Uzasadnienie
III SA/Łd 215/20
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: DZ.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a.; art. 1, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1867); § 3, §11 st. 1, §13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (tekst jen. DZ.U. z 2019 r. poz. 655)- dalej: rozporządzenie z 2004 r.; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (DZ.U. z 2017 r. poz. 1551) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania L. N. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. T. z dnia [...] r., nr [...] o wstrzymaniu płatności na zalesianie w zakresie premii zalesieniowej.
Z ustalonego w sprawie stan faktycznego wynika, że L. N. w roku 2006 wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. T. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów deklarując do płatności działkę rolną o powierzchni 3 ha, płożoną w obrębie K., gmina R., oznaczoną nr ew. 175.
Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. T. przyznał L. N. płatność, w tym: wsparcie na zalesienie w kwocie 13.432 zł płatną jednorazowo po wykonaniu zalesienia; premię pielęgnacyjną płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; premię zalesieniową w wysokości 4.200 zł płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Z akt sprawy wynika, że w latach 2007-2018 skarżący składał wnioski o wypłatę płatności na zalesianie, w których deklarował, że kontynuuje program zalesienia na podstawie w/w decyzji z 2006 r.
W dniu 12 czerwca 2019 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. T. kopię aktu notarialnego z dnia 5 listopada 2018 r., Rep[...]. Z treści tego aktu wynikało, że skarżący w drodze umowy darowizny przekazał zalesioną działkę nr [...] córce A. M..
Natomiast w dniu 17 czerwca 2019 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wypłatę płatności na zalesianie, oświadczając, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji z 2006 r.
Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. T. wstrzymał L. N. płatność na zalesianie gruntów rolnych przyznaną decyzją z dnia [...] r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolejną decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. T. wstrzymał skarżącemu płatność na zalesienie w zakresie premii zalesieniowej. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, iż skarżący nie realizuje zobowiązania prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, gdyż nie jest już właścicielem zalesionej działki nr [...] którą to działkę przekazał w drodze darowizny swojej córce. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie informował o wystąpieniu okoliczności, unormowanych w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/204, uniemożliwiających realizację podjętych zobowiązań.
Co więcej nowy właściciel przedmiotowej działki nie wystąpił w zakreślonym prawem terminie do Agencji z wnioskiem o przyznanie płatności oraz nie zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań nałożonych uprzednio na skarżącego.
W odwołaniu od powyższej decyzji L. N. podniósł, iż zarówno on jak i jego córka nie wiedzieli o konieczności złożenia dodatkowego wniosku przez nowego właściciela, w terminie 3 miesięcy. Stwierdził, że nie może się pogodzić z tym, że posadził las, pielęgnował uprawę, a teraz Agencja żąda zwrotu wypłaconych pieniędzy za poprzednie lata. Ponadto w treści odwołania skarżący zawarł pytanie, czy w przypadku zrzeczenia się działki przez A. M. na rzecz dawnego właściciela możliwe byłoby umorzenie pobranych płatności.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż tryb i zasady przyznawania pomocy finansowej na zalesienie uregulowane zostały w powołanym na wstępie rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, w brzmieniu nadanym dokonaną w 2017 r. nowelizacją przepisów. Wskazując na teść § 3 rozporządzenia organ wywiódł, iż warunkiem przyznania płatności na zalesienie jest łączne spełnienie określonych w przepisie warunków, w tym wskazanego w ust. 3 zobowiązania się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie.
Dalej organ wskazał, iż jak wynika z § 11 rozporządzenia z 2004 r. w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności wszystkich działek objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego, płatność przysługuje temu procentowi rolnemu, jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności na zalesienie i zobowiąże się do kontynuacji zobowiązań złożonych przez poprzedniego właściciela. W przypadku niespełnienia powyższego warunku płatność na zalesienie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, co wynika z treści § 13 ust. 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż bezsporne jest, że decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. T. przyznał L. N. płatność na zalesienie działki ew. nr 175/1, co rodziło po stronie beneficjenta wypłacanej płatności obowiązek prowadzenia na tej działce uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie, co nastąpiło w dniu 31 stycznia 2007 r. Organ wyjaśnił, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika przekazanie przez stronę w dniu 5 listopada 2018 r., w drodze umowy darowizny, prawa własności przedmiotowej działki na rzecz córki A. M.. Oznacza to, że skarżący zakończył realizację podjętego obowiązania przed wyznaczonym terminem, to jest przed 31 stycznia 2027 r. Powyższe stosownie do treści § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r. skutkowało wstrzymaniem płatności w zakresie premii zalesieniowej.
Poza sporem pozostaje także okoliczność, że nowy właściciel zadeklarowanej do przedmiotowej płatności działki – A. M., nie wystąpiła w terminie 3 miesięcy od daty zawarcia umowy darowizny, do właściwego miejscowo – Powiatowego Kierownika ARiMR w P. T. z wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie i nie zobowiązała się do kontynuowania realizacji zobowiązania podjętego przez poprzedniego właściciela. Tym samym w sprawie nie wystąpiła okoliczność wyłączająca zastosowanie w stosunku do skarżącego w/w §13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia.
