Uzasadnienie
III SA/Łd 321-05
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [..] Wojewoda [..] utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] orzekającą o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia [...] orzekającej o przyznaniu A. M. zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W podstawie prawnej decyzji Wojewoda wskazał art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37n ust. 2, art. 37j ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,/.../, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/.../ (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Jak ustalił organ decyzją z dnia [...] Starosta Z. orzekł o przyznaniu A. M. od dnia 7 października 1999 r zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego.
Decyzją z dnia [...] Starosta Z. orzekł o zawieszeniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] z powodu podjęcia przez A. M. zatrudnienia.
Kolejną decyzją z dnia [...] Starosta [...] orzekł o wznowieniu A. M. wypłat zasiłku przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2002r.
W dniu 3 stycznia 2002 r A. M. złożył w PUP w Z. wniosek o podwyższenie zasiłku przedemerytalnego ze 120 % do 160 % zasiłku podstawowego. Wniosek uzasadniał tym, że przez 17 miesięcy pracował na umowę o pracę, w tym 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy, a rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz faktem, że w chwili przyznania mu zasiłku przedemerytalnego powiat [..] był uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Decyzją z dnia [..] Starosta Z. odmówił podwyższenia wysokości zasiłku przedemerytalnego. Decyzja ta na skutek odwołania wniesionego przez A. M. została uchylona przez Wojewodę [...], który stwierdził, że kwestia wysokości zasiłku przedemerytalnego została rozstrzygnięta decyzją ostateczną z [...], a jej zmiana lub uchylenie może nastąpić jedynie w trybie wskazanym w art. 145 lub 155 k.p.a.
Orzekając ponownie, decyzją z dnia 24 czerwca 2002 r Starosta [...], na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 6 pkt 6 lit. b, art. 37j ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,/.../, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/.../ (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), odmówił zmiany decyzji ostatecznej Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia [...] przyznającej A. M. zasiłek przedemerytalny w wysokości 120 % zasiłku podstawowego.
Organ I instancji wskazał, że z dniem 1 stycznia 2002 r. nastąpiła zmiana ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu między innymi w zakresie obowiązywania zasiłków przedemerytalnych. Stwierdził, że skoro A. M. złożył wniosek o podwyższenie zasiłku przedemerytalnego w dniu 3 stycznia 2002 r, w czasie gdy nie obowiązywał już przepis dotyczący zasiłków przedemerytalnych, brak jest podstaw prawnych do rozpatrywania spraw dotyczących zasiłków przedemerytalnych, a więc i podwyższania ich wysokości.
Organ powołał też art. 11 ust. 2 wskazanej już wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie /.../ ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../, zgodnie z którym osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach.
W odwołaniu A. M. wnosił o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] i wydania decyzji zmieniającej wysokość zasiłku przedemerytalnego ze 120 % na 160 % zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu /.../. Podnosił, że w dniu przyznania mu zasiłku przedemerytalnego nie spełniał jednego warunku uprawniającego do przyznania mu tego zasiłku w podwyższonej wysokości, tj. nie został zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu. Warunek ten dopełnił w roku 2001 r po przepracowaniu 12 miesięcy.
Rozpoznając odwołanie organ II instancji stwierdził, że A. M. w dniu rejestracji tj. 6.10. 1999 r nie spełniał warunków określonych w art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r.
Stosownie do tego przepisu wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 160 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, dla osoby zamieszkałej w dniu nabycia prawa do zasiłku oraz w okresie jego pobierania w powiatach (gminach)uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
W okresie poprzedzającym dzień rejestracji skarżący nie pozostawał w stosunku pracy, a więc nie mógł być zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ podkreślił, że nabyte w dniu rejestracji prawo zostało zachowane i od dnia 1 stycznia 2002 r nastąpiło tylko wznowienie wypłaty zasiłku przedemerytalnego.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnosił o uchylenie decyzji Wojewody[..], o jej zmianę i przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Skarżący podważał także stanowisko organów administracji, że brak jest podstaw prawnych do przyznania podwyższonego zasiłku przedemerytalnego z uwagi na wejście w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawy znoszącej zasiłki przedemerytalne i wskazywał, że przeszkoda ta została zniesiona kolejną nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../ (Dz. U. Nr 6 z 2003).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wnosił o jej oddalenie. Podnosił, że aby uzyskać prawo do zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości skarżący musiałby w dniu nabycia prawa spełniać wszystkie warunki określone w art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu /.../. Późniejsza utrata pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia, bowiem po zgłoszeniu się w urzędzie pracy w dniu 2 stycznia 2002 r skarżący nie nabył prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uzyskał je bowiem w dniu 7 października 1999 r. tylko na skutek pojęcia pracy uległo ono zawieszeniu (art. 37n ust. 2 ustawy).
Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny po przeprowadzeniu rozprawy zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w przedmiocie zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie /../ ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../ (sygn. akt K. 19/2002)
Wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r (Dz. U. Nr 59, poz. 517) Trybunał Konstytucyjny orzekł, m.in., że art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r w części w jakiej zawiera zwrot “ zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia praw do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Ponadto Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie z uwagi na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów (sentencja została ogłoszona dnia 12 kwietnia 2005 r. w Dz. U. Nr 59, poz. 517).
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie /.../ ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../, po wyeliminowaniu zakwestionowanych przez Trybunał słów “ zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i" otrzymuje brzmienie: “osoby, które przed dniem wejścia w życia niniejszej ustawy spełniały warunki do nabycia praw do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach."
Na rozprawę w dniu 8 czerwca 2005 r nikt się nie stawił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. Na wstępie wyjaśnić więc należy, iż na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). W myśl art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. właściwym sądem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
- stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami i podstawą prawną skargi, nie może jedynie (poza wypadkiem wady powodującej konieczność stwierdzenia nieważności decyzji) orzekać na niekorzyść strony (art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W rozpoznawanej sprawie, wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie sygn. akt K. 19/2002 zaistniała podstawa do podjęcia zawieszonego postępowania sądowoadministracyjnego, zgodnie z art. 128 § 1 p.p.s.a..
Badając, po podjęciu zawieszonego postępowania, zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, choć zadecydowały o tym inne okoliczności niż podniesione w skardze.
W przedmiotowej sprawie, zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej z dnia 21 października 1999 r. i podwyższenia wysokości zasiłku przedemerytalnego do wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy oparta została o art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., którego treść, jak już wskazano wyżej, uległa zmianie na skutek orzeczenia Trybunału.
Zgodnie z art. 190 ust 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Ponadto, stosownie do art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Stwierdzona więc przez Trybunał Konstytucyjny, już po wydaniu decyzji, utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej przepisów stanowiących jej podstawę prawną musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 29 września 1999 r I SA/Łd 1327/97 – LEX Nr 43929).
Z kolei, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a. uchyla zaskarżoną decyzję.
Skoro zatem – jak wykazano- stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności ustawy z Konstytucją jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, to taka regulacja uzasadnia w niniejszej sprawie uchylenie zaskarżonej decyzji. Organy administracji winny bowiem ponownie rozstrzygnąć wniosek skarżącego mając na względzie aktualne brzmienie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r.
Dodatkowo odnosząc się do argumentów skarżącego, zawartych w piśmie wyjaśniającym z dnia 13 czerwca 2003 r., że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 20 grudnia 2002 r. przywróciła prawo do zasiłków i świadczeń przedemerytalnych na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2001 r. wszystkim bezrobotnym, którzy do 12 stycznia 2002 spełniali warunki do ich nabycia, a więc także przywróciła skarżącemu prawo do ubiegania się o podwyższenie zasiłku przedemerytalnego wskazać należy, że kwestia ta była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego.
W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał wskazał m.in., że ustawa z 20 grudnia 2002 r zmieniająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 6, poz. 65 z 2003 r.) ukształtowała sytuację prawną tej grupy osób, które do 12 stycznia 2002 r nabyły prawo doświadczeń na podstawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu sprzed nowelizacji z 17 grudnia 2001 r. Na podstawie art. 3 ust. 2 osoby te uzyskują prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, od następnego dnia po złożeniu wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002r. Przepis nie rozwiązuje więc sprawy praw do zasiłku w okresie od dnia 1 stycznia 2002r. do dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002 r lub dnia późniejszego – jako dnia złożenia wniosku.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b) w zw z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.