Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 26 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 313/23

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej ŁPWIS), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.U., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach (dalej PPIS) z 23 sierpnia 2022 r. oddalające zarzuty zobowiązanej.

Z ustalonego dla potrzeb sprawy stanu faktycznego wynika, iż rodzice małoletniego A.U. urodzonego 13 marca 2017 r., K.U. i K.U. uchylali się od szczepień obowiązkowych dziecka wynikających z Programu Szczepień Ochronnych. W związku z tym 25 czerwca 2021 r. zostali oni zgłoszeni, przez przychodnię, do PPIS. PPIS 2 sierpnia 2021 r. skierował do zobowiązanego pismo przypominające o obowiązku szczepień ochronnych, które doręczono 12 sierpnia 2021 r. Z uwagi na uzyskaną 30 września 2021 r. informację, dotyczącą nie stawienia się rodziców z dzieckiem na wizytę szczepienną pomimo wyznaczonego na 16 września 2021 terminu, 1 października 2021 r. zostało wydane matce dziecka upomnienie wzywające ją do wykonania powyższego obowiązku. Upomnienie zostało doręczone 7 października 2021 r.

Po upływie kolejnego terminu szczepienia (tj. po 18 listopada 2021 r.) PPIS ponownie skontaktował się z przychodnią, gdzie 4 stycznia 2022 r. otrzymał odpowiedź, iż stan zaszczepienia dziecka nie uległ zmianie oraz że na prośbę matki dziecka 18 listopada 2021 r. wystawiono skierowanie do punktu konsultacyjnego w zakresie szczepień ochronnych.

11 stycznia 2022 r. PPIS wystosował do rodziców dziecka prośbę o dostarczenie wyników przeprowadzonej konsultacji specjalistycznej oraz w przypadku stwierdzenia przeciwskazań do szczepień ochronnych lub odroczeniu ich wykonania, dostarczenie odpowiedniego zaświadczenia.

26 stycznia 2022 r. PPIS uzyskał informacje, iż termin wizyty konsultacyjnej został wyznaczony na dzień 6 kwietnia 2022 r. a 11 kwietnia 2022 r. - że w wyniku choroby dziecka wizyta została przełożona na dzień 8 czerwca 2022 r. Powyższy fakt nie został potwierdzony zaświadczeniem lekarskim.

Następnie 20 czerwca 2022 r. PPIS otrzymał pismo zawierające informację, że ze względu na stan zdrowotny jednego z dzieci rodziców niezaszczepionego dziecka, konsultacja specjalistyczna nie mogła odbyć się we wcześniej ustalonym terminie oraz że kolejną wizytę wyznaczono na dzień 7 września 2022 r. 22 czerwca 2022 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy i skierował wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym wobec K.U. i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień dziecka.

Postanowieniem z 15 lipca 2022 r. ŁPWIS nałożył na zobowiązaną K.U. grzywnę w wysokości 2.000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka A.U. przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcuspneumoniae oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.

Jednocześnie ŁPWIS nadał tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przez PPIS klauzulę wykonalności. Został on wraz z postanowieniem doręczony adresatowi 20 lipca 2022 r. 25 lipca 2022 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak wymagalności obowiązku; niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 17 § 1 i 34 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 479 z późn. zm.) oraz art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735); PPIS oddalił zarzuty zobowiązanej.

W uzasadnieniu organ odnosząc się do braku wymagalności przedmiotowego obowiązku, przez który zobowiązana rozumie nieosiągnięcie przez dziecko 19 roku życia wskazał, że z przepisów wynika obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu oraz, że obowiązek ten jest bezpośrednio wykonalny a jego niedochowanie rodzi obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Natomiast, wydanie Komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek na dany rok, ma swoje upoważnienie ustawowe.

Nadto organ wskazał, iż konieczność wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci nie pozostaje w sprzeczności z Konstytucją RP a wprost przeciwnie, jej przepisy zobowiązują władze publiczne do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Komunikaty te mają charakter niejako "techniczny", gdyż ustalają program szczepień na dany rok.

