Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 140/18

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia B. K. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu [...] lutego 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. - jako wierzyciel wystawił wobec B. K. tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...] – [...] obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012r.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomieniami z dnia 3 marca 2017r. o nr [...] i [...] dokonał zajęcia świadczeń z tytułu zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, Zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 marca 2017r. natomiast zobowiązanej wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych w dniu 7 marca 2017r.

W dniu 13 marca 2017r. zobowiązana złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. pismo opatrzone tą samą datą, w którym na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 6, 9 i 10 u.p.e.a., wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 6, 9 i 10 u.p.e.a.

Niezależnie od powyższego, pismem z dnia 20 marca 2017r. zobowiązana wniosła do Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń emerytalnych, wnosząc równocześnie o umorzenie wszczętego postępowania egzekucyjnego jako bezzasadnego. Ponadto wezwała Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. do usunięcia naruszenia prawa.

Uzasadniając zgłoszone żądania zobowiązana wskazała, że w dniu 7 marca 2017r. otrzymała skierowane do Wydziału Emerytur i Rent Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. dwa zawiadomienia o zajęciu świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego o nr [...] i [...]. Zajęcia wystawione zostały w oparciu o art. 79 § 1 u.p.e.a., a załączone do zawiadomień tytuły wykonawcze dotyczyły składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za luty, marzec, kwiecień i maj 2012r. Podkreśliła, iż w okresie objętym ww. tytułami wykonawczymi nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, co wielokrotnie podnosiła, w kierowanej do organu korespondencji. Wskazała, że dokumenty, które załączyła do pisma z dnia 4 kwietnia 2016r. są istotnymi dowodami i mają bezpośredni wpływ na wydawane kolejne postanowienia i decyzje administracyjne w niniejszej sprawie. Pismo z dnia 4 kwietnia 2016r., skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. stanowi uzupełnienie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia 30 marca 2016r. w związku z powyższym oby dwa pisma winny być rozpatrywane łącznie.

Podniosła, iż żadne z powyższych pism nie zostało merytorycznie rozpatrzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. Zaznaczyła, iż dokumenty załączone do pisma z dnia 4 kwietnia 2016r. nie były znane Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem pierwszej decyzji administracyjnej dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Ponadto podniosła, że już w 2012r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prowadząc wobec niej postępowanie egzekucyjne, objął nim również czerwiec 2012r. Niezrozumiałe jest, że nagle przypomniano sobie o miesiącach wcześniejszych - luty, marzec, kwiecień i maj 2012 roku i w jakim celu czekano do roku 2017, pomimo że okresy te dotyczą tej samej zarejestrowanej w 2009r. działalności, której od 2010r. już nie prowadzi. Zaznaczyła, że odwołanie od decyzji będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, wymienionych w zawiadomieniach, których dotyczy skarga, było rozpatrywane przez Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Odwołując się do postanowienia z dnia [...] października 2012r. wskazała m.in. na wstrzymanie wykonalności decyzji, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz należności z tytułu składek i skierowanie sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. jako organu właściwego do wstrzymania wykonalności decyzji w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Podniosła, iż w toku poprzednio prowadzonych wobec niej postępowań odwoławczych przed sądami i Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł. podtrzymano pogląd, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. nie jest organem właściwym do egzekucji administracyjnej w jej sprawie. Wskazała na naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. przez pobieżną ocenę materiału dowodowego i stanu faktycznego sprawy podnosząc, iż zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji będących podstawą prawną do wystawienia jakichkolwiek tytułów wykonawczych i postanowień w sprawie. Podkreśliła, iż postępowanie jest dwuinstancyjne, a prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ nie zwalnia organu wydającego rozstrzygnięcie w drugiej instancji od przeprowadzenia postępowania "od nowa", z powtórnym ustaleniem stanu faktycznego.

Wobec powyższego zobowiązana stwierdziła, iż zaskarżone postępowanie egzekucyjne i decyzje, które stały się jego podwaliną, wydane zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik jej sprawy. Do przedmiotowej skargi zobowiązana załączyła m.in. pismo z dnia 23 lutego 2017r., stanowiące odpowiedź na wezwanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do złożenia wyjaśnień dotyczących wszczęcia wobec niej postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. oddalił skargę zobowiązanej na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń emerytalnych, jako nieuzasadnioną. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i przywołaniu regulacji prawnej, wskazał, iż w sprawie nie stwierdzono uchybień formalnych w zaskarżonej czynności, bowiem zastosowany druk zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych.

