Uzasadnienie
III SA/Łd 180/07 (II SA/Łd 181/07 – 188/07)
W dniu [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 w związku z art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142 poz. 1591) oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006r. sygn. P/4/05, ogłoszonym w dniu 18 maja 2006r. (Dz. U. Nr 84 poz. 587) – po rozpoznaniu pisma B.S. z dnia 25 września 2006r. zawierającego wniosek o ponowne przeliczenie należnego dodatku mieszkaniowego w 100% wysokości i zwrot przysługującej różnicy spowodowanej ograniczeniem wypłaty wysokości tego dodatku w okresie pomiędzy lutym 2002 roku a wrześniem 2006 roku - wydał jednobrzmiące decyzje o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], którymi odmówił wznowienia postępowań zakończonych prawomocnymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego.
Uzasadniając organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 145a §2 Kpa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. B.S. przedmiotowy wniosek o wznowienie złożyła po upływie wskazanego w przepisie terminu, co stanowiło podstawę do odmowy wznowienia postępowania.
Odwołanie od powyższych decyzji B.S. wniosła w dniu 22 listopada 2006r. Podniosła, iż zaskarżone rozstrzygnięcia są dla niej krzywdzące, ponieważ w sposób bezprawny i niesprawiedliwy ograniczono jej należny dodatek mieszkaniowy. Uzasadniając wskazała, iż niektórym osobom, które wystąpiły z wnioskiem we właściwym terminie, wyrównano niedopłatę w dodatku. Odwołująca wyjaśniła, iż ze względów finansowych nie ogląda telewizji, nie kupuje gazet jednak uważa, iż skoro z urzędu bezprawnie pozbawiono jej należnego dodatku, to również z urzędu sprawa ta powinna zostać załatwiona.
Decyzjami z dnia [...] o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa w związku z art. 145a §2 Kpa, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania i stanowiska zajmowane przez organ I instancji jak i stronę. Przytaczając treść przepisu art. 145a Kpa podkreślił, iż skargę o wznowienie postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Wyjaśnił, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, będące podstawą skargi, zapadło w dniu 9 maja 2006r. i zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr 84 w dniu 18 maja 2006r. pod pozycją 587. Podał, iż zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Reasumując Kolegium zgodziło się, iż organ I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek B.S. złożony w dniu 25 września 2006r., wpłynął po terminie, o którym mowa w art. 145a §2 Kpa, ponieważ termin ten upłynął w dniu 19 czerwca 2006r., gdyż dzień 18 czerwca 2006r. przypadł na niedzielę, zatem dzień wolny od pracy.
Organ wskazał również, iż stronie przysługiwało prawo wniesienia prośby o przywrócenie uchybionego terminu, jednak z wnioskiem takim nie wystąpiła, natomiast w myśl przepisu art. 58 §1 Kpa organ może orzec o przywróceniu terminu wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego.
W dniu 17 stycznia 2007r. B.S. wniosła skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując, iż nie zgadza się z ich uzasadnieniami. Powtórzyła, za odwołaniem, iż w sposób bezprawny i niesprawiedliwy pozbawiona została kwoty 950 zł plus odsetki, która według obowiązujących przepisów należała jej się. Dodała, iż skoro z urzędu pozbawiono jej należnego dodatku to w jej ocenie absurdalna jest konieczność zwracania się do odpowiedniego urzędu z wnioskiem. Zdaniem strony zwrot przedmiotowej kwoty winien nastąpić z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pełni podzieliło swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując, iż zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia wniosło o oddalenie skargi.
Postanowieniami z dnia 27 lutego 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt III SA/Łd 180/07, sprawy ze skarg B.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania – sprawy o sygn. akt od III SA/Łd 181/07 do III SA/Łd 188/07.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa.
Sądy administracyjne zostały powołane do badania zgodności z prawem działania organów administracji publicznej o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a". Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust.1 p.p.s.a.), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a.), ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 w/w ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Ponadto sąd administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Rozpatrując złożoną skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonych decyzji.
Przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć jest odmowa wznowienia postępowań zakończonych prawomocnymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. Jak wynika z akt administracyjnych strona skarżąca wnioskowała o wznowienie postępowania z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygnaturze akt P 4/05, które zapadło w dniu 9 maja 2006r. i zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006r. pod pozycją 587. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, iż art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, z 2002 r. Nr 216, poz. 1826 oraz z 2003 r. Nr 203, poz. 1966) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W takich przypadkach, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodność z Konstytucją aktu normatywnego na podstawie, którego została wydana decyzja, ustawodawca w art. 145a Kpa przewidział możliwość wznowienia postępowania zakończonego wydaniem takiej decyzji ostatecznej.
W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego tj. w art. 145 §1 i art. 145a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa". Przesłanką wznowienia postępowania w trybie art. 145a § 1 Kpa jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umowa międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ta przesłanka wznowienia postępowania różni się od podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 pkt 1 – 7 pod względem konstrukcji prawnej tym, że w tym przypadku nie wystąpiła przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej decyzją ostateczną, a powstała dopiero po jej wydaniu.