Natomiast, co do zawartej w treści odwołania argumentacji strony, iż zarówno ona, jak i obecny właściciel działki A. M. nie byli świadomi obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia nowego właściciela działki o zamiarze kontynuowania podjętego przez skarżącego zobowiązania organ odwoławczy wskazał, że L. N. składając w dniu 7 lipca 2006 r. wniosek o przyznanie płatności na zalesienie oświadczył jednocześnie, że znane mu są zasady przyznawania wnioskowanej płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania agencji o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego gruntu objętego zobowiązaniem. Ponadto organ podkreślił, że skarżący realizował podjęte zobowiązanie przez okres 11 lat, a więc mógł w tym czasie zapoznać się z zasadami przyznawania przedmiotowej płatności.
Odnośnie podniesionej przez stronę kwestii "konieczności zwrotu pieniędzy za poprzednie lata" organ odwoławczy wskazał, iż kwestionowana przez skarżącego decyzja nie określa kwoty nienależnie pobranych płatności, a jedynie ogranicza się do wstrzymania, na podstawie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r., płatności premii zalesieniowej.
Natomiast, co do wywiedzionego w treści odwołania pytania, co do ewentualnych skutków zrzeczenia się praw do gruntu przez obecnego właściciela działki ponownie na rzecz skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwestia "przejęcia uprawnienia" do przyznanych płatności przez nowego właściciela gruntu, do którego przyznano płatność na zalesienie została szczegółowo uregulowana w § 11 rozporządzenia z 2004 r. Z powołanego przepisu wynika, iż warunkiem skorzystania przez przejmującego z powyższego uprawnienia jest złożenie, w terminie 3 miesięcy od daty przeniesienia własności wniosku o przyznanie płatności na zalesienie oraz zobowiązanie się do kontynuacji realizacji zobowiązań poprzedniego właściciela.
Tym samym wobec niezłożenia przez A. M. wniosku, o którym mowa w § 11 rozporządzenia z 2004 r., a co za tym idzie brak niezbędnej ciągłości przedmiotowego prawa skutkuje wstrzymaniem płatności dla poprzedniego właściciela gruntu, a ewentualne późniejsze umowy przeniesienia prawa własności działki o nr ew.[...], w tym na jego poprzedniego właściciela, będą pozostawały bez jakiegokolwiek wpływu na to uprawnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący oświadczył, że całe życie postępował zgodnie z prawem, a obecny stan zdrowia i podeszły wiek zadecydowały o przekazaniu przedmiotowej działki córce. Wyjaśnił, że działał w dobrej wierze i zarówno ona, jak i jego córka nie posiadali wiedzy, co do konieczności złożenia dodatkowego świadczenia, w terminie 3 miesięcy. Takiej informacji nie było w posiadanych przez niego dokumentach. Wydana decyzja o konieczności zwrotu otrzymanych płatności jest dla niego krzywdząca, a osiągane dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.700 zł miesięcznie nie pozwolą na jej wykonanie
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2325, dalej zwanej: p.p.s.a.) Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa. Skarga podlega natomiast oddaleniu w przypadku braku uzasadnionych podstaw zaskarżenia (art. 151 p.p.s.a.)
Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność tej działki albo jej części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11.
Według § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji (pkt 1); zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek (pkt 2). Zgodnie z § 11 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. cytowany § 11 ust. 1 stosuje się również, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że: płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności (pkt 1); do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w pkt 1 (pkt 2).
Z przepisów tych wynika, że niespełnienie przesłanek określonych w § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. skutkujące wstrzymaniem płatności na zalesianie na podstawie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r. dotyczy przeniesienia własności wszystkich lub części działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a podstawą prawną takiego przeniesienia może być inna umowa niż umowa sprzedaży, czyli także umowa darowizny przenosząca własność działki.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że przeniesienie własności przedmiotowej działki nastąpiło w dniu 5 listopada 2018 roku, kiedy to skarżący darował swojej córce A. M. działkę, na którą otrzymywał płatność. A. M. nie dotrzymała trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz nie zobowiązała się do kontynuowania realizacji zobowiązań podjętych przez skarżącego.
W powyżej opisanej sytuacji organ zobowiązany był na podstawie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r. wstrzymać płatność na zalesianie w zakresie premii zalesieniowej.
W ocenie sądu nie jest zasadny zarzut skargi, iż niezłożenie wniosku przez nabywcę w terminie 3 miesięcy wynikało z niepoinformowania skarżącego o takim obowiązku.
Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2006 r. podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności, jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "zalesianie gruntów rolnych" i zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Skarżący zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez niego zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy "przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem".
Skarżący mimo spoczywającego na nim obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o przeniesieniu własności, dopiero po upływie 6 miesięcy złożył w biurze powiatowym ARM i MR kopię aktu notarialnego przekazania córce działki umową darowizny. W przypadku niezwłocznego powiadomienia organu o powyższej okoliczności pracownik ARM i MR mógłby poinformować skarżącego o warunkach na jakich następny właściciel działki może przejąć prawa i obowiązki związane z przyznaniem płatności na podstawie decyzji z dnia 15 grudnia 2006 r. Jednakże, co istotne, następny właściciel przedmiotowej działki nie miał obowiązku kontynuowania realizacji zobowiązań podjętych przez skarżącego. Było to tylko jego uprawnienie, z którego nie skorzystał.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.
e.o.