Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał zgłoszenie celne zawarte w jednolitym dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty długu celnego w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz kraju pochodzenia. Z treści przedmiotowego zgłoszenia wynika, iż odbiorcą importowanego towaru była firma "A" sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Handlowe z siedzibą w Ł., natomiast zgłoszenie złożył jej przedstawiciel – Agencja Celna "B" sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. Z akt administracyjnych wynika, iż powyższa decyzja została doręczona bezpośrednio spółce "A", w dniu 14 grudnia 2004 r.
W dniu 3 stycznia 2005 r. "A" sp. z o.o. złożyła, odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazała, że termin do złożenia odwołania został przekroczony z przyczyn niezależnych od Zarządu spółki, a mianowicie osoba prowadząca sekretariat wpisała na otrzymanej decyzji datę otwarcia korespondencji (16 grudnia 2004 r.), a nie datę faktycznego jej pokwitowania (14 grudnia 2004 r.).
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności. Nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu fakt popełnienia omyłki przy wyliczaniu jego upływu. Obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy rejestracji dokumentów obowiązuje wszystkich pracowników, w tym osobę prowadzącą sekretariat, nie tylko członków zarządu firmy. W niniejszej sprawie strona została powiadomiona w decyzji o terminie i trybie wniesienia odwołania, zatem przy zachowaniu minimalnej staranności przy wpisywaniu daty otrzymanej korespondencji i wyliczeniu terminu do złożenia odwołania – zdaniem organu administracji – jakakolwiek pomyłka byłaby wykluczona. Z tych względów Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Powyższe postanowienie zostało doręczone "A" sp. z o.o. w dniu 28 lutego 2005 r.
W skardze na powyższe postanowienie spółka "A" podniosła zarzut naruszenia art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przez nieprawidłowe przyjęcie, że nie zachodziły podstawy prawne do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] Zdaniem skarżącej uchybienie terminowi do wniesienia odwołania było niezawinione przez stronę. Na uzasadnienie swojego stanowiska ponownie powołała się na okoliczność, iż zarząd spółki nie wiedział o otrzymaniu przedmiotowej decyzji, ponieważ pracownik spółki, zajmujący się sprawami celnymi, nagle zachorował w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania i w związku z tym nie zdążył przekazać spraw do załatwienia innemu pracownikowi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Na żądanie Sądu Dyrektor Izby Celnej przedstawił kserokopię upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego z dnia 21 października 2002 r., udzielonego przez skarżącą spółkę Agencji Celnej "B" sp. z o.o. w Ł., mocą którego wymieniona Agencja Celna została umocowana m.in. do wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Z treści tego dokumentu wynika również, że objęte nim upoważnienie ma charakter stały. Dyrektor Izby Celnej przedstawił również kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi sygn. akt LD.XX NS-REJ.KRS/7269/4/246 z dnia 16 czerwca 2004 r., z którego wynika, że Agencja Celna "B" sp. z o.o. w Ł. została postawiona w stan likwidacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) – dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd zatem, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
- stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej wymienione. Organy celne nie wyjaśniły bowiem w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. nr 75 z 2001 r. poz. 802 ze zm.), co mogło też prowadzić do naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.
Przede wszystkim organy celne winny bowiem ustalić, czy w chwili wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. decyzji z dnia [...] uznającej zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe, stronę skarżącą łączył nadal z Agencją Celną "B" sp. z o.o. w Ł. stosunek przedstawicielstwa wynikający z umowy zawartej [...], czy też upoważnienie to wygasło lub zostało wypowiedziane. Dopiero poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwoli na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji.
