Uzasadnienie
III SA/Łd 222/09
Uzasadnienie
W dniu 26 marca 2009 r. B. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Zarządu Województwa [...] skargę na czynności Zarządu Województwa [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia mu dokumentacji medycznej jego zmarłej żony.
Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, B. K. kilkakrotnie zwracał się do Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. z wnioskami o wydanie mu dokumentacji medycznej żony B. K., która uległa wypadkowi w 2002 r. i zmarła nie odzyskawszy przytomności (pisma z dnia 26 kwietnia 2005 r., 22 lutego 2006 r. i 11 maja 2006 r.).
Kolejnymi pismami Wojewódzka Stacja Ratownictwa Medycznego w Ł. odmawiała skarżącemu udostępnienia dokumentacji medycznej wskazując, że dane o stanie zdrowia podlegają ochronie prawnej i nie mogą być przetwarzane bez zgody osoby, której dotyczą. Powołując się na art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej podkreślano, że ponieważ pacjentka nie wskazała skarżącego jako osoby upoważnionej do otrzymania odpisu dokumentacji medycznej dotyczącej jej osoby nie ma podstaw do uwzględnienia jego wniosku (pisma z dnia 4 maja 2005 r., 13 kwietnia 2006 r. i 19 czerwca 2006 r.).
W dniu 29 maja 2007 r. B. K. wystąpił przeciwko Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. do sądu powszechnego z pozwem o nakazanie wydania dokumentacji medycznej B. K. Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś w Ł. - Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt I C 581/07 odrzucił pozew z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej. Sąd Okręgowy w Ł. III Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 28 maja 2008 r. oddalił zażalenie B. K. na powyższe postanowienie.
Pismem z dnia 20 listopada 2008 r. B. K. ponownie zwrócił się do Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. o udostępnienie mu dokumentacji medycznej jego żony B. K. W odpowiedzi na powyższe Wojewódzka Stacja Ratownictwa Medycznego - pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. - doręczonym wg oświadczenia skarżącego 23 grudnia 2008 r. po raz kolejny odmówiła skarżącemu udostępnienia dokumentacji medycznej, powołując argumenty tożsame z powoływanymi w poprzednich swoich pismach.
Skarżący potraktował to pismo jako decyzję administracyjną i dnia 6 stycznia 2009 r. wniósł "odwołanie" do Zarządu Województwa [...], jako organu nadrzędnego wobec Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. W odpowiedzi na powyższe pismo Zarząd Województwa [...] - pismem z dnia 16 lutego 2009 r. - podtrzymał decyzję dyrekcji Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, zakład udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, że sprawa o udostępnienie dokumentacji medycznej nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Udostępnienie dokumentacji medycznej pacjentowi następuje natomiast w drodze działania zakładu i jest to czynność w sprawie uznania uprawnień pacjenta lub podmiotu upoważnionego wynikającego z mocy prawa.
W skardze z dnia 26 marca 2009 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. K. zarzucił naruszenie art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, poprzez przyjęcie, że osobą upoważnioną do otrzymania dokumentacji medycznej pacjenta nie jest małżonek pacjenta w sytuacji braku formalnego upoważnienia przez pacjenta do przekazania takiej dokumentacji. Zarzucił także nieprawidłowe przyjęcie przez organ, że sprawa o udostępnienie dokumentacji medycznej nie jest sprawą prowadzoną w trybie postępowania administracyjnego, pomimo - jak podniósł - prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w tej kwestii. Wnosił o uznanie uprawnień wynikających z powyższego przepisu.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] podtrzymał swoje stanowisko i podniósł, że decyzję co do udostępnienia dokumentacji medycznej, zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tj. Dz.U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 ze zm. - dalej ustawa o zakładach opieki zdrowotnej), podejmuje właściwy zakład opieki zdrowotnej. W ocenie organu, dokumentacja taka może być przekazana tylko samemu pacjentowi lub osobie przez niego upoważnionej.
Dalej organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych podnosząc, że sprawa o udostępnienie pacjentowi dokumentacji medycznej nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż takiej formy załatwienia sprawy nie przewiduje ustawa o zakładach opieki zdrowotnej. Jest to więc czynność w sprawie uznania uprawnienia pacjenta lub podmiotu upoważnionego wynikającego z mocy prawa.
