedaż wszystkich trzech działek pozwoli osiągnąć korzystną cenę.

W przekonaniu sądu organy administracji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.

Przede wszystkim należy zgodzić się z organami administracji, że działka nr 2/5 nie posiada dostępu do drogi publicznej. Okoliczności tej nie podważają dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą a mianowicie: "koncepcja skomunikowania działki nr 2/5 z planowanym układem drogowym al. D/ ul. E", mapa według wariantu nr 3 sporządzona w lutym 2012r. uwzględniająca zjazd z działki nr 2/5 oraz pismo Zarządu Dróg i Transportu z dnia 4 kwietnia 2012r.w którym zaznaczono, że wariant nr 3 jest wariantem obowiązującym. Analiza wymienionych dokumentów wskazuje jedynie, że istnieje koncepcja skomunikowania działki nr 2/5 z drogą publiczną w bliżej nieokreślonej przyszłości. Nie wiadomo zatem czy i ewentualnie kiedy to nastąpi bo przedłożone dokumenty są bardzo ogólnikowe i nie wykraczają poza fazę planowania. Na chwilę obecną istotne jest jedynie to, że działka nr 2/5 nie posiada dostępu do drogi publicznej i nie wiadomo czy będzie miała taki dostęp w przyszłości a jeżeli tak to kiedy.

Trafnie również podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że nie ma przeszkód natury prawnej do sprzedaży wyłącznie działki nr 2/5 bez dostępu do drogi publicznej. Sprzedaż takiej działki jest co do zasady dopuszczalne. Mając na uwadze treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2009r. w sprawie III CZP 34/09 sprzedaż taka byłaby nieważna w przypadku gdyby w decyzji o podziale na podstawie której wyodrębniono nieruchomość zawarta został warunek, że przy rozporządzeniu musi zostać zapewniony dostęp do drogi publicznej i warunek ten nie zostanie spełniony. W niniejszej sprawie brak jest dowodów wskazujących, że w ewentualnej decyzji o podziale, w ramach której wyodrębniono działkę nr 2/5 zawarty został taki warunek. W związku z czym należy przyjąć, że nie ma przeszkód prawnych do sprzedaży samej działki nr 2/5 bez dostępu do drogi publicznej.

Mimo, że sprzedaż wyłącznie działki nr 2/5 jest prawnie dopuszczalna to organ odwoławczy słusznie przyjął, że samo jej zbycie byłoby praktycznie niemożliwe albo bardzo utrudnione. Należy zaznaczyć, że działka ta ma 0,7381 ha powierzchni zaś rzeczoznawca określił jej wartość na dzień 16 lutego 2016r. na kwotę 5 154 005 zł przy czym jest to wartość w ramach całości gospodarczej (tzn. łącznie ze sprzedażą działek nr 2/8 i 2/9 czyli z dostępem do drogi publicznej). Nie ulega wątpliwości, że na nabycie samej działki nr 2/5 mogłoby nie być nabywców bo trudno sobie wyobrazić realizowanie jakiegokolwiek przedsięwzięcia gospodarczego (w planie zagospodarowania przestrzennego jest to teren zabudowy usługowej) bez dostępu do drogi publicznej. Trudno przyjąć aby jakiś inwestor chciał zakupić samą działkę nr 2/5 celem realizacji jakiegoś zamierzenia inwestycyjnego skoro działka ta nie ma dostępu do drogi publicznej.

Jest wysoce prawdopodobne, że taki nabywca by się nie znalazł a nawet gdyby jakiś podmiot wyraził chęć zakupu działki nr 2/5 to cena musiałaby być o wiele niższa niż określona przez rzeczoznawcę. Mogłoby się wówczas okazać, że cena sprzedaży nie pokryłaby egzekwowanego obowiązku. Sąd nie podzielił poglądu strony skarżącej, że obie działki nr 2/8 i 2/9 winny zostać zwolnione spod egzekucji zaś cała należność objętą tytułem wykonawczym winna zostać zaspokojona poprzez sprzedaż wyłącznie działki nr 2/5. Przyjęcie takiego stanowiska mogłoby uniemożliwić przeprowadzenie skutecznej egzekucji z nieruchomości stanowiącej działkę nr 2/5 bo nie znalazłby się nabywca na działkę bez dostępu do drogi publicznej a nawet gdyby znalazł się jakiś chętny do nabycia takiej działki to mogłoby się okazać, że cena sprzedaży mogłaby być na tyle niska, że nie doszłoby do zaspokojenia wierzyciela. W związku z czym sąd nie podzielił poglądu strony skarżącej, że obie działki łącznie (tzn. nr 2/8 i 2/9) winny zostać wyłączone spod egzekucji zaś zaspokojenie wierzytelności winno nastąpić wyłącznie poprzez sprzedaż działki nr 2/5.