Agencja celna jako przedstawiciel (zarówno bezpośredni, jak i pośredni) może w świetle art. 256 § 1 Kodeksu celnego dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, w szczególności czynności wyliczonych przykładowo w tym przepisie. Wśród wskazanych uprawnień agencji jest również prawo wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Skoro więc agencja celna jako przedstawiciel w świetle art. 256 § 1 Kodeksu celnego jest uprawniona do składania odwołań od decyzji wydawanych w I instancji przez organy celne, to jest ona również uprawniona do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne. Uprawnieniu temu odpowiada z drugiej strony obowiązek organu celnego doręczenia agencji celnej wszystkich pism procesowych – w tym także wydanych orzeczeń (decyzji i postanowień). Podnieść należy, że przepisy prawa celnego w ogóle nie regulują kwestii doręczeń pism, dlatego w tym zakresie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, co wynika z art. 262 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W postępowaniu celnym w zakresie pełnomocnictw zastosowanie mają zatem przepisy Kodeksu celnego stanowiące lex specialis wobec przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, natomiast w zakresie doręczeń pism – stosować należy przepisy Ordynacji podatkowej, ponieważ Kodeks celny nie reguluje tej kwestii (por. wyrok NSA z 11 lipca 2003 r., I SA/Kr 2075/2000, publikowany w systemie LexPolonica). Bezpośrednie zastosowanie znajdzie tu zatem art. 145 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli strona działa przez przedstawiciela, pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Należy uznać, że w takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony. Doręczenie pisma samej stronie, mimo że do działania w jej imieniu i na jej rzecz upoważniony został przedstawiciel, jeżeli wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe, nie może być uznane za skuteczne (por. wyrok NSA z 30 listopada 2000 r. I SA/Lu 1029/99, ONSA 2002/1/26; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 2995/98, niepublikowany; wyrok NSA z 19 listopada 2001 r., I SA 450/01, Gazeta Prawna 2004/181 str. 10; wyrok NSA z 15 maja 2001 r., I SA 2605/99, LEX nr 54139; wyrok NSA z 18 czerwca 1999 r., I SA/Łd 1089/97, LEX nr 40871; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Kraków 2004, s. 457).
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie z treści "Upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego" udzielonego przez "A" sp. z o.o. w Ł. Agencji Celnej "B" sp. z o.o. w Ł. wynika, że miało ono charakter stały i obejmowało m.in. wnoszenie odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne, a decyzja mimo tego doręczona została bezpośrednio stronie, Dyrektor Izby Celnej rozpoznając wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] winien przede wszystkim ustalić, czy doręczenie to było prawnie skuteczne, a w związku z tym czy istnieje potrzeba merytorycznego rozstrzygania wniosku. Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem ustalenie, że uchybienie terminu nastąpiło.
Odnosząc się do argumentu podniesionego po raz pierwszy w piśmie skierowanym do Sądu w dniu 19 lipca 2005 r., że Agencja Celna "B" na mocy uchwały wspólników z 26 maja 2004 r. uległa rozwiązaniu, podkreślić należy, że kwestia ta nie była przedmiotem rozważań organu celnego w zaskarżonym postanowieniu, a właśnie to postanowienie jest przedmiotem oceny dokonywanej przez Sąd. Odwołanie się do nowych okoliczności mogących mieć wpływ na treść orzeczenia dopiero na etapie postępowania sądowego jest spóźnione i w konsekwencji okoliczności te nie mogą być przedmiotem oceny sądu (por. wyrok NSA z 30 października 2000 r., I SA/Łd 588/98, LEX nr 47097; wyrok NSA z 25 maja 2001 r., III SA 2024/00, Przegląd Podatkowy 2002/4/63; wyrok NSA z 27 czerwca 2001 r., V SA 3659/00, LEX nr 84485).
Należy także zwrócić uwagę, że Dyrektor Izby Celnej w Ł. w piśmie z dnia 19 lipca 2005 r wskazał, że Agencja Celna "B" prowadziła działalność gospodarczą do dnia 30 kwietnia 2004 r., po czym na mocy uchwały wspólników z dnia 26 maja 2004 r. uległa rozwiązaniu. Do pisma tego załączył jednak kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi XX Wydz. Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 16 czerwca 2004 r., z którego wynika, że zgłoszone zostało jedynie otwarcie likwidacji spółki (art. 277 § 1 k.s.h.), co nie musi być równoznaczne z zakończeniem działalności podmiotu. Brak natomiast informacji o tym czy likwidacja ta została zakończona i czy spółka "B" została wykreślona z rejestru. Zgodnie bowiem z art. 272 k.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Kwestie te także winny zostać wyjaśnione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Reasumując, ponieważ w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpisu od skargi).