Uzasadnienie
III SA/Łd 342/09
Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej Z. U. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie zaskarżenia doręczono skarżącej, organowi, jak również uczestnikowi postępowania – M. D. W dniu 2 września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynął sprzeciw M. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl przepisu art. 50 § 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi, jak również wniosku jest każdy kto ma w tym interes prawny.
Wskazać przy tym należy, że postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter incydentalny.
W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca nie wskazał wprost, że stroną w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy jest tylko wnioskodawca, czyli osoba, która z takim wnioskiem wystąpiła. Jednak z analizy przepisów dotyczących prawa pomocy zawartych w Oddziale 2 Rozdziału 3 Działu V tej ustawy wynika, że mówiąc o stronie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy ustawodawca utożsamia pojęcie "strony" z pojęciem podmiotu występującego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, np. w art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku regulacji zawartej w art. 247 ustawy p.p.s.a. ustawodawca uściślił jeszcze pozycję procesową wnioskodawcy stanowiąc, iż przepis ten odnosi się tylko do strony występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i będącej jednocześnie stroną skarżącą.
Ponadto, stosownie do art. 242 ustawy p.p.s.a., wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy nie ma wpływu na prawa i obowiązki innych uczestników postępowania, co dodatkowo przemawia za wykładnią przepisów, zgodnie z którą stroną w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy jest jedynie osoba występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje poparcie w literaturze przedmiotu (por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Przegląd Sądowy nr 11-12/2003, s.
91) oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. postanowienia z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 759/08; z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 545/08; z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 946/08 oraz z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 939/08).
Skoro więc krąg stron w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do podmiotu występującego z takim wnioskiem, to w konsekwencji stwierdzić należy, że prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy przyznane zostało tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Tym samym strona nie występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie ma legitymacji do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza wydanego w tejże sprawie. Z tego powodu sprzeciw takiej strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła skarżąca Z. U. i w wyniku tego wniosku wydane zostało w dniu 4 sierpnia 2009 r. postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi. Zatem wniesienie sprzeciwu od tego postanowienia przez uczestnika postępowania – M. D. było niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 259 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.
R.A.