Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę M.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
4 lutego 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo, w którym domagała się wznowienia postępowania w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14 i wyznaczenia adwokata B.P. jej pełnomocnikiem z urzędu. W piśmie tym skarżąca stwierdziła, że nie została poinformowana o możliwości wyznaczenia innego adwokata z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 459/14, który sporządziłby w jej imieniu skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 7 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał pełnomocnika skarżącej z urzędu, ustanowionego w sprawie III SA/Łd 459/14 – adwokat A.G. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania do usunięcia jej braków formalnych, m.in. przez wskazanie podstawy prawnej wznowienia i okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie.
Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 lutego 2019 r..
W piśmie z 21 lutego 2019 r. skarżąca, jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wskazała swoje oświadczenie, że postępowanie zostało przeprowadzone niezgodnie z prawem, co miało wpływ na wynik sprawy ze szczególnym uwzględnieniem czynności adwokat A.G. ustanowionej jej pełnomocnikiem z urzędu. Wyrok wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14 został wzięty pod uwagę w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 322/18, w której 5 grudnia 2018 r. został wydany wyrok.
W piśmie z 21 lutego 2019 r. adwokat A.G. oświadczyła, że nie jest w stanie wskazać podstawy prawnej wznowienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarżąca nie podała jej żadnego stanowiska, nie sprecyzowała żadnych okoliczności czy to faktycznych czy prawnych, które pozwalałyby na wywiedzenie z nich określonej podstawy wznowienia oraz stwierdzenie zachowania terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że w związku z utratą zaufania skarżącej oraz jej stanowiskiem, co do zmiany pełnomocnika z urzędu, 15 lutego 2019 r. wystąpiła do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z wnioskiem o zmianę pełnomocnika w tej sprawie na adwokata B.P. i 18 lutego 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. dokonała tej zmiany.
W piśmie z 22 lutego 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała sąd o zmianie pełnomocnika z urzędu i wskazała, że jest nim obecnie adwokat B. P. W piśmie z 11 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu adwokat B. P. stwierdził, że przyłącza się do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że nie stwierdza uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 istotnie odwołano się do wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14. Wyrok wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 jest jednak nieprawomocny. Nie dotyczył tej samej sprawy, gdyż jej przedmiotem było wznowienie studiów przez skarżącą, a sąd podzielił argumentację skarżącej. Sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego powstałego po wydaniu wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14.
15 marca 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. złożyła potwierdzenie odbioru 26 lutego 2019 r. przez adwokata B.P. zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, nie budzi wątpliwości, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, który umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05).
Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także gdy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 i art. 278 p.p.s.a., a w wypadku podstaw wznowienia określonych w art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a. – termin określony w art. 272 § 2 p.p.s.a..
W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2). Stosownie do art. 272 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1).
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 zd. 1 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 273 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (pkt 1); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.).
Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 272 § 2 p.p.s.a. w sytuacji określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. W przypadku, gdy podstawę wznowienia postępowania stanowi rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3 zd. 2 p.p.s.a.).
Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 278 p.p.s.a.).
Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Pierwszy etap sprowadza się więc do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie nie chodzi o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym, którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., I OZ 347/08).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 31 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1284/12, oznacza to, że konsekwencją nieuzupełnienia w terminie braków formalnych skargi o wznowienie postępowania jest postanowienie o jej odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 p.p.s.a.). Należy dodać, że samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271 – 274 p.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; z 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06, niepubl.; z 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06; por. też postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98 – OSNAPiUS 2000/6/254; uchwałę SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208).
W razie braku jednego ze wskazywanych wymagań sąd odrzuca skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę (por. postanowienie NSA z 4 września 2013., I FSK 1424/13).
W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie.
Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14 zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z 5 grudnia 2014 r. oddalającym skargę M.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
W piśmie z 4 lutego 2019 r. skarżąca wnosząc o wznowienia postępowania i wyznaczenie jej pełnomocnikiem adwokata B.P. stwierdziła jedynie, że nie została poinformowana o możliwości wyznaczenia innego adwokata z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 459/14, który sporządziłby w jej imieniu skargę kasacyjną. W piśmie tym nie wskazała podstawy prawnej wznowienia ani okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Wobec tego zarządzeniem z 7 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał pełnomocnika skarżącej z urzędu, ustanowionego w sprawie III SA/Łd 459/14 adwokat A.G. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania do usunięcia jej braków formalnych przez wskazanie podstawy prawnej wznowienia i okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie.
Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej – adwokat A.G. 14 lutego 2019 r., wobec czego siedmiodniowy termin do jego wykonania upłynął 21 lutego 2019 r. (w czwartek).
W terminie tym (21 lutego 2019 r.) skarżąca złożyła pismo, w którym jako podstawę wznowienia postępowania wskazała "przeprowadzenie postępowania niezgodnie z prawem, co miało wpływ na wynik sprawy ze szczególnym uwzględnieniem czynności adwokat A.G. ustanowionej jej pełnomocnikiem z urzędu".
W piśmie z 21 lutego 2019 r. adwokat A.G. oświadczyła, że nie jest w stanie wskazać podstawy prawnej wznowienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarżąca nie podała jej żadnego stanowiska, nie sprecyzowała żadnych okoliczności czy to faktycznych czy prawnych, które pozwalałyby na wywiedzenie z nich określonej podstawy wznowienia oraz stwierdzenie zachowania terminu do wniesienia skargi.
W piśmie z 11 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. 18 lutego 2019 r. – adwokat B.P. oświadczył, że nie stwierdza uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 istotnie odwołano się do wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14. Wyrok wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 jest jednak nieprawomocny. Nie dotyczył tej samej sprawy, gdyż jej przedmiotem było wznowienie studiów przez skarżącą, a sąd podzielił argumentację skarżącej. Sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego powstałego po wydaniu wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14.
W ocenie sądu, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14 nie została oparta na ustawowej podstawie. Wskazana przez skarżącą w piśmie z 21 lutego 2019 r. podstawa mająca w jej przekonaniu uzasadniać wznowienie postępowania – "przeprowadzenie postępowania niezgodnie z prawem" – nie jest żadną z ustawowych podstaw wznowienia określonych w powołanych wyżej art. 271-273 p.p.s.a.. Ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego nie wskazali także pełnomocnicy skarżącej ustanowieni z urzędu – adwokat A.G. i adwokat B.P. Nadto nie wskazano okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie.
W tej sytuacji sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.
Wobec powyższego sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
k.ż.