Uzasadnienie
III SA/Łd 19/05
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M.N., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. z dnia [...] odmawiającą sprostowania w akcie urodzenia na nazwisko N.M. sporządzonym w Urzędzie Stanu Cywilnego Ł.-G. za nr [...] i przechowywanym w zasobach archiwum USC Ł.-C. wpisanego w nim nazwiska “N." na “hr. N."
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 161, poz. 1688 z 2004 r.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 18 września 2004 r. wpłynął do Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. wniosek M.N. w sprawie sprostowania w akcie urodzenia jego nazwiska (niepotrzebnie skróconego). W uzupełnieniu (pismo z dnia 25 października 2004 r.) wnioskodawca wskazał, iż żądanie dotyczy sprostowania oczywistego błędu pisarskiego, polegającego na nieprawidłowym zapisie nazwiska jego i rodziców, gdyż nazwisko ojca jest dwuczłonowe, a zatem wpisać należy oba człony, bądź przywrócić pierwotne brzmienie “hr. von N.". Ostatecznie we wskazanym akcie, zdaniem wnioskodawcy, winien figurować zapis “hr. N.".
Decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 28 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego organ I instancji odmówił sprostowania nazwiska N. wpisanego w akcie urodzenia nr [...], sporządzonym na nazwisko N.M., na zapis “hr. N.".
W złożonym odwołaniu M.N. zarzucił, że decyzja oparta została o nieistniejące i nieobowiązujące w Polsce prawo, a mianowicie dekret z dnia 25 września 1945 r. i Konstytucję RP z 1921 r, natomiast pominięto przy jej wydawaniu art. 81 § 2 Konstytucji RP z kwietnia 1935 r, art. 30, 32 ust. 2 Konstytucji z 1997 r oraz zawarte wpisy w woluminach takich jak “Polska Encyklopedia Szlachecka “ czy “ Rodzina, Herbarz Szlachty Polskiej" z 1905 r. Wnosił o wydanie prawidłowo wypełnionego jego aktu urodzenia, jak i aktu ślubu rodziców oraz załączył kserokopię zaświadczenia Nr [...] wydanego przez Instytut Pamięci Narodowej, z którego wynika, że “ M. hr. N." jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN, co stanowi potwierdzenie pisowni jego nazwiska (w pełnym brzmieniu “Hrabia N.").
Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy Prawo o a.s.c., w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski.
Wyjaśnił, że przyjmuje się, iż oczywistym błędem pisarskim jest nie tylko błąd ortograficzny, polegający na niedopisaniu litery do całości wyrazu, ale również wpis niezgodny z dokumentami stanowiącym podstawę jego sporządzenia. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności – to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik USC – wykazali należytą staranność.
W ocenie organu należy zważyć jaką funkcję miałby pełnić człon “hrabia" przed zapisem “N.". Jeżeli miałby on być potwierdzeniem tytułu rodowego, braku tego zapisu w treści aktu stanu cywilnego nie można rozpatrywać w kategoriach oczywistej omyłki.
Organ wyjaśnił, że w art. 96 Konstytucji RP z dnia 17 marca 1921 r stwierdzono, że “wszyscy obywatele są równi wobec prawa" a “Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilejów rodowych ani stanowych jak również żadnych herbów, tytułów rodowych i innych z wyjątkiem naukowych, urzędowych i zawodowych" Żądna z późniejszych ustaw zasadniczych nie wprowadziła w tym względzie odmiennych przepisów.
Ponieważ M. N. twierdził, że ojciec jego nosił nazwisko, które niepotrzebnie spolszczono, organ administracji sprawdził zgodność danych wpisanych do jego aktu urodzenia z wcześniejszymi aktami stanu cywilnego tj. z aktem małżeństwa rodziców i z ich aktami urodzenia oraz aktem urodzenia B.N. – dziadka skarżącego.
Stwierdził, że nazwisko ojca i dziadka M.N. brzmi “N." i nic nie wskazuje na inną formę noszonego nazwiska.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że jako dowodu w prowadzonym postępowaniu nie może przyjąć pisma Starostwa Powiatowego w P. oraz zaświadczenia wydanego na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1988 r o Instytucie Pamięci Narodowej. Zaświadczenie to potwierdza bowiem wyłącznie to, że skarżący jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu przepisów tej ustawy.
Wyłącznie historyczny walor mają też opracowania wskazywane w odwołaniu i nie mają one wpływu na treść aktów stanu cywilnego.
W konkluzji Wojewoda [...] stwierdził, że nie można uznać, iż w nazwisku M.N. i jego rodziców wpisanym do aktu urodzenia nr [...] występuje oczywisty błąd pisarski wymagający sprostowania w trybie art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.
M. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję. Wnosił o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im sprzeczność z faktami i obowiązującym prawem.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że stan faktyczny nie wypełnia dyspozycji art. 28 ustawy Prawo o a.s.c. Uchybienia procesowe, jakie miały miejsce w pierwszej instancji nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie jednak wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi:
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd oddalił skargę, gdyż nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, ani takiego naruszenia przepisów postępowania, aby miało to wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Jak stanowi art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r Nr 161, poz. 1688), w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski.
Ja trafnie wskazał organ, oczywistym błędem pisarskim może być błąd ortograficzny, polegający na niedopisaniu litery do całości wyrazu, wpis niezgodny z dokumentem stanowiący podstawę jego sporządzenia. Oczywistość pomyłki może wynikać z tekstu aktu np. inne brzmienie nazwiska dziecka niż nazwiska rodziców.
Oczywistość omyłki polega na tym, że okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego.
Jeżeli w akcie stanu cywilnego oraz dokumentach stanowiących podstawę jego sporządzenia dane są identyczne, a strona dowodzi, że akt stanu cywilnego zawiera błędy, nie można już mówić o oczywistym błędzie pisarskim.
Wskazać też należy, że kierownik USC jest uprawniony tylko do sprostowania oczywistego błędu pisarskiego, inne zmiany w sporządzonych aktach stanu cywilnego mogą być dokonywane jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie przez sąd powszechny (art. 33 ustawy).
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący złożył wniosek o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego występującego w jego nazwisku. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ ustalił, że taki rodzaj błędu w nazwisku skarżącego nie występuje. Ustalenia takie znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, nie budzi też zastrzeżeń przedstawiony sposób rozumowania. Jeżeli więc nie można było uznać, że w nazwisku M.N. występuje oczywisty błąd pisarski wymagający sprostowania w trybie art.. 28 wskazanej wyżej ustawy, organ I instancji zasadnie odmówił sprostowania aktu urodzenia skarżącego w tym trybie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu Sąd orzekł na podstawie art. 244 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 c) i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)