Odnosząc się do zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym poprzez błędnie przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne przed przystąpieniem do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, organ wskazał, że przepisy ustawy nie nakładają na lekarza obowiązku przeprowadzania testów na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach. Jednakże, inaczej jest w przypadku gdy rodzice zgłaszają lekarzowi, że dziecko jest uczulone na konkretny składnik - wówczas do lekarza należy upewnienie się, czy w skład szczepionki, która ma zostać podana dziecku, tenże składnik nie wchodzi. W niniejszej sprawie wizyty były jednak kilkukrotnie odwoływane w związku z czym specjalista nie mógł stwierdzić czy dziecko posiada jakiekolwiek przeciwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Za nieuzasadniony wierzyciel uznał także zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Przepisy ustanawiają domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach. W przypadku niewykonania obowiązku szczepienia, właściwy organ (PPIS) jest uprawniony, jako wierzyciel, do żądania wykonania go w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest poprzedzenie go upomnieniem, które zostało doręczone zobowiązanemu 7 października 2021 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 1 porozumienia z 12 lutego 2015 r. w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r. poz. 676), Wojewoda Łódzki powierzył Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej, w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającym z art.5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 z późn. zm.).

Za niezasadny organ uznał także zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podkreślił, że wyznaczając kwotę grzywny kierował się potrzebą zapewnienia efektywności prowadzonej egzekucji, a w szczególności zasadą celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku.

Zaskarżonym w sprawie postanowieniem z 3 marca 2023 r. ŁPWIS po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.U., utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 23 sierpnia 2022 r. oddalające zarzuty zobowiązanej podtrzymując argumentację organu I instancji.

Odnosząc się do podniesionej przez zobowiązaną okoliczności istnienia u małoletniego przeciwskazań do szczepień organ wskazał, że zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania obowiązkowych ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił kartę uodpornienia dziecka jak również pisemne informacje z podmiotu leczniczego z których wynika, że u małoletniego nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień oraz, że zobowiązana była kilkakrotnie informowana przez personel medyczny o ciążącym na niej obowiązku. ŁPWIS wskazał, że z kserokopii karty uodpornienia małoletniego, znajdującej się w aktach sprawy wynika, że u dziecka obowiązkowe szczepienia ochronne (przeciw gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - dawka I) były wykonane 14 marca 2017 r., tj. dzień po jego urodzeniu oraz, że nie stwierdzono wówczas u dziecka przeciwwskazań do szczepień.

W ocenie organu odwoławczego, taka okoliczność świadczy o tym, że strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Dalej organ powielił rozważania organu I instancji w przedmiocie kompetencji lekarza do kwalifikacji do szczepień dziecka oraz ich odroczenia. ŁPWIS poinformował stronę, że w aktach sprawy nie znajdują się jednak żadne dokumenty, które potwierdziłyby, że lekarz odroczył małoletniemu obowiązek szczepienny.

ŁPWIS odnośnie zarzutu braku możliwości wykluczenia przeciwskazań do szczepień małoletniego wyjaśnił, że zgodnie z Komunikatem Wspólnym Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z 23 stycznia 2020 r. dotyczącym przypadków odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych, czy szkodliwości szczepionki, statystyka odczynów poszczepiennych i kwestia odpowiedzialności materialnej za powikłania poszczepienne. Podobnie brak jest podstawy prawnej do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka.

Organ wyjaśnił stronie, iż w ramach przyznanych przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych kompetencji Państwowy Inspektor Sanitarny jest uprawniony do wydawania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego. Ustawa ta jednak nie przewiduje możliwości wydania przez organ decyzji dotyczącej szczepień ochronnych, bowiem - jak już stwierdzono - obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z ustawy i nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 87 Konstytucji RP organ II instancji zauważył, że PPIS w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo odniósł się do podstaw prawnych nałożenia obowiązku szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym. Wyjaśnił również stronie rolę i znaczenie epidemiologiczne Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek, w istocie - jak wskazuje zobowiązany - nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, natomiast stanowi wskazówkę merytoryczno - techniczną dla przeprowadzających szczepienie ochronne.

Odnośnie zarzutu braku skonkretyzowanego obowiązku w upomnieniu, ŁPWIS wyjaśnił, że wydane przez PPIS upomnienie spełnia wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa. Strona po odebraniu upomnienia wzywającego do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniego powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej i to lekarz udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko.

