Uzasadnienie
III SA/Łd 282/10
W dniu 4 maja 2010 r. S. B. (dalej skarżący) złożył, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.
W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi, S. B. złożył w dniu 7 czerwca 2010 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudną sytuację finansową swojej rodziny. Podniósł, że jego praca (transport drogowy – taxi) nie przynosi oczekiwanych korzyści. Dochody rodziny nie wystarczają na podstawowe potrzeby, uregulowanie comiesięcznych opłat. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. B., córką A. K. oraz wnukami – B. K. (7 lat) i D. K. (6 lat). Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 60 m2. Zgodnie z oświadczeniem, na dochody w gospodarstwie domowym skarżącego składają się: dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości 1.800 zł, dochody z tytułu umowy o pracę jego żony w kwocie 3.100 zł oraz dochody z tytułu umowy o prace jego córki w kwocie 510 zł. Daję to łącznie dochód w gospodarstwie domowym w wysokości 5.410 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 1.100 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro.
Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało wystarczających informacji do prawidłowej oceny stanu majątkowego, wezwano skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności zażądano: przekazania poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2009 r. lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w roku 2009 r. dochodach; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych wraz z wyciągami z tych rachunków z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w szczególności rachunku utrzymywanego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą; wyjaśnienia, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w zakresie świadczenia usług przewozowych (taxi) i określenia ich marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji.
W dniu 30 czerwca 2010 r. skarżący przekazał do Sądu odpowiedź na powyższe wezwanie. Przedłożył w związku z tym deklarację (PIT-16A) o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej, z której wynikało, że średniomiesięczna składka na wskazane ubezpieczenia wynosiła w 2009 r. od 215 do 224 zł. Skarżący przedłożył także zeznanie podatkowe żony (PIT-11), z którego wynikało, że uzyskała ona dochód roczny w kwocie 45.418 zł. Odnośnie informacji o posiadanych rachunkach bankowych przekazał zaświadczenie – potwierdzenie salda rachunku z Banku A. Z dokumentu tego wynikało, że współwłaścicielami rachunku są S. i B. B., saldo rachunku na dzień 28 czerwca 2010 r. wykazywało debet - 2.819,81 zł, przy czym uruchomiony w nim był limit kredytowy w rachunku na kwotę 5.800 zł. Z załączonych do rachunku wyciągów wynikało przy tym, że skarżący reguluje na bieżąco raty kredytów – w B. Banku w kwocie 65,62 zł i 81,66 zł oraz w Banku C. w kwocie 117,18 zł, opłaca także abonament miesięczny z tytułu dostępu do usług telewizji cyfrowej ([...]) w kwocie 118,70 zł, a od marca 2010 r. w kwocie 133,70 zł. Skarżący wyjaśnił także, że jest współwłaścicielem pojazdu marki A. 124, rok produkcji 1994, o szacunkowej wartości ok. 5.000 – 6.000 zł.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 marca 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że skarżący prowadzi wspólnego gospodarstwo domowe z żoną, córką oraz dwojgiem wnucząt. Dochody gospodarstwa domowego zamykają się łączną kwotą 5.410 zł, co daje średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 1.100 zł. Zgodzić się przy tym należy, że praca wykonywana przez skarżącego (usługi transportu drogowego – taxi) nie przynosi stałych, równomiernych dochodów. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – istotnym jest fakt, że żona skarżącego osiąga stałe dochody z tytułu umowy o pracę w określonej wysokości 3.100 zł), skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 60 m2, a także samochodu osobowego marki A. (rocznik 1994).
Rozważając, podnoszone przez skarżącego argumenty, że z trudem pokrywa miesięczne opłaty związane z bieżącym utrzymaniem, zwrócić należy uwagę na następujące okoliczności. Po pierwsze, skarżący - jak wynika z załączonych wyciągów z rachunków bankowych – spłaca raty kredytów, związanych z zakupem dóbr trwałego użytku. Kwoty te oscylują wokół łącznej sumy ok. 140 zł + zobowiązanie dotyczące zapłaty z tytułu umowy w C. (opisanej jako "opłata za telewizor") w kwocie 117,18 zł. Ponadto, co również wynika z załączonych wyciągów z rachunków bakowych, skarżący opłaca comiesięczne koszty dostępu do usług telewizji cyfrowej ([...]) w kwocie 118,70, a od marca 2010 r. w wysokości 133,70 zł.
Powyższe ustalenia, dotyczące faktu opłacania wskazanych świadczeń i rat kredytów, nie uwiarygodniają podnoszonego argumentu o trudnościach w pokryciu bieżących kosztów utrzymania. Niewątpliwie bowiem osoba, która – jak twierdzi – ma kłopoty z bieżącym regulowaniem zobowiązań i kosztów utrzymania, nie decydowałaby się na dobrowolne nakładania na siebie kolejnych dodatkowych obciążeń finansowych, a te już istniejące próbowałaby minimalizować. Niewątpliwie fakt opłacania wysokiego abonamentu telewizji cyfrowej (133,70 zł), czy nowej kwoty zobowiązania z tytułu umowy w Banku C. o powyższym nie świadczą.
Podkreślić należy w związku z tym, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku w szczególności koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje poparcie w orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06).
Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, wszystkie wskazane okoliczności w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi (500 zł) oraz faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na częściowe pokrycie kosztów sądowych, w tym połowy wpisu w wysokości 250 zł. Istotne jest w tym względzie także wskazanie, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy także w zakresie prowadzenia postępowania sądowego.
Podnieść ponadto należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Stąd też biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje załączone do akt postępowania uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.