Uzasadnienie
III SA/Łd 280/11
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku zgłoszenia się na szczepienia ochronne z dzieckiem.
Z załączonych akt administracyjnych wynika, że postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nałożył na D. F.-K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 300 zł powodu uchylenia się od wykonania obowiązku zgłoszenia się na szczepienia ochronne z dzieckiem. Powyższe postanowienie zostało skierowane do strony postępowania na adres zamieszkania skarżącej. Przesyłka została doręczona na ten adres i uznana przez organ za doręczoną w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 25 stycznia 2011 roku.
W dniu 9 lutego 2011 r. D. F.-K. wniosła do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. pismo zatytułowane "Odwołanie od postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia 20.01.2011 r.", potraktowane przez organ jako zażalenie na wskazane wyżej postanowienie organu I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowienie organu I instancji doręczono stronie w dniu 25 stycznia 2011 r. i zawierało ono pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia organu I instancji. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, które strona skarżąca nadała w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 lutego 2011 r., a zatem z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia.
Na postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła D. F.-K., wnosząc zarazem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że doręczenie postanowienia organu I instancji było nieprawidłowe, ponieważ odbioru tej korespondencji dokonała I. B. - osoba niespokrewniona, która – jak stwierdziła skarżąca – w momencie doręczania korespondencji nie przebywała pod wskazanym w piśmie adresem, a w posesji przy ul. A., gdzie zamieszkuje. Wskazała także, że samego doręczenia nie można było dokonać, ponieważ skarżąca w okresie od 23 stycznia 2011 do 5 lutego 2011 r. przebywała za granica. W dalszej części zażalenia strona skarżąca podnosiła argumenty dotyczące zasadności samego faktu nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.
Wskazując na treść art. 43 k.p.a. organ podniósł, że z dowodu doręczenia postanowienia organu I instancji wynika, że korespondencję pozostawiono pod wskazanym adresem, a osoba odbierająca pokwitowała odbiór, wskazując stopień pokrewieństwa. Odnośnie zarzutów merytorycznych, organ w całości podtrzymał wcześniejsze rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. skarżąca popierała skargę i wnosiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wyjaśniła, że I. B. nie jest z nią spokrewniona, jest osobą zaprzyjaźnioną. Ponadto pokwitowała ona odbiór korespondencji w miejscu swojego zamieszkania, nie w mieszkaniu skarżącej. Wyjaśniła, że postanowienie odebrała 5 lub 6 lutego, po powrocie do kraju, a następnie złożyła zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego albo stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki określane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należy, że skarga jest zasadna.
Postanowienie z dnia 20 stycznia 2011 r. o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia, przesłane na adres skarżącej, zostało doręczone innej osobie, tj. B. I. w dniu 25 stycznia 2011 r. Przy nazwisku dopisano też "ciocia".
Z mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., w tym wypadku przepisy rozdziału 8 k.p.a. dotyczące doręczeń. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych. Wyjątkiem od tej zasady jest tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a.
Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Ponieważ przepisy regulujące doręczenie zastępcze są wyjątkiem od zasady – powinny być rozumiane wąsko. Przyjąć więc należy, iż "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Będzie tu chodzić zatem o takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowym, choć równocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że wymogiem nie jest zameldowanie takiej osoby w miejscu zamieszkania adresata pisma.
W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że przesyłka została doręczona osobie, która nie zamieszkiwała w jej miejscu zamieszkania, była tylko osobą zaprzyjaźnioną zamieszkującą w pobliżu i pokwitowała odbiór przesyłki w swoim mieszkaniu. Ponadto, na dowodzie doręczenia poza podpisem osoby odbierającej korespondencję datą i adnotacją "ciocia" brak jakichkolwiek innych adnotacji. Tymczasem, jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru nie wskazano wyraźnie, czy osoba odbierająca przesyłkę jest dorosłym domownikiem oraz czy podjęła się ona oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie to nie spełnia wymogów art. 43. (patrz wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r. II OSK 158/09, LEX 597329, postanowienie NSA z 22 września 2010 r. I OSK 1421/10 [numer dowodu zakryty], wyrok WSA w Łodzi z 5 sierpnia 2010 r. II SA/Łd 263/10). Z powyższych organ błędnie przyjął, że doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nastąpiło w dniu 25 stycznia 2011 r. tj w dniu pokwitowania jego odbioru przez I. B.. i od tej daty liczył bieg terminu do wniesienia zażalenia.
Tym samym należało uznać, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy związanych z doręczeniem postanowienia o nałożeniu grzywny i datą tego doręczenia i z naruszeniem art. 134 k.p.a. Organ winien te okoliczności wyjaśnić i ponownie ocenić zachowanie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącą.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
R.A.