Organy administracji nie rozważyły natomiast możliwości wyłączenia spod egzekucji tylko jednej z działek objętej wnioskiem strony skarżącej a mianowicie albo działki nr 2/8 albo działki nr 2/9. O ile należy się zgodzić z organami administracji, że sprzedaż tylko działki nr 2/5 nie jest praktycznie możliwa bo nie ma ona dostępu do drogi publicznej to taki dostęp zapewnia zarówno działka nr 2/8 jak i działka nr 2/9. Należy zaznaczyć, że zarówno działka nr 2/8 jak i działka nr 2/9 zapewniają połączenie działki nr 2/5 z ul. C. Jak wynika z operatu szacunkowego rzeczoznawcy obie działki (tzn. 2/8 i 2/9) nie są zabudowane. Są one porośnięte trawą i samosiejkami zaś ich powierzchnia to odpowiedni 698 m2 i 702 m2. Każda z tych działek zapewnia działce nr 2/5 dostęp do drogi publicznej. W sytuacji gdy zarówno działka nr 2/8 jak i nr 2/9 zapewniają działce nr 2/5 dostęp do drogi publicznej to możliwa byłaby egzekucja jedynie jednej z tych działek (tzn. albo działek nr 2/5 i 2/8 albo działek nr 2/5 i 2/9) zaś druga z tych działek podlegałaby wyłączeniu spod egzekucji.

Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest zasada celowości polegająca na podejmowaniu przez organ egzekucyjny takich czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania obowiązku przez zobowiązanego przy czym winien być zastosowany najmniej uciążliwy dla zobowiązanego środek egzekucyjny. Mając na uwadze tę zasadę organy administracji nie wyjaśniły dlaczego konieczna jest egzekucja ze wszystkich działek (tzn. nr 2/5, 2/8 i 2/9) a nie jedynie dwóch z nich (tzn. albo z 2/5 i 2/8 albo z 2/5 i 2/90). W uzasadnieniach postanowień organów obu instancji oraz w odpowiedzi na skargę brak jest rozważań w tym zakresie. Organy w tej kwestii oparły się na operacie szacunkowym, w którym rzeczoznawca uznał, że wszystkie trzy działki stanowią gospodarczą całość. Rzeczoznawca nie uzasadniał jednak swojego stanowiska i nie wiadomo dlaczego taki pogląd wyraził.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że skoro sprzedaż tylko dwóch działek przyniosłaby efekt w postaci wykonania obowiązku przez zobowiązanego to nie ma potrzeby sprzedaży wszystkich trzech działek. Zarówno wartość działek nr 2/5 i 2/8 jak również wartość działek nr 2/5 i 2/9 znacznie przekraczają wysokość obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 30 listopada 2010r. Kwestia ta nie była w ogóle rozważana przez organy administracji. W sytuacji gdyby, w ocenie organu, sprzedaż tylko dwóch działek byłaby niemożliwa bądź nieracjonalna to organy winny to dokładnie wyjaśnić przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska. Organy jednak tego zagadnienia nie rozważały.

Wniosek strony skarżącej obejmuje zwolnienie z egzekucji działek nr 2/8 i 2/9 gdyż zmniejszy to możliwości zarobkowe spółki i naruszy zasadę celowości postępowania egzekucyjnego określoną w art.7 § 2 u.p.e.a. Skoro nie jest praktycznie możliwa egzekucja jedynie z działki nr 2/5 (bo nie ma ona dostępu do drogi publicznej) to dopuszczalne jest tylko częściowe uwzględnienie wniosku poprzez wyłączenie z egzekucji tylko jednej z działek objętej wnioskiem (tzn. albo działki nr 2/8 albo 2/9). Organy administracji takiej możliwości nie rozważyły. Naruszyły tym przepisy art.7, 77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.13 § 1 i 7 § 2 u.p.e.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a.) i c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z [...]

Na podstawie art.200 p.p.s.a, sąd zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną kwotę kosztów złożyło się: 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika strony, 100 zł wpis sądowy i 17 zł – opłata kancelaryjna.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i zawartą w nim ocenę prawną. Należy także odnieść się do zarzutów podniesionych w skardze.

a.l.