Uzasadnienie
III SA/Łd 200/04
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 252, art. 252¹ w związku z art. 249 i art. 250 § 3, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), § 6 w związku z § 2 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), orzekł o: 1/ zwrocie P.W. cła w kwocie: 42.360,10 zł, stanowiącej różnicę między cłem wyegzekwowanym na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nr [...] z dnia [...], a cłem wynikającym z decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. Nr [...] z dnia [...], 2/ odmowie zwrotu P.W. odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych.
W uzasadnieniu podano, iż w dniu 11 lutego 2000r. firma P.W. A zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu 23.334kg przędzy poliestrowej przywiezionej ze Słowacji. Do zgłoszenia celnego dołączone zostało Świadectwo EUR 1 nr [...] i wniosek o zastosowanie obniżonej zerowej stawki celnej na towar pochodzący ze Słowacji. Rewizja celna wykazała, iż przesyłka zawierała przędzę z etykietami producenta słowackiego tylko w ilości 434kg., a pozostała przędza była bez oznaczeń kraju producenta. Dokument EUR 1 nr [...] nie mógł być więc uznany za prawidłowy dowód potwierdzający preferencyjne, słowackie pochodzenie towaru. W dniu 28 lutego 2000r. strona przedstawiła organowi celnemu oryginał świadectwa pochodzenia, potwierdzający, iż 22.900kg przędzy jest pochodzenia czeskiego, co uprawnia do zastosowania 6% stawki celnej konwencyjnej.
Wobec powyższego organ celny wydał decyzję z dnia [...] nr [...], w której uznał zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe i określił dług celny od 434kg przędzy z etykietami wskazującymi na jej słowackie pochodzenie w kwocie 415,50 zł obliczony według 25 % stawki celnej autonomicznej i dług celny od 22.900kg przędzy pochodzenia czeskiego w kwocie 5.776,40zł, obliczony według 6% stawki celnej konwencyjnej. Równocześnie Świadectwo EUR 1 nr [...] i świadectwo pochodzenia nr [...] wysłane zostało do weryfikacji przez właściwe władze celne kraju wywozu. W dniu 11 września 2000r. Urząd Celny w Ł. otrzymał wynik weryfikacji świadectwa EUR 1 nr [...], w którym słowackie władze celne potwierdziły, że 434 kg przędzy poliestrowej jest pochodzenia słowackiego, a do dnia 3 stycznia 2003r. nie wpłynął wynik weryfikacji dokonanej przez czeskie władze celne. Dlatego też, po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...], uchylono tę decyzję i w dniu [...] wydano nową, w której określono dług celny od 22.900kg przędzy niewiadomego pochodzenia w kwocie 48.136,50zł z zastosowaniem 25% autonomicznej stawki celnej powiększonej o 100%.
Należności określone tą decyzją organ celny wyegzekwował wraz z odsetkami z tytułu ich nieterminowego uiszczenia. Decyzja z dnia [...] nr [...] utrzymana została w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...], od której strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 9 września 2003r., przed rozpoznaniem sprawy przez NSA, do Izby Celnej w Ł. wpłynął pozytywny wynik weryfikacji potwierdzający czeskie pochodzenie 22.900 kg przędzy poliestrowej. W związku powyższym, Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał, w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, decyzję nr [...] z dnia [...], którą uchylił w całości decyzję z dnia [...] oraz decyzję organu I instancji dnia [...] i określił kwotę długu celnego od 22.900kg przędzy pochodzenia czeskiego w wysokości 5.776,40zł, obliczoną według 6% stawki celnej konwencyjnej.
Organ wskazał, iż w dniu 9 października 2003r. wpłynęło do niego podanie firmy A o zwrot należności celnych wyegzekwowanych na podstawie decyzji z dnia [...], uchylonej w dniu [...]. Podanie to zostało uzupełnione przez stronę pod względem formalnym w dniu 30 października 2003r. i równocześnie strona dołączyła żądanie zwrotu nadwyżki wyegzekwowanych należności celnych, zwrotu kosztów egzekucyjnych, zwrotu odsetek pobranych z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych oraz zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, iż żądanie strony dotyczące zwrotu nadwyżki wyegzekwowanych należności celnych i zwrotu kosztów egzekucyjnych zostanie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ten organ.
Organ powołał się na art. 249 Kodeksu celnego, zgodnie z którym nie podlegają zwrotowi odsetki, które zostały pobrane z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych, chyba, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu oraz art. 250 § 3 Kodeksu celnego, w myśl którego od zwracanych należności celnych przywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że organ celny popełnił błąd w niewłaściwym ustaleniu kwoty należności, bowiem działał zgodnie z przepisami prawa, gdy weryfikował przedstawiane przez stronę dokumenty uprawniające do skorzystania z preferencji celnych i wystawił decyzję w sytuacji nie otrzymania od czeskich władz celnych, w terminie 10 miesięcy, odpowiedzi dotyczącej weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru nr [...].