Ponadto wskazał, że nie budzi wątpliwości legalność dokonanej czynności egzekucyjnej, gdyż jest to środek egzekucyjny, stosowany w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych, wyszczególniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

W dniu 21 kwietnia 2017r. zobowiązana złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. pismo z dnia 19 kwietnia 2017r. zatytułowane "zażalenie na postanowienie o oddaleniu skargi z dnia 20 marca 2017r. na czynność organu egzekucyjnego Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.", w którym wniosła m.in. o umorzenie wszczętego postępowania egzekucyjnego jako bezzasadnego oraz o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Zobowiązana przedstawiła stan faktyczny sprawy, począwszy od dnia 7 marca 2017r., kiedy otrzymała dwa zawiadomienia wystawione przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. w dniu 3 marca 2017r., od których załączone zostały odpisy ww. tytułów wykonawczych. Zaznaczyła ponownie, że w okresie objętym powyższymi tytułami wykonawczymi, nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej i wymieniła dokumenty, które składała na poparcie swych twierdzeń.

Wskazała na naruszenie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. podnosząc, że przedmiotowe tytuły wykonawcze powinny zostać wystawione w 2012r., kiedy istniała ku temu przyczyna. Podała, że wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i skargę na czynności egzekucyjne w toku postępowania egzekucyjnego. Opisując przebieg prowadzonej wobec niej "wielokierunkowej egzekucji administracyjnej" począwszy od 2010r. wskazała, iż nieuprawnione było naliczanie i egzekwowanie przedmiotowych składek z uwagi na to, że nie prowadziła działalności gospodarczej, natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zamiast zakończyć prowadzone wobec niej postępowanie, ponownie wszczął egzekucję.

Zdaniem skarżącej Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest wierzycielem składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie może przesądzać kwestii podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zaznaczyła, iż w postępowaniu prowadzonym wobec niej od 2010r. do nadal, materiał dowodowy nie został zgromadzony w sposób pełny i wystarczający, a złożone przez nią dokumenty nie zostały w jakikolwiek sposób przeanalizowane. Organ nie odniósł się do podnoszonych przez zobowiązaną argumentów, gdyż działał w złej wierze, co zobligowało zobowiązaną do złożenia kolejnej skargi na prowadzenie egzekucji administracyjnej i skargi na zajęcie egzekucyjne z dnia 20 marca 2017r. Wskazała, że "pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. popełnili szereg błędów w sprawie i teraz na siłę szukają poparcia w innych instytucjach państwowych dla swoich bezpodstawnych i nierzetelnych działań, a tym samym w sposób zorganizowany i wyjątkowo nieetyczny próbują stworzyć wizerunek osoby niewiarygodnej i uwikłanej w różne działania, które nigdy nie miały miejsca".

Zdaniem skarżącej zaskarżone postępowanie egzekucyjne i decyzje, które stały się jego podwaliną, wydane zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik mojej sprawy.

Ze zgromadzonych akt spraw wynika, że zobowiązana w dniu 30 czerwca 2017r. dokonała spłaty należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, w związku z powyższym zawiadomienia o zajęciu zostały wycofane z realizacji, co wynika z pisma Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z dnia 3 lipca 2017r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że postępowanie egzekucyjne w administracji jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze cel tego postępowania, określony w art. 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych stosuje środki przymusu, tj. środki egzekucyjne wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy. Z kolei stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Analiza treści powyższego przepisu wykazuje, że przez czynność egzekucyjną nie należy rozumieć wszelkich czynności organu egzekucyjnego podejmowanych w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, lecz tylko takie, które dążą do zastosowania lub realizacji środka egzekucyjnego. Z kolei katalog środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, zawarty został w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy. Wśród nich wymieniona została egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Natomiast zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do § 4 tego przepisu, skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W myśl § 5 ww. przepisu, w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Jak stanowi zaś § 5a cytowanego przepisu, w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności.

Organ wskazał, że w analizowanej sprawie zobowiązana złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017r. w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniami z dnia 3 marca 2017r. o nr [...] i [...] świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. Tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uregulowany został w Rozdziale 3 Działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Administarcjii Skarbowej Ł. wyjaśnił, że zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. w analizowanej sprawie dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej na mocy zawiadomień z dnia 3 marca 2017r., które doręczone zostały dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 marca 2017r., zaś zobowiązanej w dniu 7 marca 2017r. wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie dopatrzył się uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego, ponieważ zastosowany przez organ egzekucyjny druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków, stanowiącemu załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1339).