Zarzut zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego dotyczy postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, od którego zobowiązany złożył zażalenie i które będzie przedmiotem rozważań w postępowaniu odwoławczym przed Ministrem Zdrowia.

Ponadto ŁPWIS w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka – A.U., zwrócił uwagę, że dziecko aktualnie będąc w szóstym roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko dziesięciu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Organ wskazał, że każda z tych chorób zakaźnych może mieć u dzieci ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, K.U. wniosła o stwierdzenie jego nieważności oraz alternatywnie o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

ŁPWIS zarzuciła, że postępowanie jest prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nadanego przez organ I instancji, z pominięciem decyzji administracyjnej i pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Wskazano, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy i nie rozpatrzył należycie wszystkich dowodów wskazujących, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Nadto strona wskazała na naruszenie przez organ art. 156 par. 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie aktu, który nie mógł być wykonalny w dniu jego wydania. Strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie PPIS wystawił tytuł wykonawczy niezgodnie z prawem. Strona bowiem dopełniła wymagalnego obowiązku, stawiając się na badanie kwalifikacyjne 18 listopada 2021 r. Zdaniem strony organ bezprawnie, bo przedwcześnie uznał się za wierzyciela, bowiem termin wykonania obowiązku jeszcze nie upłynął. Strona podniosła, że w żadnym z pism PPIS nie określił terminu, który uznał za przekroczony.

W ocenie strony organ nie posiadał kompetencji do wyznaczenia zobowiązanemu terminu do wykonania poszczególnych zabiegów szczepiennych, gdyż prawo do aktualizacji terminu wykonania szczepień posiada lekarz. Zdaniem strony PPIS naruszył nadto art. 2, 15 i 16 ustawy o prawach pacjenta, co stanowi o bezprawnym podjęciu czynności. W ocenie strony powyższy obowiązek jest ponadto wykonalny z mocy ustawy, co pozbawia PPIS kompetencji do nadzoru nad jego realizacją i podstaw do bycia wierzycielem w sprawie.

Ponadto zarzucono, że PPIS w trakcie swoich czynności dopuścił się naruszenia art. 18 u.p.e.a. W ocenie skarżącej prowadząc sprawę PPIS dopuścił się naruszenia przepisów k.p.a.; art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80, 81 i 81a. i przekroczył swoje kompetencje do ustalania kto, kiedy i przeciwko którym chorobom zakaźnym ma obowiązek być szczepiony.

W uzasadnieniu strona wskazała nadto, że istnieją dokumenty potwierdzające, że lekarz odroczył w stosunku do dziecka realizację obowiązku szczepień ochronnych. W związku z brakiem możliwości wykluczenia przeciwskazań lekarz wystawił skierowanie do Poradni Konsultacyjnej Szczepień Ochronnych. Skarżąca podkreśliła, że realizuje swój obowiązek stawiając się na badania kwalifikacyjne w Poradni Konsultacyjnej w Łodzi. Wyniki tych konsultacji, zgodnie z zapisem wykonanym przez lekarza podczas badania kwalifikacyjnego, nie kwalifikują aktualnie syna strony do szczepień ochronnych.

W związku z tym lekarz odstąpił od szczepienia i 4 kwietnia 2023r. wyraził konieczność zgody lekarza hematologia i immunologa na szczepienia. W ocenie strony dalsze przymuszanie rodzica (postępowaniem egzekucyjnym i grzywną) do wykonania zabiegu medycznego będzie przymuszaniem do przestępstwa, wobec własnego dziecka w postaci zgody na nielegalny zabieg medyczny zagrażający bezpośrednio jego zdrowiu a nawet życiu.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty strony skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. 1) nieistnienie obowiązku;
2. 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
3. a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
4. b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
5. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
6. 3) błąd co do zobowiązanego;
7. 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
8. 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
9. 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
10. a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
11. b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
12. c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21, Lex/el nr 3341691).