Organ podniósł również, iż nie można uznać, że strona nie przyczyniła się do powstania błędu, bowiem przedstawiła nieprawidłowy dokument EUR 1 nr [...], na podstawie którego zawnioskowała o zastosowanie obniżonej zerowej stawki celnej. Powyższe okoliczności dawały, w ocenie organu, podstawę do odmowy zwrotu P.W. odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych.
W dniu 23 grudnia 2003r. P.W. złożył odwołanie od drugiej części decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] i wniósł o jej zmianę. Wskazał, iż w decyzji z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej potwierdził bezprawność decyzji będących podstawą do pobrania cła i odsetek, a tym samym potwierdził błąd organu celnego. Podniósł, iż decyzja o odmowie zwrotu odsetek i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych jest sprzeczna z decyzja wcześniejszą i nie jest zgodna z art. 249 i 250 § 3 Kodeksu celnego.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż z analizy przepisów art. 249 i 250 ustawy Kodeks celny wynika, że dla pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wypłaty odsetek od zwróconych należności lub zwrotu odsetek pobranych z tytułu nieterminowego uregulowania długu, koniecznym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek tj. z jednej strony stwierdzenie, iż niewłaściwe ustalenie kwoty długu celnego było wynikiem błędu organu, zaś z drugiej bezwzględny brak winy po stronie dłużnika. Organ podniósł, iż stwierdzenie strony, iż ustalenie uiszczonej przez nią kwoty należności było wynikiem błędu organu, należy uznać za bezzasadne, gdyż w trakcie postępowania organy działały prawidłowo.
W szczególności, zdaniem organu, właściwie wyjaśnione zostały zasady stosowania stawek celnych dla towarów wymienionych w wykazie nr 3 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie szczegółowego określenia zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, zaś wątpliwości odnośnie autentyczności i rzetelności dowodu pochodzenia rozstrzygnięte zostały ściśle wg. wskazanych w przepisach procedur. Organ wskazał, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] wydana została nie wobec stwierdzenia uchybień w postępowaniu, ale wobec nadejścia – po jej wydaniu – pozytywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru.
Ponadto, organ zauważył, iż importer wnioskując o zastosowanie wobec sprowadzonego towaru obniżonej stawki celnej, przedstawił nieprawidłowy dokument pochodzenia w postaci EUR 1 [...] i organ nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowości w prawidłowym udokumentowaniu sprowadzonego towaru.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik P.W. i wskazał, iż decyzja narusza art. 249 i 250 § 3 Kodeksu celnego. Podniósł, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. pozbawiona jest uzasadnionych podstaw prawnych, gdyż jest oczywiste, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych nastąpiło wskutek błędu organu, a importer w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Potwierdza to, zdaniem strony skarżącej, zmiana decyzji i zwrot nadpłaconego cła. Ponadto, organ celny nie wykazał, iż wątpliwości co do pochodzenia towaru, a w szczególności jego części były uzasadnione, a w ostateczności okazało się, że nie. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż powyższe oznacza, że importer przedstawił właściwe dokumenty i wywiązał się z obciążających go prawem ustanowionych rygorów, a nie miał przecież wpływu na długotrwałość weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły w sposób istotny przepisy prawa procesowego, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu cła wraz z odsetkami nastąpiło w czasie obowiązywania ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) i dlatego do zasad zwrotu odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych zastosowanie miały regulacje prawne zawarte w art. 249 i 250 tej ustawy.
Należy zaznaczyć, iż przedmiot sporu w niniejszej sprawie ogranicza się do zasadności odmowy zwrotu odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych, gdyż decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. dokonał zwrotu, na rzecz skarżącego, kwoty cła w wysokości 42.360, 10 zł, stanowiącej różnicę między cłem wyegzekwowanym na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nr [...] z dnia [...] a cłem wynikającym z decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia [...] i w tej części powyższa decyzja nie została zakwestionowana przez skarżącego w odwołaniu z dnia 23 grudnia 2003r.
Zgodnie z art. 250 § 3 Kodeksu celnego, organy celne zobowiązane są do zwrotu cła wraz z odsetkami, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Również w myśl art. 249 tej ustawy, odsetki, które zostały pobrane z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych podlegają zwrotowi w sytuacji, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W razie spełnienia wskazanych w tych przepisach przesłanek na organach celnych ciąży obowiązek zwrotu odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych. Podstawową przesłanką uzasadniającą zwrot odsetek pobranych przez organ celny z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych jest stwierdzenie, że "niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego".
W rozpoznawanej sprawie organ celny odmówił P.W. zwrotu odsetek pobranych z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych i zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych z uwagi na fakt, iż nie dopatrzył się błędu w działaniu administracji celnej.
