Uzasadnienie
III SA/Łd 313/14
Pismem z dnia 25 lutego 2014 r. H. B. (dalej wnioskodawczyni) wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W treści skargi sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF".
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: zasiłek przedemerytalny i wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wnioskodawczyni odpowiednio w kwocie: 816 zł netto i 375 zł netto oraz emerytura jej męża w kwocie 1.740 zł neto. Zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 83,6 m2 oraz mieszkania o powierzchni 49,15 m2 a także nieruchomości rolnej o powierzchni 1,58 ha. Nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, wskazała natomiast na fakt posiadania pojazdu marki P. o szacunkowej wartości 10.000 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza do przedstawienia dodatkowych informacji o stanie majątkowym wnioskodawczyni podała, że na koszty wyżywienia, zakupu środków czystości oraz podstawowych środków gospodarstwa domowego wydaje ok. 1.400 zł, koszt leków to ok. 400 zł, opłaty mieszkaniowe – 423 zł, opłaty za energię elektryczną ok. 88 zł oraz za telefon – ok. 32 zł. Ponadto wskazała na fakt ponoszenia opłat związanych ze składkami ubezpieczeniowymi – 153 zł, spłatę kredytu gotówkowego – rata miesięczna 262,99 zł, opłaty za energię elektryczną doprowadzaną do nieruchomości rolnej – ok. 44 zł oraz koszt ubezpieczenia pojazdu (650 zł na pół roku).
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04).
W tej sytuacji referendarz sadowy uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskują w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego łączny dochód w wysokości ok. 3.000 zł netto.
W ocenie referendarza sądowego, fakt osiągania dochodów we wskazanej wysokości w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych na tym etapie postępowania (wpis od skargi w kwocie 100 zł) oraz faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, dają asumpt do stwierdzenia, że poniesienie kosztów postępowania w sprawie nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawczyni.
Nie mogą tego faktu zmienić podnoszone okoliczności wskazujące na fakt ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czy też kosztami leków. Powyższe nie powoduje, iż sytuacja wnioskodawczyni staje się na tyle trudna, iżby nie mogła ona pokryć wskazanych kosztów sądowych.
Wskazać też należy w związku z tym na fakt, iż w dniu 4 lutego 2014 r. wnioskodawczyni otrzymała z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłatę świadczeń w kwocie 1.320,84 zł. Jest to o tyle istotne, iż wypłata świadczeń miała miejsce już po wydaniu zaskarżanego postanowienia a jeszcze przed wniesieniem skargi. Wnioskodawczyni winna zatem mieć świadomość, że w związku z ewentualnym sporem sądowym powinna zabezpieczyć choćby minimalne kwoty na pokrycie kosztów sądowych.
Ponadto stwierdzić należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych kosztów wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. rat kredytu) jest również w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki nie związane z koniecznym utrzymaniem.
W tym kontekście wskazać nakazy na fakt regulowania przez wnioskodawczynię rat kredytu gotówkowego w kwocie 262,99 zł miesięcznie. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym (opłacanie rat kredytu), nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadała się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05.
Ponadto zauważyć należy, że skoro wnioskodawczyni reguluje opisywane należności w postaci we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe, tym bardziej, iż jak wskazano uprzednio, na tym etapie postępowania sprowadzają się one do opłacenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł.
Przedmiotowe informacje mogą świadczyć o tym, że wnioskodawczyni dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi, a przedmiotowe ustalenie nie może pozostać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.