Uzasadnienie
III SA/Łd 127/11
Pismem z dnia 17 lutego 2011 r. P. S. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odrzucenia zarzutu do operatu ewidencji gruntów i budynków. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, załączając następnie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego i kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, uzyskuje dochody z gospodarstw rolnego w wysokości 1.200 zł. W zakresie informacji o posiadanych nieruchomościach wskazał, że jest właścicielem domu o powierzchni 92 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 3,12 ha. Wskazał także na fakt posiadania oszczędności w kwocie 1.000 zł, przy czym – jak wyjaśnił – są to środki majątkowe należące do jego brata.
W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony.
W związku z tym zażądano: przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego; przekazania zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informacji o otrzymywanych ewentualnie przez skarżącego w roku 2009 i 2010 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; przedstawienia dokumentów potwierdzających, że środki majątkowe zgromadzone na jego rachunkach bankowych (wskazanych w formularzu wniosku) faktycznie należą do jego brata – np. poprzez udokumentowanie faktu wpłacania przedmiotowych środków majątkowych na jego rachunek przez brata.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż "obecnie nie ma możliwości przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających, że środki pieniężne zgromadzone na moich rachunkach bankowych są własnością mojego brata". Jednocześnie skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Skarżący nie udzielił także odpowiedzi na pozostałe pytania i nie przekazał pozostałych żadnych w wezwaniu z dnia 29 marca 2011 r. dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Skarżący został pouczony w treści wezwania, iż brak odpowiedzi w tym zakresie skutkować może odmową przyznania prawa pomocy.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem Sądu. W szczególności nie przedstawił żadnych informacji, tj. zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego; zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych ewentualnie przez skarżącego w roku 2009 i 2010 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych. Nie złożył także zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Co szczególnie istotne, z punktu widzenia oceny możliwości finansowych strony, nie udokumentował, że środki majątkowe zgromadzone na jego rachunkach bankowych (wskazanych w formularzu wniosku) faktycznie należą do jego brata, co podnosił we wniosku.
Było to szczególnie istotne z uwagi na stwierdzenie, że skoro skarżący posiada środki finansowe na kontach bankowych, to może ewentualnie ponieść koszty, czy też ich część, związane z prowadzonym postępowaniem przed tutejszym Sądem. Przedstawienie informacji o wysokości posiadanych środków pozwoliłoby na ocenę faktycznych możliwości finansowych strony. Także ewentualne udowodnienie, że posiadane środki nie są własnością skarżącego, lecz jego brata, stanowiłoby istotną informację, niezbędną dla oceny jego sytuacji majątkowej. Skoro jednak takich informacji i dokumentów skarżący nie przedstawił, to tym samym uniemożliwił prawidłową ocenę jego stanu majątkowego i faktycznych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu.
Reasumując, w ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Wskazać w tym zakresie należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09).
W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał w związku z tym w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 245 § 2 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.