Skład rozpatrujący niniejszą sprawę, uznał, iż w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokumenty załączone do akt sprawy, brak jest możliwości ustalenia, czy faktycznie działanie organów celnych pozbawione było błędu.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż stan faktyczny sprawy, opisany w decyzji I i II instancji znaczne różni się między sobą, a wobec braku w aktach sprawy dokumentów, odnoszących się do faktów, opisanych w tych uzasadnieniach, Sąd nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Z uzasadnienia decyzji pierwszej instancji wynika, iż organy celne wystąpiły o weryfikację świadectwa EUR 1 nr [...] i świadectwa pochodzenia nr [...] przez właściwe organy celne kraju importu. Świadectwa dotyczyć miały towaru sprowadzonego przez skarżącego na polski obszar celny w dniu 11 lutego 2000r. z Czech i Słowacji. Organ podał, iż w dniu 11 września 2000r. do urzędu celnego wpłynął wynik weryfikacji świadectwa nr EUR 1 nr [...] przez słowackie władze celne, nie otrzymał natomiast wyniku weryfikacji świadectwa nr [...] od czeskich władz celnych. Brak odpowiedzi czeskich władz celnych przez okres 10 miesięcy, podany został w decyzji pierwszej instancji, jako powód wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] i wydania decyzji z dnia [...], która określała dług celny skarżącego w wyższej kwocie.
Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. Wskazane zostało również, iż w dniu 10 września 2003r. do organu wpłynął pozytywny wynik weryfikacji świadectwa nr [...], potwierdzający czeskie pochodzenie części towaru sprowadzonego przez skarżącego w dniu 11 lutego 2000r. Okoliczność ta spowodowała wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. decyzji z dnia [...], uchylającej decyzje organów celnych z dnia [...] i [...].
Z opisu stanu faktycznego, przedstawionego w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji, wynika natomiast, iż całość towaru sprowadzonego przez skarżącego w dniu 11 lutego 2000r. pochodziła ze Słowacji, oraz wskazano, że świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] i świadectwo pochodzenia nr [...] przesłano do weryfikacji do kraju importu, tj. Słowacji. Napisano, również iż słowackie władze celne dokonały weryfikacji świadectwa EUR 1 nr [...], brak było natomiast odpowiedzi tych władz w przedmiocie świadectwa o nr [...]. Podano, iż w dniu 10 września 2003r. wpłynęło do Izby Celnej w Ł. pismo pochodzące od słowackich władz celnych, stanowiące odpowiedź na zapytanie polskiej administracji celnej z dnia [...], informujące o pozytywnym wyniku weryfikacji ww. świadectwa.
Ustalenie, dotyczące okoliczności, którego kraju władze celne - Czech czy Słowacji, nie udzieliły odpowiedzi polskiej administracji celnej na zapytanie w przedmiocie weryfikacji świadectwa [...], jest o tyle istotne, iż z załączonej do akt sprawy decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], uchylającej decyzje z dnia [...] i [...], wynika, że wniosek o weryfikację świadectw zamiast do władz celnych kraju eksportu, został omyłkowo przesłany do Czech. Wobec tego, w przypadku, gdyby to właśnie brak odpowiedzi od słowackich władz celnych, był powodem wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia wartości celnej towarów sprowadzonych przez skarżącego w dniu 11 lutego 2000r. i wydania decyzji z dnia [...] i [...], podwyższających wartość celną towaru, to omyłkowe przesłanie przez polską administrację celną pytania o weryfikację świadectwa pochodzenia towaru do kraju nie będącego krajem importu, należy uznać za postępowanie sprzeczne z § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr130, poz. 851 z późn. zm.).
Przepis ten daje organom celnym uprawnienie do sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych poprzez skierowanie świadectwa do weryfikacji, ale tylko do organu wystawiającego świadectwo, a nie do innego organu.
W uzasadnieniu decyzji obu instancji pominięta została kwestia omyłkowego przesłania zapytania o weryfikacje świadectw pochodzenia towaru do kraju, nie będącego krajem importu tego towaru, jak również nie wykazano, iż powyższe uchybienie nie miało wpływu na nieprawidłowe ustalenie należności celnych w niniejszej sprawie.
W aktach sprawy brak jest również treści pytania polskich władz celnych z dnia [...] o weryfikację świadectw pochodzenia towarów, odpowiedzi (czeskich czy też słowackich organów) z dnia [...] oraz decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe z dnia [...] i [...], które to dokumenty, zdaniem Sądu, są niezbędne do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Dodatkowo, należy podnieść, iż w uzasadnieniach decyzji, zwłaszcza, w utrzymanej w mocy zaskarżonym orzeczeniem, decyzji pierwszej instancji, przedstawiono sposób rozumowania, cechujący się dużą niekonsekwencją. Z jednej strony, bowiem, organ, powołując się na treść art. 249 i 250 § 3 ustawy Kodeks celny, wykazywał, że działanie organów celnych w niniejszej sprawie pozbawione było błędu, a jednocześnie podnosił okoliczność, iż strona przyczyniła się do powstania błędu, gdyż przedstawiła nieprawidłowy dokument EUR 1 nr [...].
Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, zwłaszcza art. 122, 187 § 1 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji.
Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 ww. ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1a, § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), Sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 808,00zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższa suma składa się z kwoty 193,00zł. tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwoty 615,00zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.