Zarząd Województwa [...] nie sformułował wprost wniosku co do oddalenia lub odrzucenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skargę należy odrzucić jako niedopuszczalną.
Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.)[ dalej p.p.s.a]. Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - 8 tej ustawy wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, które mogą dotyczyć aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym (decyzje administracyjne -pkt 1, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie - pkt 2) oraz w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (postanowienia, na które służy zażalenie - pkt 3).
Ponadto zaskarżalne są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pkt 4, akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - pkt 5, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - pkt 6, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 7, bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 wskazanego przepisu - pkt 8.
Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają też przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, jak wynika z jej treści, jest odmowa wydania skarżącemu przez Zarząd Województwa [...] w Ł. dokumentacji medycznej jego zmarłej żony ("skarga na czynności Zarządu Województwa [...] z dnia [...]").
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) zakład opieki zdrowotnej jest obowiązany prowadzić dokumentację medyczną osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych zakładu.
W myśl art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy zakład udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 1 pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu bądź osobie upoważnionej przez pacjenta
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 247, poz. 1819 ze zm.), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 18 ust. 8 ustawy, kwestie udostępniania dokumentacji uregulowane zostały w § 52 i 53 rozporządzenia. W myśl § 53 dokumentacja indywidualna wewnętrzna, a dokumentacja zbiorcza jedynie w zakresie wpisów dotyczących pacjenta, jest udostępniania w sposób określony w art. 18 ust. 4a, na podstawie decyzji kierownika zakładu lub osoby przez niego upoważnionej (ust. 1). Odmowa wydania dokumentacji wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (ust. 2).
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się (np. wyrok Składu Siedmiu Sędziów z dnia 19 maja 2003 r. OSA 1/03 opubl. ONSA 2003/4/114)., że zarówno udostępnienie dokumentacji medycznej przez zakład opieki zdrowotnej, jak i odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Sprawa nie jest zatem załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż takiej prawnej formy załatwienia sprawy ustawa nie przewiduje. Jest to więc sprawa, do załatwienia której nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Za poglądem, że także odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej jest czynnością w sprawie uznania uprawnienia wynikającego z mocy prawa (na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej przemawia brzmienie § 53 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, który wskazuje jedynie, że odmowa taka winna mieć formę pisemną i wskazywać przyczyny odmowy, ale nie wymaga formy decyzji.
Publiczny zakład opieki zdrowotnej, jakim jest niewątpliwe pogotowie ratunkowe (art. 2 ust. 1pkt 3 ustawy), jest zatem zakładem administracyjnym, który wykonuje pewne funkcje z zakresu administracji publicznej. Stosunek prawny między zakładem opieki zdrowotnej a pacjentem, w zakresie prowadzenia i udostępniania pacjentowi dokumentacji medycznej dotyczącej jego osoby, jest stosunkiem administracyjnoprawnym, który powstaje z mocy prawa, na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
Żaden przepis ustawy ani inny akt prawny nie daje natomiast podstawy do działania w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej Zarządowi Województwa. Zarząd Województwa jest jedynie właściwy do podjęcia czynności w ramach nadzoru nad zakładami opieki zdrowotnej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie pismo Zarządu Województwa [...] reprezentowanego przez Marszałka Województwa należało zatem potraktować jako odpowiedź na skargę B. K. skierowaną na działanie Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego do tego organu w trybie art. 227 k.p.a. w zw. z art. 229 pkt 7 k.p.a. Przyjęcie, że skarga B. K. złożona została w tym trybie oznacza, że jej rozpatrzenie przez Zarząd Województwa [...] pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Wynika to z założenia, że w przedmiotowym postępowaniu skargowym nie ma stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do wnioskodawcy, a jedynie zawiadamia się go o działaniach zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi.
Skarga B. K. podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1i § 3 p.p.s.a.
Merytoryczna ocena zasadności odmowy udostępnienia skarżącemu dokumentacji lekarskiej jego zmarłej żony będzie możliwa dopiero po ponownym wezwaniu Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego do udostępnienia tej dokumentacji, a w przypadku kolejnej odmowy wyczerpaniu trybu, o którym mowa w art. 52 § 3 i 53 § 2 p.p.s.a. r.a.