Uzasadnienie
III SA/Łd 121/09 (III SA/Łd 122-126/09)
W dniu 6 lutego 2009 r. J. J. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W treści skargi skarżąca sformułowała jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – stosownie do treści art. 252 i art. 257 powoływanej ustawy – wezwał skarżącą do nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała przede wszystkim na swoją trudną sytuację majątkową, w tym fakt regulowania kredytu hipotecznego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem A. J. oraz córką E. J. (18 lat). Na dochody gospodarstwa domowego składają się: świadczenie rentowe skarżącej J. J. w wysokości 594,34 zł netto, świadczenie rentowe jej męża A. J. w wysokości 809,48 zł netto oraz dochód z tytułu umowy o pracę A. J. w wysokości 768,04 zł netto. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym w wysokości 2.171,86 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 700 zł. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 131,56 m2 posadowionego na działce o powierzchni 777 m2, przy czym – jak wyjaśniła skarżąca – jedynie 65,32 m2 domu zostało wykończone, a pozostała jego część (tj. 66,24 m2) pozostaje w stanie surowym.
Skarżąca przedłożyła także zestawienie opłat ponoszonych w jej gospodarstwie domowym, na które składają się: spłata kredytu hipotecznego w wysokości ok. 670 zł; kredyt na zakup węgla – ok. 274 zł; inne kredyty – ok. 100 zł; energia elektryczna – ok. 100 zł, gaz – ok. 40 zł, woda – ok. 30 zł, opłaty za internet – ok. 48 zł. Z treści skargi wynika też, że skarżąca jest osobą schorowaną, w związku z czym wydaje dodatkowe środki pieniężne na zakup leków i inne świadczenia opieki medycznej. Łączne wydatki w gospodarstwie domowym skarżąca wyliczyła na ok. 1.400 zł. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła kserokopię wyciągów z rachunku bankowego swojego i męża, które miały potwierdzić wysokość osiąganych dochodów z tytułu świadczeń rentowych i wysokość regulowanych rat kredytów. Przedstawione wyciągi bankowe obejmują okres od 13 lutego 2009 r. do 11 marca 2009 r. Saldo rachunku skarżącej J. J. wykazywało na dzień 11 marca 2009 r. kwotę 404,10 zł, natomiast saldo rachunku jej męża na ten sam dzień wykazywało debet w wysokości -4.118,28 zł.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej uchylenia decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego. Przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. a) wskazywanej ustawy, a wniosek skarżącej w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta ona już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu wniosek skarżącej w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny.
Z kolei jak wynika z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 powołanej ustawy, stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej składa się z trzech osób – samej skarżącej, jej męża oraz 18-letniej córki. Rodzina utrzymuje się przy tym ze świadczeń rentowych skarżącej i jej męża oraz z dochodów z tytułu pracy męża. Dochody gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 2.171,86 zł, co daje średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 700 zł. Skarżąca nie posiada przy tym żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, nie osiąga także dodatkowych dochodów. Z osiąganego dochodu ponosi natomiast bieżące koszty utrzymania, w tym koszty kredytu hipotecznego, kredytu na zakup węgla do ogrzewania domu oraz koszty leków i dodatkowych świadczeń zdrowotnych z uwagi na chorobę skarżącej, które to wydatki łącznie wyliczyła na kwotę ok. 1.400 zł. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża wynika, że saldo rachunku skarżącej wykazywało na dzień 11 marca 2009 r. kwotę 404,10 zł, natomiast saldo rachunku jej męża na ten sam dzień wykazywało debet w wysokości -4.118,28 zł.
Tym samym, uznać więc należy, że skarżąca nie posiada dodatkowych wolnych środków majątkowych, które mogłyby posłużyć na opłacenie kosztów niniejszego postępowania, a w szczególności kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Istotny jest także fakt choroby skarżącej, wskazywany w treści samej skargi, i związane z tym ponoszone dodatkowe koszty leczenia.
W tym stanie faktycznym należy uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W szczególności należy mieć na uwadze miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a), art. 262 w zw. art. 252 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.