Oceniając zatem zaskarżoną przez stronę ww. czynność egzekucyjną, dokonaną przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, iż została ona dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ odwoławczy zaznaczył, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. mylnie przywołał jako jednostkę redakcyjną ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 72 - w miejsce art. 79 ww. ustawy, przytaczając przy tym treść art. 79, zaznaczając jednocześnie, iż tryb postępowania egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uregulowany został w rozdziale 3 Działu II ww. ustawy.

Ponadto organ egzekucyjny oceniając druk zawiadomienia o zajęciu, mylnie wskazał też na druk tegoż zawiadomienia stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych - w miejsce rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Niemniej w ocenie organu odwoławczego uchybienia powyższe pozostają bez wpływu na zasadność i prawidłowość podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, a tym samym nie stanowią podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Jak wskazał organ, w zażaleniu z dnia 19 kwietnia 2017r. zobowiązana podniosła argumenty wkraczające w sferę merytorycznej oceny poddanych egzekucji obowiązków, wskazując na nieistnienie tych obowiązków, brak ich wymagalności, jak i przedawnienie, czy niedopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego, jak i prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., nie przysługuje na czynności egzekucyjne o charakterze procesowym, w stosunku do których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenia na postanowienia lub wniesienie pozwu do sądu. W związku z powyższym, w skardze na czynności egzekucyjne mogą być podniesione tylko te okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku strony o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, zakwalifikowanego jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zgłoszony na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a., organ wskazał, że zgodnie z ww. przepisem wniesienie skargi, o której mowa w § l, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Przy czym przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych.

Tym samym, w przypadku wstrzymania postępowania egzekucyjnego (lub czynności egzekucyjnych) następuje przerwanie toku stosowania i realizowania środków egzekucyjnych. Natomiast stosownie do art. 35 § 1 ww. ustawy zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Przy czym należy zauważyć, iż zawieszenie postępowania powoduje przerwanie toku wszystkich czynności procesowych dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym. Zarówno zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jak i jego wstrzymanie (bądź wstrzymanie czynności egzekucyjnych) nie powodują uchylenia już dokonanych czynności egzekucyjnych.

W związku ze zgłoszeniem przez zobowiązaną zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej pismem z dnia 13 marca 2017r., nastąpiło zawieszenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, a zatem przerwanie realizacji m.in. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego na mocy zawiadomień z dnia 3 marca 2017r. - do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów. Powyższe czyni bezprzedmiotowym wniosek strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Ustosunkowując się natomiast do wniosku strony o umorzenie wszczętego postępowania egzekucyjnego jako bezzasadnego organ wskazał na okoliczność zgłoszenia przez zobowiązaną zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej pismem z dnia 13 marca 2017r. W tym zakresie umorzenie postępowania egzekucyjnego jest m.in. wynikiem ewentualnego uznania za uzasadnione zgłoszonych zarzutów, stosownie bowiem do art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, organ wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarówno skarga na czynności egzekucyjne z dnia 20 marca 2017r., jak i zażalenie z dnia 19 kwietnia 2017r. na postanowienie organu pierwszej instancji (który skargę powyższą oddalił jako nieuzasadnioną), noszą w sobie znamiona skargi na działanie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. jako organu egzekucyjnego, jak i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. jako wierzyciela.

Instytucja skargi na działanie organu uregulowana została w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przewidziane w art. 221 prawo składania skarg (petycji i wniosków) stanowi realizację konstytucyjnego prawa wynikającego z art. 63 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określa ustawa.

Argumentacja o znamionach skargi na działanie [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniesiona została przez zobowiązaną w toku postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 234 pkt 1 K.p.a., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu, to jednak argumentacja strony związana z funkcjonowaniem ww. jednostki organizacyjnej na przestrzeni lat 2010 - 2017, nie może być skutecznie podnoszona w toku postępowania, służącego załatwieniu skargi na konkretne czynności wykonawcze organu egzekucyjnego.

30 listopada 2017 r. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz prowadzenie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z dnia [...]. Wezwana do sprecyzowania swojej skargi wyjaśniła, że powyższe wystąpienie stanowi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. oraz skargę na postanowienie z dnia [...]. Ta ostatnia jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Należy zaznaczyć, że skarga na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (sygn. III SAB/Łd 6/18) i skarga na przewlekle prowadzenie postępowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (sygn. III SAB 7/18) zostały odrzucone postanowieniami z dnia 16 marca 2018 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła m.in., że utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, organ odwoławczy pozwolił Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. "wyłudzić" ponad 21 000 zł "rzekomych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, w tym odsetki, upomnienia, koszty manipulacyjne i egzekucyjne w dniu 30 czerwca 2017r.". Skarżąca podtrzymała swoją dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. dalej u.p.e.a.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).

Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

Należy zaznaczyć, że skarga na czynność egzekucyjną jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., sygn. akt II GSK 1377/13).

Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich.

Jak wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swoich orzeczeń, przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13 publ. LEX nr 1783606, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1202/17 publ. LEX nr 2387885).

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowania tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a zatem poza zakresem oceny organu a także sądu pozostają merytoryczne argumenty skarżącej dotyczące zasadności prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego i właściwości organu.

Czynność egzekucyjna została zdefiniowana w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został określony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Jednym z wymienionych środków egzekucyjnych, jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane zostało po rozpoznaniu zażalenia B. K. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. oddalające jej skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniami nr [...] i nr [...] z dnia 3 marca 2017 r w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...] – [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Zarówno w skardze na zajęcie egzekucyjne, w zażaleniu na postanowienie oddalające jej skargę na czynność organu egzekucyjnego jak i w skardze skierowanej do sądu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. skarżąca konsekwentnie podnosiła, że postępowanie egzekucyjne zostało wobec niej wszczęte bezzasadnie i wnosiła o jego umorzenie przedstawiając szeroko argumenty wskazujące na nieistnienie zaległości i zaniechania organu przy wyjaśnianiu okoliczności sprawy. Nie sformułowała natomiast żadnych zarzutów dotyczących formalnych uchybień związanych z dokonanym zajęciem.

Kwestie związane z egzekucją ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uregulowane zostały w Dziale II, Rozdziale 3 u.p.e.a. Zajęcie świadczeń reguluje art. 79 ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.

W myśl § 2 zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Zgodnie z § 3 w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu. Stosownie do § 4 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1. 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;
2. 2) wzywa organ rentowy, aby:
3. a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,
4. b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli;
5. 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71 b. art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt l i 2.

Zgodnie z § 5 przy egzekucji ze świadczeń stosuje się odpowiednio przepis art.

75. W ocenie Sądu w świetle przytoczonych uregulowań ustawowych należało uznać, że czynność zajęcia świadczeń skarżącej z zaopatrzenia emertytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej była prawidłowa i prawnie skuteczna. Tak jak tego wymaga przytoczony wyżej przepis, zawiadomienia o zajęciu świadczeń doręczone zostały dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 marca 2017r. Skarżącej jako zobowiązanej wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń przesłano także odpisy tytułów wykonawczych, które to dokumenty skarżąca otrzymała w dniu 7 marca 2017 r.

Zawiadomienie o zajęciu przesłane zostało na druku zgodnym z wzorem ustalonym przez Ministra Finansów w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339). Zawiadomienie zawierało wszystkie niezbędne pouczenia i zostało prawidłowo wypełnione wskazując tytuły wykonawcze, na podstawie których dokonano zajęcia. Organ prawidłowo zatem ocenił, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu zawiadomieniami z dnia 3 marca 2017 r. świadczeń skarżącej z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej była zgodna z art. 79 u.p.e.a. i nie zawierała uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Mylne wskazanie przez organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...].04. 2017 r. art. 72 u.p.e.a. zamiast art. 79 u.p.e.a., gdy organ równocześnie przytoczył prawidłowo treść art. 79 u.p.e.a. pozwalało uznać, że była to oczywista omyłka pisarska, która nie miała wpływu na rozstrzygnięcie skargi podobnie jak wskazanie nieaktualnego już druku zawiadomienia o zajęciu.

Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące nieistnienia egzekwowanych zaległości czy braku właściwości organu egzekucyjnego mogą być oceniane tylko w ramach zarzutów wniesionych w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a. i jak wynika z załączonego przez skarżącą postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] listopada 2017r. nr [...]postępowanie takie jest w toku.

Organ prawidłowo wskazał także, odnosząc się do wniosku skarżącej o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, zakwalifikowanego jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zgłoszony na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a., że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, ale organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego, przez co rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych.

Natomiast zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7,9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Zawieszenie postępowania powoduje zaś przerwanie toku wszystkich czynności procesowych. W związku ze zgłoszeniem przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nastąpiło zawieszenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, co czyniło bezprzedmiotowym wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu swojego postanowienia uregulowania prawne mające zastosowanie w sprawie i odniósł się do wniosków skarżącej. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził aby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. naruszył zasady postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie, a w szczególności jego uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 K.p.a., Natomiast, jak wskazano wyżej, podnoszone przez skarżącą zarzuty merytoryczne nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.

ds