W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 1 października 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach wystawił upomnienie zobowiązujące stronę skarżącą do poddanie syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni. Upomnienie zostało doręczone stronie 7 października 2021 r. Wobec nie wykonania przez skarżącą obowiązku szczepień 22 czerwca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący K.U. do poddania dziecka – A.U. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. oraz inwazyjnym zakażeniom Streptoccocus pneumoniae - zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi. W postępowaniu tym pismem z 25 lipca 2022 r. skarżąca wniosła zarzuty: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Powyższe zarzuty zostały oddalone przez organy obydwu instancji, a stanowisko takie zasługuje zdaniem sądu na aprobatę.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że z przytoczonego powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., wynika, że jako podstaw zarzutu nie wymieniono: niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., okoliczności te mogły być podstawą zarzutu. W obecnym stanie prawnym niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), a zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego - podstawę skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.). W związku z czym zarzuty strony skarżącej w tym zakresie zasadnie nie zasługiwały na uwzględnienie przez organ. Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który także został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) podkreślić należy, że w uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z powyższym przedmiotowy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

Przechodząc do oceny zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazać należy, że sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa i wbrew twierdzeniom skarżącej nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – dalej: u.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.ch.z.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.ch.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 u.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.ch.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.ch.z.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex/el nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, (Lex/el nr 852219) wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.

Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Należy podkreślić, że to, iż został wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić treść § 5 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.ch.z.

Sąd pragnie przy tym zwrócić uwagę, iż jest mu znana treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. Przy czym sąd nie podziela stanowiska dotyczącego braku wymagalności obowiązku z uwagi na treść tegoż wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19). Odnotować w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż:

po pierwsze, że Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

po drugie, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił – gdy chodzi o skutki wskazanego wyroku - iż stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej.

Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą prawodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia.

Trybunał Konstytucyjny był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał Konstytucyjny zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności przez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania w art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, tj. określenia wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym.

Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Minister właściwy do spraw zdrowia może rozważyć ponadto i to, aby określić termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia Jeżeli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją jedynie w drodze nowelizacji rozporządzenia nie będzie możliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, konieczne będzie również odpowiednie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

Wyrok Trybunału nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Przy czym termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Tym samym więc w ocenie sądu Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt SK 81/19 nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wskazał natomiast na konieczność dostosowania prawa do wyroku TK, np. poprzez określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień i liczby dawek poszczególnych szczepień. Jednocześnie ze względu na konieczność zapewnienia realizacji obowiązku szczepień ochronnych uznał, że zakwestionowane przepisy tracą moc dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku.

Sąd, w niniejszym składzie, podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, iż w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej, akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (TK-K 53/07 – I CSK 390/17). Tym niemniej sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie powinno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. np. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18, Lex/el nr 2539746; a także Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, pod. red. P. Tulei, wyd. II – Lex/el).

Wojewódzki sąd administracyjny stwierdził, że regulacja objęta wskazanym powyżej wyrokiem TK dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych.

Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 ustawy lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

W świetle powyższego ewentualne przyjęcie przez wojewódzki sąd administracyjny, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez TK przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia TK są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Reasumując wskazać należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

A.U., mając obecnie 6 lat, nie został zaszczepiony przeciwko 10 chorobom zakaźnym, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki określone w komunikacie GIS. W sytuacji gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś A.U. nie został zaszczepiony przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania się szczepieniu był wymagalny.

W ocenie strony skarżącej, wyrażonej w zarzutach skierowanych do organu egzekucyjnego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym był niewymagalny bowiem wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, zaś lekarz wykonując badanie kwalifikujące dziecko do szczepienia jednocześnie oświadczył, że nie jest w stanie wykluczyć wszystkich przeciwwskazań zawartych w charakterystyce produktu leczniczego. W ocenie strony lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia niezgodnie z prawem, jednocześnie wystawiając skierowanie do poradni szczepień – co, w przekonaniu strony, zaprzecza kwalifikowalności dziecka do szczepienia.

Odnosząc się do powyższych twierdzeń wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z art. 17 ust. 3 i 4 u.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w taki sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Odnotować należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego.

Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex/el nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex/el nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex/el nr 3315461). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach. Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Strona skarżąca w swej retoryce usiłuje wykazać brak wymagalności obowiązku szczepienia dziecka, a nawet jak twierdzi w skardze, podejmuje wszelkie czynności, aby dopełnić tego obowiązku. W ocenie sądu twierdzenia te są gołosłowne i nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu faktycznego, a zachowanie strony świadczy o świadomym unikaniu realizacji obowiązku poddania syna wymaganym szczepieniom. Strona w skardze podnosiła, że dziecko znajduje się pod opieką specjalistycznej placówki w zakresie szczepień, jednakże poza czterema skierowaniami do takiej poradni, przedstawiono dowody jedynie na opiekę dziecka w dwóch z nich. Przy czym opieką w poradni otolaryngologicznej dziecko zostało objęte dopiero w lutym 2023 r. natomiast opieką poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka, dziecko zostało objęte po niemal roku od dnia wystawienia takiego skierowana przez lekarza, a wizyty umawiane w tej poradni również kilkukrotnie były odwoływane.

Zwrócić należy także uwagę, że wydarzenia te nastąpiły już po wystawieniu tytułu wykonawczego i wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co samo w sobie nie może podważać legalności działań podjętych przez organy inspekcji sanitarnej. Nadto wszystkie wcześniejsze przeszkody do szczepień dziecka, zostały zgłaszanie przez stronę już po wystawieniu jej upomnienia przez organ, nie uwiarygadnia ich także wskazanie na lekceważące podejście do szczepień przez rodziców z 2021 roku przez przychodnię zgłaszającą o zaniedbaniu obowiązku szczepień A.U. Nie podlega przy tym dyskusji, że na dzień wydawania w sprawie kwestionowanego postanowienia z 3 marca 2023 r., jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji z 23 sierpnia 2022 r. strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o konieczności odroczenia obowiązkowych szczepień, w szczególności w postaci wydanego na taką okoliczność lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka, co uzasadniałoby podniesione w sprawie zarzuty lub świadczyło o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca żadnym dowodem nie uwiarygodniła powyższych twierdzeń, choćby poprzez przedstawienie kopii dokumentacji medycznej z placówki specjalistycznej potwierdzającej fakt odbytej wizyty, do której dostępu i uzyskania ma prawo zgodnie z art. 23, 26 i 27 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.). Brak takiej dokumentacji czyni twierdzenia strony skarżącej dotyczące odbytych, tudzież zaplanowanych wizyt, jak i przeciwskazań do szczepienia syna wynikających z różnorakich infekcji gołosłownymi. Wobec czego przyjęta przez stronę skarżącą (zwłaszcza w przeszłości a obecne wybiórczo) praktyka niestawiania się na wizyty pod pretekstem choroby dziecka świadczy przede wszystkim o celowym unikaniu przez nią przeprowadzenia kwalifikacyjnego badania lekarskiego dziecka, podczas gdy tylko w toku takiego badania możliwe jest stwierdzenie występowania przeciwwskazań do szczepienia. Ocena w tym zakresie leży wszak w gestii lekarza, a nie rodzica.

Równocześnie sąd podziela stanowisko organów administracji, iż z przedstawionych przez stronę skarżącą dokumentów nie wynikały czasowe przeciwskazania do przeprowadzenia u dziecka szczepień ochronnych, a co za tym idzie należało stawić się w przychodni i wykonać szczepienia.

Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania ich dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic A.U., nie wywiązała się z tego obowiązku, a jednocześnie nie przedstawiła żadnych lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka. Wskutek tego syn strony nie został zaszczepiony przeciwko 10 chorobom wymienionym w rozporządzeniu z 18 sierpnia 2011 r.

W ocenie sądu organy administracji trafnie oddaliły zarzuty w tym zakresie.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81a Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniemu dziecku poszczególnych szczepionek. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są więc uzasadnione.

Podobnie w sytuacji, gdy działanie organów opierało się na u.p.e.a. na uwzględnienie nie mógł zasłużyć także zarzut naruszenia art. 156 par. 1 pkt 5 k.p.a. Zarzut niewykonalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym podlegał ocenie w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej zgodnie zaś z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., tylko jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej.

Za niezasadne należało uznać także zarzuty strony jakoby organy naruszyły art. 2, 15 i 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak to zostało zaznaczone powyżej odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując ustawy o prawach pacjenta. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r. w sprawie VII SA/Wa 1849/17 Lex/el nr 2469831).

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę oddalił.

Sąd rozstrzygnął sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. d.j.