Uzasadnienie
III SA/Łd 124/05
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Policji w P. z dnia [...] oddalające zarzut W.K. w przedmiocie braku właściwości organu egzekucyjnego.
Z załączonych przez organ dokumentów wynika następujący przebieg postępowania:
Decyzją dnia [...] nr [...] Komendant Powiatowy Policji w P. nakazał W.K. opróżnić lokal mieszkalny nr 29 znajdujący się w P. ul. A 2, będący w dyspozycji Komendy Powiatowej Policji, wraz ze wszystkimi osobami oraz rzeczami. Komendant Wojewódzki Policji w Ł., po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji utrzymał ją w mocy (decyzja z [...] nr [...]). Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi wyrokiem z 4 czerwca 2003 r. (sygn. akt II SA/Łd 1415-1416/00) oddalił skargę W.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł.. Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że decyzja wydana została przez niewłaściwy organ i ocenił, że Komendant Powiatowy Policji był uprawniony do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Z datą [...] Komendant Powiatowy Policji w P. na podstawie ww. decyzji nr [...], wystawił tytuł wykonawczy przeciwko skarżącemu, który został opatrzony pieczęcią urzędową 14 października 2004 r. Z treści tytułu wynika m.in., że upomnienie zostało doręczone w dniu 12 października 2004 r. Następnie w dniu 19 listopada 2004 r. tytułowi została nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji. Odpis tytułu wraz z klauzulą doręczono skarżącemu w dniu 22 listopada 2004 r.
W dniu 24 listopada 2004 r. W.K. zgłosił “zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny" (pismo zawierające zarzut k- 80 akt sądowych). Wniósł o przekazanie sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Ł., który prowadzi już egzekucję przeciwko skarżącemu. Jego zdaniem zachodzi zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Wniósł również o umorzenie kosztów upomnienia, wymienionych w tytule, ponieważ egzekucja została wszczęta pochopnie. Postanowieniem z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w P. oddalił zarzut W.K.. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie art. 20 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji na podstawie decyzji KPP nr [...]. W sprawie nie zachodzi także zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej ponieważ przedmiotem egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie jest świadczenie niepieniężne, natomiast przedmiotem egzekucji sądowej – świadczenie pieniężne.
W.K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie (zażalenia tego brak w załączonych aktach).
Postanowieniem z dnia [...], stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w P., podzielając pogląd organu I instancji, że kwestionowanie jego właściwości do prowadzenia egzekucji na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bezpodstawne.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.K. ponownie zarzucał, że Komenda Powiatowa Policji w P. nie ma prawa prowadzić egzekucji, gdyż przedmiotowy lokal zajmuje na podstawie umowy najmu. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż tytuł wykonawczy przekazany został do niewłaściwego organu egzekucyjnego. Wnosił też o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu braku podstaw prawnych do jego realizacji przez Policję i wstrzymanie wykonania eksmisji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik organu złożył ponadto kserokopie pisma zawierającego zarzut skarżącego oraz postanowienia wydanego na podstawie art. 143 § 1 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę w rozpoznawanej sprawie należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż podane przez skarżącego.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. ze zm.), egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Celem instytucji określonej w cytowanym przepisie jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku i bez prowadzenia egzekucji, jeżeli uda się już po przez samo zagrożenie nią doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Brak przesłania upomnienia stanowi istotne uchybienie procesowe i daje podstawę do złożenia zarzutu, a następnie do umorzenia postępowania (patrz R. Hauser, Z. Leoński “Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz" Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2003 str. 57).
W przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji w P. we wniosku o wszczęcie egzekucji obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym wskazał, że upomnienie doręczono zobowiązanemu w dniu 12.10.2004 r. Jednak w załączonych aktach brak jest zarówno odpisu tego upomnienia jak i dowodu jego doręczenia, mimo że z art. 27 § 3 wskazanej już wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika wprost obowiązek wierzyciela dołączenia dowodu doręczenia upomnienia,a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podania w tytule wykonawczym podstawy prawnej braku tego obowiązku.
Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, postanowieniem z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w P. wezwał W.K. w trybie art. 143 § 1 ust. 2 ustawy do dobrowolnego wykonania obowiązku opróżnienia lokalu, zgodnie z treścią tytułu wykonawczego z dnia [...] z zagrożeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie do dnia 31 października 2004 r. zostanie zastosowany środek egzekucyjny w postaci opróżnienia lokalu z zastosowaniem środków przymusu.
Wydaje się, że organ uznał, że postanowienie to stanowi upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1.
Stanowisko takie należy uznać za błędne (patrz jw. “Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz “ str. 58).
Wezwania z art. 143 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można traktować jako równoznacznego z upomnieniem w rozumieniu art. 15 § 1 tej ustawy.
Przesłanie przez wierzyciela pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego jest warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego i powinno nastąpić przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne, jak stanowi art. 15 § 1 zd. 2 ustawy, może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia, a wierzyciel ma obowiązek wykazania, że ten wymóg został spełniony.
Postanowienie z art. 143 § 1 pkt 2 wydaje natomiast organ egzekucyjny już w toku postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym, a postanowienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręcza zobowiązanemu egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych.
Okoliczność, że tak jak przedmiotowej sprawie, wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, który przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego nie upoważnia do pomijania niektórych etapów postępowania.
Jako wierzyciel, Komendant Powiatowy Policji w P. miał więc obowiązek przesłania skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ustawy, a następnie po wystawieniu tytułu wykonawczego (wszczęciu postępowania egzekucyjnego), jako organ egzekucyjny, powinien wydać postanowienie, którym mowa w art. 143 § 1 pkt 2.
Pogląd taki wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 sierpnia 2001 r. I S.A. 794/01 (LEX nr 55780) stwierdzając, że brak przesłania upomnienia stanowi istotne uchybienie i daje podstawę do złożenia zarzutów, a w konsekwencji prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast przesłanie upomnienia przez organ egzekucyjny nie stanowi o wywiązaniu się przez wierzyciela z obowiązku wynikającego z art. 15 ustawy z 1966 r/../.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien ustalić w pierwszej kolejności czy zaistniały przesłanki niezbędne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdyż od tego zależy prawidłowość dalszych czynności podejmowanych w sprawie
Dodatkowo wskazać należy, że załączone przez organ kserokopie dokumentów nie pozwalają na ocenę zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z [...] Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 15 grudnia 2004 r, ale nie wiadomo w jakiej dacie wniesione zostało zażalenie na to postanowienie, rozpatrzone postanowieniem z [...].
Z powyższych względów, skoro załączone dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące wszczęcie postępowania egzekucyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzut, orzekanie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd uznał za bezprzedmiotowe.