Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 26 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 325/22

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes) utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Łodzi (dalej: ZUS) z dnia 8 listopada 2021 r. w przedmiocie oddalenia zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

W dniu 19 sierpnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi wystawił R.O. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący) upomnienie określające zaległość na ubezpieczenie zdrowotne, które zostało doręczone stronie w dniu 6 września 2021 r. Z akt sprawy wynika, że wpłaty dokonywane przez stronę skarżącą na rachunek składkowy zostały rozliczone przez organ począwszy od najstarszej zaległości zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek przypadającej na dzień wpłaty, tj.: - z 10 lutego 2021 r. rozliczono na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 11-12/2020, - z 12 marca 2021 r. rozliczono na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 12/2020-01/2021, - z 27 sierpnia 2021 r. rozliczono na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 01-05/2021, - z 31 sierpnia 2021 r. rozliczono na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 05-06/2021. Po rozliczeniu wpłat z dnia 27 sierpnia 2021 r. oraz z dnia 31 sierpnia 2021 r., na dzień 6 września 2021 r., na koncie strony pozostała zaległość za okres 06-07/2021 r. w łącznej kwocie 687,77 zł, odsetki oraz koszty upomnienia w kwocie 11,60 zł. Na tą zaległość, wobec jej nieuregulowania, w dniu 15 września 2021 r. został wystawiony wskazany powyżej tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 7 października 2021 r. strona wniosła zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, żądając wstrzymania wszelkich czynności egzekucyjnych, uchylenia tytułu i umorzenia egzekucji. W przedmiotowym piśmie zarzucono naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – podniesiono bowiem, iż należności za okresy czerwiec i lipiec 2021 r. zostały opłacone przed wystawieniem tytułu.

Wobec powyższego dyrektor ZUS, postanowieniem z dnia 8 października 2021 r. nr 530000/71/2021-RED-E-2311-MW, zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. nr 530000/71/2021-RED-E-2460-MW organ administracji, na podstawie art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej: "upea", oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256) - dalej "kpa", działając jako wierzyciel, oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego. Następnie w dniu 14 grudnia 2021 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, zakończonej wskazanym powyżej postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. o oddaleniu zarzutów. Po rozpoznaniu wskazanego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazanym na wstępie i zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r. organ utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie z dnia 10 lutego 2022 r. wniósł R.O., zarzucając organowi nieuwzględnienie faktu nieistnienia zobowiązania i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w momencie wystawienia tytułu należności powołane w upomnieniu były zapłacone (strona skarżąca wskazała, iż składki za czerwic i lipiec 2021 r. opłaciła z opóźnieniem odpowiednio 27 i 31 sierpnia 2021 r.). Skarżący zwrócił uwagę na to, że ZUS zarachował dokonane wpłaty na inne miesiące, nie zmienia to jednak zdaniem strony okoliczności, iż na moment wystawienia tytułu (a nawet doręczenia upomnień) kwoty te były zapłacone.

Skarżący podnosił, że sposób rozliczenia i zarachowania dokonywanych przez nią spłat nie jest jasny. W ocenie skarżącego, niezależnie od późniejszego rozliczenia wpłat, należność objęta upomnieniem została wpłacona zgodnie z wezwaniem ZUS i nie może zostać potraktowana inaczej niż jako spłata należności, co oznacza że należność nie istniała. A co za tym idzie, okoliczności te powinny zdaniem skarżącego, skutkować uchyleniem tytułu i umorzeniem postępowania.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, wskazując że ZUS dokonał rozliczenia wpłat zgodnie z paragrafem 12 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wpłata z dnia 10 lutego 2021 r., za styczeń 2021 roku została zaliczona na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11 - 12/2020 r. Wpłata z dnia 12 marca 2021 r. - za luty 2021 roku została zaliczona na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2020 - 01/2021. Wpłaty z dnia 27 sierpnia 2021 r., za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2021 r., zostały zaliczone na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres styczeń - maj 2021 r., wpłata z dnia 31 sierpnia 2021 r. - za lipiec 2021 r. została zaliczona na poczet składek za maj a częściowo za czerwiec 2021 r. Brak zapłaty składek za 11, 12/2020 r. spowodował, że wpłaty, których dowody załączył skarżący za miesiące od stycznia do lipca 2021 r., najpierw zostały zaliczone na poczet należnych składek za 11,12/2020 - co spowodowało, że nie zostały zapłacone składki za czerwiec i lipiec w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 ppsa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że nawet ogólnikowe wskazanie w skardze na wadliwość czy nieprawidłowość decyzji lub postanowienia, nie uwalnia sądu administracyjnego od rozpoznania takiej skargi we wszystkich jej aspektach w granicach sprawy administracyjnej.