Jednakże badanie sprawy wznowienia postępowania może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania tj. po ustaleniu, że podanie o wznowienie zostało wniesione przez stronę, w rozumieniu art. 28 Kpa, z zachowaniem terminu określonego w art. 145a §2 i art. 148 Kpa oraz została powołana chociażby jedna z przyczyn wymienionych w art. 145 §1 lub 145a § 1 Kpa. Na tym etapie organ administracji nie bada zasadności podstaw wznowienia, może to uczynić dopiero po wydaniu przedmiotowego postanowienia, o którym mowa w art. 149 §2 Kpa, a zatem po sprawdzeniu, że nie zachodzi żadna z przyczyn uzasadniających odmowę wznowienia postępowania na podstawie art. 149 §3 Kpa. Wprawdzie ustawodawca w powołanym art. 149 §3 Kpa nie wskazał wprost sytuacji, które uzasadniałyby wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, jednak z lektury przepisu należy wywieść, że decyzja taka może być wydana wyłącznie wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy osoba ta nie posiada zdolności procesowej, a działa bez przedstawiciela, gdy wniosek o wznowienie został złożony po terminie i strona nie występowała z wnioskiem o jego przywrócenie.
Pogląd ten znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądowym, w wyroku z dnia 24 marca 1998r. sygn. akt II SA 122/98, publ. ONSA 1999/2/53 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 §3 k.p.a. może nastąpić tylko z trzech przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.; podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 §1 i 2 k.p.a.; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia, określonych w art. 145 §1 k.p.a.".
Jak już zostało wskazane, podstawą prawną wystąpienia o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie był przepis art. 145a §1 Kpa. W myśl tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Jednocześnie należy zauważyć, iż w §2 powołanego przepisu został wskazany termin, w jakim strona, powołując się na orzeczenie Trybunału, może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania. Zgodnie z tą odrębną, od ogólnej zawartej w art. 148 Kpa, regulacji prawnej, strona może wnieść skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wprawdzie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego", jednakże treść art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, że ustawodawca uznał za "wejście w życie" moment publikacji takiego orzeczenia w Dzienniku Ustaw, jednocześnie dając Trybunałowi możliwość określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu prawnego.
Termin na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania w przypadku określonym w art. 145a § 1 Kpa jako termin procesowy, może być przez właściwy organ administracji przywrócony na ogólnych zasadach określonych w art. 59 Kpa.
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy skarżąca wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu 25 września 2006r., natomiast orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o sygnaturze akt P 4/05, które stanowiło podstawę skargi o wznowienie, zostało podjęte w dniu 9 maja 2006r. a następnie opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006r. Uwzględniając przedstawioną wcześniej regulację prawną oraz w pełni podzielając argumentację organów administracji należy wskazać, iż przewidziany w art. 145a §2 Kpa termin 1 miesiąca do złożenia skargi o wznowienie rozpoczął bieg z dniem opublikowania orzeczenia i upłynął z dniem 19 czerwca 2006r., ponieważ dzień 18 czerwca 2006r. przypadł w niedzielę. Niewątpliwie zatem skarżąca składając swój wniosek 25 września 2006r. uchybiła terminowi do wystąpienia z żądaniem o wznowienie postępowania, a jednocześnie nie występowała o jego przywrócenie, brak jest bowiem takiej prośby, zarówno w samym wniosku o wznowienia jak i w późniejszych odwołaniach.
Zaznaczyć należy również, iż analiza składanych w toku postępowania pism nie pozwala na wniosek, iż jednym z żądań strony było przywrócenie uchybionego terminu. Z pism strony można natomiast wywieść, iż pomimo wyjaśnień organów dotyczących podstaw odmowy wznowienia postępowania, skarżąca pozostaje na stanowisku, iż organy administracji publicznej powinny z urzędu orzec o zwrocie zabranej kwoty dodatku mieszkaniowego. W tym miejscu należy więc stwierdzić, że procedura postępowania jest w tym zakresie wyraźnie określona (co wyjaśniono wyżej) i nie przewiduje działania z inicjatywny samego organu, konieczne jest zatem wystąpienia z takim żądaniem przez samą zainteresowaną, a ponadto zachowanie wymogów formalnych towarzyszących temu wystąpieniu.
Powyższe ustalenia stanu faktycznego, niekwestionowane przez stronę, jak również jednoznaczna regulacja przepisów art. 145a §2 i art. 149 Kpa powodują, iż Sąd orzekający nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć. Ustawodawca jednoznacznie określił termin, w jakim strona może żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145a Kpa., a wobec niezachowania tegoż terminu przez skarżącą organy administracji nie naruszyły prawa podejmując decyzje o odmowie wznowienia postępowania. Nie były również kompetentne ani też zobligowane do orzekania w sprawie z urzędu.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do przepisu art. 250 cytowanej ustawy.