Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...]r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie geodezyjnym M. – oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...], stanowiącą własność G. J., a oznaczoną numerem [...], stanowiącą własność W. P. w kwocie 2 460,00 zł i obciążeniu G. J. oraz W. P. kwotami po 1 230,00 zł, stanowiącymi po ½ części ustalonych kosztów.
Na powyższe postanowienie W. P. wniosła skargę, a następnie wniosek o wstrzymanie jego wykonania.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że wykonanie zaskarżonego postanowienia rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest w stanie uiścić należności w wysokości 1 230 zł. Miesięczny dochód skarżącej i jej męża wynosi około 2 460 zł i ledwo wystarcza na utrzymanie. Dodatkowo pomagają synowi, który cierpi na poważną chorobę. Około 800 zł miesięcznie przeznaczają na opłaty takie jak: gaz, prąd, telefon, wywóz śmieci, zakup opału na zimę. Są bardzo schorowani. Mąż skarżącej jest po udarze, zawale serca i wstrząsie mózgu. Ostatnio często przebywa w szpitalu. Wymaga stałej opieki lekarskiej, wizyt i specjalistycznych zabiegów lekarskich. Często robi badania w Warszawie, a one bardzo dużo kosztują. Do tego dochodzą koszty dojazdu do lekarzy oraz do Warszawy. Skarżąca ma problemy z sercem, nadciśnieniem oraz krążeniem. Miesięczny koszt zakupu leków wynosi około 600 zł. Uiszczenie należności zmusiłoby ich do nieopłacenia rachunków oraz zrezygnowania z wizyt lekarskich i zakupu leków.
Miałoby to niekorzystny wpływ na ich stan zdrowia. Zaprzestanie bieżącego regulowania rachunków spowodowałoby, że uregulowanie ich w późniejszym czasie byłoby bardzo trudne i zmuszeni byliby wziąć pożyczkę. Przez to zwiększyłby się ich zobowiązania, gdyż aktualnie spłacają pożyczkę, zaciągniętą w związku z leczeniem męża skarżącej i zakupem leków. Pożyczają pieniądze także od rodziny i znajomych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r., I OZ 1074/05; z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04; z dnia 3 lipca 2012 r., II OSK 1438/12).
Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami.
Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; z dnia 12 sierpnia 2008 r., II GZ 177/08; z dnia 17 listopada 2010 r., II GZ 345/10 i II GZ 346/10; z dnia 29 listopada 2010 r., II GZ 337/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229).
Zdaniem sądu skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonego postanowienia mogłoby ją narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek, skarżąca wskazała wprawdzie na okoliczność posiadania zobowiązań, w tym z tytułu pożyczek, możliwość narastania zadłużenia oraz pogorszenia stanu zdrowia skarżącej i jej męża, konieczność ponoszenia wydatków związanych z leczeniem swoim i męża, podała też, iż dochód jej i męża wynosi 2 460 zł, na opłaty takie jak: gaz, prąd, telefon, wywóz śmieci, zakup opału na zimę przeznaczają około 800 zł miesięcznie, a na zakup leków 600 zł, lecz nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności, informacji, dokumentów mogących świadczyć o tym, że zostały spełnione przesłanki pozytywne warunkujące uwzględnienie wniosku, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a.
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r. referendarz sądowy przyznał wprawdzie skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, lecz nie sposób nie zauważyć, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega bowiem ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały poza tym załączone żadne dokumenty pozwalające na stwierdzenie tego, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej i czy wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować negatywne skutki, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponadto należy zauważyć, że ostateczne postanowienie o obciążeniu skarżącej kosztami postępowania rozgraniczeniowego będzie wprawdzie podlegać realizacji, lecz nie ulega wątpliwości, że ten rodzaj obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Odnosi się bowiem do świadczenia pieniężnego, które jest z natury rzeczy odwracalne. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia będzie istniała możliwość zwrotu nadpłaconej kwoty. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział natomiast możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009 r., II FSK 1549/09).
Samo zaś wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, o czym stanowi art. 61 § 6 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
e.o.