Natomiast w myśl art. 135 ppsa, sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

1. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
2. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 151 ppsa, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Z przywołanych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku;

1. 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
2. 3) błąd co do zobowiązanego;
3. 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
4. 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
5. 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Odnotować należy, że zgodnie z art. 34 § 1 i 2 upea, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

1. 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
2. 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora ZUS II Oddziału w Łodzi z dnia 10 lutego 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie ZUS oddalające zarzut strony skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest prawidłowość uznania przez organ za niezasadne wniesionych przez stronę skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 upea).

Z przedłożonych akt sprawy wynika, że strona skarżąca posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący dokonał z opóźnieniem wpłat z tego tytułu. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy:

1. - 10 lutego 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 01.2021";
2. - 12 marca 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 02.2021";
3. - 27 sierpnia 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 03.2021";
4. - 27 sierpnia 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 04.2021";
5. - 27 sierpnia 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 05.2021";
6. - 27 sierpnia 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 06.2021";
7. - 31 sierpnia 2021 r. dokonano wpłaty wskazując w tytule przelewu "składka 07.2021 r.".

Wskazane powyżej wpłaty dokonane przez stronę skarżącą (w aktach sprawy stosowne druki potwierdzające ich dokonanie) na zaległe składki zdrowotne zostały rozliczone przez ZUS zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831) – dalej rozporz., tj. jak stanowi § 12 ust. 4 rozporz. począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, a więc od najstarszej zaległości zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek przypadającej na dzień wpłaty. Z uwagi na powyższe organ dokonał następującego rozliczenia poszczególnych dokonywanych przez stronę skarżącą wpłat:

1. - wpłata dokonana w dniu 10 lutego 2021 r. została rozliczona na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 11 - 12/2020,
2. - wpłata dokonana w dniu 12 marca 2021 r. została rozliczona na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 12/2020 - 01/2021,
3. - wpłaty dokonane w dniu 27 sierpnia 2021 zostały rozliczone na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 01 - 05/2021,
4. - wpłata dokonana w dniu 31 sierpnia 2021 r. została rozliczona na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne na okres 05 - 06/2021.

Wobec tego, że zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne obejmowały miesiące listopad i grudzień 2020 r. oraz styczeń – lipiec 2021 r., natomiast wpłaty dokonane przez stronę nie obejmowały wszystkich zaległości, konieczne było dokonanie odpowiedniego ich rozliczenia. Z tego powodu po rozliczeniu dokonanych przez stronę skarżącą wpłat, począwszy od najstarszej zaległości zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek, na dzień kolejnych wpłat ciągle istniała zaległość. To z kolei spowodowało, że koniecznym było podjęcie kroków zmierzających do wyegzekwowania wykonania przez zobowiązanego wskazanych obowiązków – wystawienie i doręczenie upomnienia, co organ uczynił.

Następnie strona skarżąca dokonała kolejnych wpłat – w dniu 27 sierpnia oraz 31 sierpnia 2021 r., które również zostały rozliczone przez organ zgodnie ze wskazanymi powyżej zasadami, niemniej jednak po dokonaniu tegoż rozliczenia, na koncie strony skarżącej nadal pozostawała zaległość w kwocie 687,77 zł. To z kolei spowodowało konieczność wystawienia na tę zaległość, w dniu 15 września 2021 r. tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego sąd stoi na stanowisku, iż organ prawidłowo zaliczył dokonane przez stronę skarżącą wpłaty na niezapłacone wcześniej składki zdrowotne, słusznie uznając, iż zaliczenie wpłaconej kwoty, tak jak to wywodzi strona skarżąca, byłoby możliwe wówczas, gdyby nie miała ona wcześniejszych zaległości – a takowe jak ustalił organ strona posiadała. Tym samym należało stwierdzić, że wydane przez organ i zaskarżone do sądu postanowienia, nie naruszają przepisów obowiązującego prawa.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Mając na uwadze powyższe, sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.

k.ż.