Uzasadnienie
III SA/Łd 247/15
Uzasadnienie
W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2011 r. A.S. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący wskazał, że w dniu 5 września 2014 r. uległ poważnemu wypadkowi samochodowemu, doznając poważnych i nieodwracalnych uszkodzeń ciała, a leczenie i rehabilitacja trwa do dnia dzisiejszego. Skarżący oświadczył, że zawiesił działalność gospodarczą, gdyż nie jest w stanie się nią zajmować. Skarżący podał, że znajduje się na utrzymaniu żony, mieszka z teściami. Wszystkie posiadane dotychczas oszczędności zostały przeznaczone na pokrycie kosztów leczenia, w tym leczenia psychiatrycznego strony, gdyż na skutek wypadku cierpi on na depresję.
Skarżący zobowiązany jest do zapłaty alimentów na rzecz dwojga dzieci w łącznej kwocie 700 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim, w którym ustanowiona została rozdzielność majątkowa. Żona skarżącego osiąga miesięczne dochody w wysokości ok. 3.000 zł, co przeznaczane jest na pokrycie kosztów leczenia skarżącego i utrzymanie rodziny. Wnioskodawca oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2015 r. skarżący wyjaśnił, że zasiłek rehabilitacyjny podlega częściowemu zajęciu przez komornika, pozostała część przeznaczana jest na zapłatę alimentów, koszty dojazdu do lekarzy i leczenia. Z zasiłku częściowo spłaca on leasing na samochód (miesięcznie ok. 6000 zł). Żona skarżącego spłaca jego zobowiązania, mimo istniejącej rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca dołączył też oświadczenie żony, że nie wyraża ona zgody na przedstawienie dokumentów dotyczących osiąganych przez nią dochodów ani wyciągów z rachunków bankowych.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części.
Uwzględniając informacje przedstawione przez wnioskodawcę w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także w nadesłanych dodatkowo dokumentach, jak również wysokość wpisu sądowego, który w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie 20.569 zł należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika uznać należy jednak za niezasadny.
Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
W odniesieniu do przedstawionych przez skarżącego okoliczności należy wskazać, że Referendarz sądowy miał na uwadze podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z wypadkiem samochodowym i ponoszonymi kosztami leczenia, a także koniecznością zawieszenia działalności gospodarczej. Nie można jednak tracić z pola widzenia i tej okoliczności, że skarżący – mimo ograniczonych dochodów - spłaca liczne zobowiązania, których miesięczna wartość jest znaczna, a w spłacie których pomaga mu żona. Fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej pozostaje przy tym bez znaczenia na tle postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8).
Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09).
W judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 – niepubl.).
Tym samym, należało uznać, również biorąc pod uwagę zadeklarowaną przez skarżącego kwotę dochodów żony, że strona jest w stanie wygospodarować środki w wysokości 2.000 zł na pokrycie kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.
U.K.