Uzasadnienie
W dniu 1 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga B.P. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. W treści skargi skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonych decyzji Instytucji z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego.
W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie skarżący podał, że koszt jego miesięcznego utrzymania wynosi około 1000 zł czyli tyle, ile zarobkuje. Stan majątkowy skarżącego oraz koszty utrzymania powodują, że w przypadku wykonania decyzji Instytucji pozostanie on bez środków pieniężnych koniecznych do jego utrzymania. W takim przypadku skarżący niejako zmuszony będzie do sprzedaży nieruchomości. Okoliczność ta powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nie będzie możliwe odzyskanie przez niego sprzedanych nieruchomości. Powoduje to, że nawet ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu obecnego. Wysokość zobowiązania określonego w niniejszej sprawie znacznie przekracza możliwości płatnicze skarżącego.
Skarżący nie posiada bowiem zdolności kredytowych, które pozwoliłyby mu na spłatę tej należności. Jednocześnie zapłata należności wskazanych w decyzji spowoduje pozostawienie skarżącego bez środków koniecznych do jego utrzymania.
Konieczność spieniężenia posiadanego majątku może natomiast rodzić nieodwracalne skutki faktyczne. Skarżący podkreślił, że planuje przeznaczyć posiadane nieruchomości na cele mieszkaniowe, a wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza realne prawdopodobieństwo wystąpienia następstw faktycznych w postaci zachwiania stabilności finansowej zarówno o znamionach znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Sąd administracyjny wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie w oparciu o subiektywnie sformułowane przez stronę przesłanki, które nie znajdują oparcia w przepisach ustawy. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza jednak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04).
W ocenie sądu argumentacja przedstawiona przez skarżącego jest niewystarczająca do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności wskazane we wniosku nie prowadzą do konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie podano bowiem żadnych faktów, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że koszt jego miesięcznego utrzymania wynosi około 1000 zł czyli tyle, ile zarobkuje. Stan majątkowy oraz koszty utrzymania powodują w ocenie skarżącego że w przypadku wykonania decyzji pozostanie bez środków pieniężnych koniecznych do utrzymania i w konsekwencji zmuszony będzie do sprzedaży posiadanych nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe.
Okoliczność ta powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, nie będzie możliwe odzyskanie sprzedanych nieruchomości, a ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu poprzedniego.
Sądowi rozpoznającemu niniejszy wniosek z urzędu wiadomym jest, że podane we wniosku o wstrzymanie decyzji dane dotyczące sytuacji finansowej skarżącego nie są spójne ze znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją, obrazującą sytuację materialną i rodzinną skarżącego, złożoną na potrzeby postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z przedłożonych sądowi dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A. i 9 - letnią córką J.. Małżonkowie osiągają dochód z tytułu działalności gospodarczej w łącznej kwocie 2.800 zł. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 70 m2, mieszkania o pow. 69 m2, nieruchomości rolnej o pow. 1 ha, wiaty oraz garażu. Skarżący choruje na cukrzycę i nadciśnienie. Koszty utrzymania rodziny stanowią kwotę 3.180 zł. Skarżący jest zobowiązany do rozliczenia dofinansowania na realizację projektów: 1) projekt [...] – 470.380,16 zł, 2) projekt [...] – 416.400 zł. Analiza wyciągów bankowych dowodzi przy tym, że saldo rachunku bankowego żony skarżącego w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy opiewało na kwoty: 20.767,55 zł (16 kwietnia 2015 r.), 20.079,11 zł (29 kwietnia 2015 r.) i 10.079,11 zł (6 maja 2015 r.). Ponadto w 2014 roku skarżący osiągnął dochód w kwocie 12.740,15 zł (według PIT-36), jego żona zaś w kwocie 19.760,38 zł (według PIT 36).
W świetle powyższych okoliczności nie można zatem stwierdzić, że wykonanie decyzji (określającej kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 69.275 zł wraz z odsetkami) realnie zagrozi sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny opartej o stałe źródła dochodu oraz posiadane nieruchomości znacznej wartości. Skarżący nie wykazał również na czym miałyby polegać trudne do odwrócenia skutki wykonania decyzji, która ze swej istoty jest odwracalna. Ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że wykonanie decyzji pozbawi go środków pieniężnych koniecznych do utrzymania i w konsekwencji zmuszony będzie do sprzedaży posiadanych nieruchomości przeznaczonych, jak wskazał na cele mieszkaniowe. Okoliczność ta zdaniem skarżącego powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, nie będzie możliwe odzyskanie sprzedanych nieruchomości, a ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu poprzedniego.
Należy wskazać, że z charakteru udzielenia ochrony tymczasowej wynika, że jest ona środkiem tylko doraźnym, tzn. do czasu rozpoznania sprawy przez sąd. Wobec powyższego, skarżący musiałby wykazać, że wykonanie decyzji narazi go na trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę w tym stosunkowo krótkim czasie, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Brak zatem wykazania potencjalnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – grożących stronie skarżącej w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji, uniemożliwił pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Uzasadnienie wniosku powinno bowiem odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Podkreślić również należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
To, że należność określona w decyzji jest wysoka, nie świadczy bowiem o zajściu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), a tak zdaje się rozumieć to skarżący. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z należnymi odsetkami.
Na marginesie powyższych rozważań podnieść także należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od oceny zasadności samej skargi. W postępowaniu o ochronę tymczasową, sąd nie mógł badać prawidłowości postępowania administracyjnego, gdyż niweczyłoby to kontrolę sądową legalności zaskarżonego postanowienia. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu abstrahuje od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest bowiem na wstępnym etapie postępowania.
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak postanowieniu.
U.K.