Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania T.M. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Wojewoda [...] ustalił, iż decyzją z [...] nr [...] Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy nr 2 w Ł. przyznał T.M. zasiłek przedemerytalny w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego. Kolejną decyzją z [...] nr [...] Kierownik RUP zawiesił wypłatę zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 stycznia 1998 r., z uwagi na podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. [...] w Ł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych świadectwa pracy wynika, że skarżący był zatrudniony do dnia 31 marca 2002 r. – umowę rozwiązał za wypowiedzeniem pracodawca z przyczyn ekonomicznych, na podstawie art. 36 k.p. oraz przepisów ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Skarżący otrzymał odszkodowanie za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2002 r. tj. za okres, o który skrócono okres wypowiedzenia umowy o pracę.
Po ustaniu zatrudnienia skarżący w dniu 9 kwietnia 2002 r. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy i przedłożył świadectwo pracy.
Decyzją z [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił wypłatę zasiłku przedemerytalnego w ustalonej poprzednio wysokości od dnia 1 czerwca 2002 r.
Jak ustalił organ odwoławczy, T.M. złożył odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego. Akta administracyjne nie zawierają odwołania od powyższej decyzji. Zawierają natomiast wydaną w wyniku rozpoznania odwołania decyzję Wojewody [...] z dnia [...], która utrzymała w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Ł.. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że zawarty w odwołaniu wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego winien być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.
W dniu 28 maja 2002 r. T.M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Wniosek ten nie został dołączony do akt administracyjnych przekazanych do sądu.
Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 6 pkt. 6 lit. b, art. 37k ust. 1 pkt 1 i art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 6 poz. 56 ze zm.) w związku z art. 3 ust. 13 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o (...) zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793), odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego. W ocenie organu administracji prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje wyłącznie osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniła warunki do jego nabycia wskazane w art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 1997 r. nr 25 poz. 128). Warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. jest dokonanie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy po tym dniu. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U z 2001 r. nr 14 poz. 1793) osoby, które przed dniem wejścia jej w życie spełniały warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego oraz zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy zachowują prawo do tego świadczenia na dotychczasowych zasadach. Ponieważ skarżący nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 6 stycznia 1998 r. zachowuje to prawo na dotychczasowych zasadach. Brak jest zatem – zdaniem organu I instancji – podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Podkreślił, że spełnia wymagane warunki do nabycia tego uprawnienia tzn. posiada 38 lat pracy, osiągnął wiek 56 lat, jest bezrobotny i rozwiązano z nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wskazał również, że skoro na jego wniosek przyznano mu zasiłek przedemerytalny to na jego wniosek można go także z tego zasiłku “wyrejestrować" i przyznać mu świadczenie przedemerytalne, do którego później nabył uprawnienia.
Decyzją z [...] nr [...], na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37k ust. 1 pkt 1 i art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 6 poz. 56 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o (...) zmianie ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł..
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie stwierdził, że na dzień rejestracji w RUP Nr 1 w Ł. (t.j. 5 stycznia 1998 r.) T.M. nie spełniał warunków dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego określonych w art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.). Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r zmieniająca ustawę... o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nadała nowe brzmienie art. 37 k w zakresie warunków wymaganych dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Świadczenie to m.in. przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli osiągnęła, w przypadku mężczyzn, wiek co najmniej 55 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat – do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Zdaniem organu, wprawdzie T.M. zgłaszając się ponownie do urzędu pracy 9 kwietnia 2002 r., po rozwiązaniu z dniem 31 marca 2002 r. stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres dłuższy niż 6 miesięcy – miał ukończone 56 lat życia i osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący 38 lat, to jednak nowe warunki i nowe zasady przyznawania świadczeń emerytalnych mają zastosowanie do rejestrujących się po dniu 1 stycznia 2002 r. Tymczasem T.M. zarejestrował się w PUP Nr w Ł. w dniu 5 stycznia 1998 r, a więc przed dniem wejścia w życia ustawy zmieniającej tj. 1 stycznia 2002 r i spełnił warunki dla nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, tym samym zachowuje to prawo.
Od powyższej decyzji T.M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, zarzucając jej naruszenie art. 37k i art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez błędną wykładnię tych przepisów oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi przytoczył ponownie argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł..
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z dnia 7 maja 2004 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w przedmiocie zbadania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt K 19/02 (Dz. U. Nr 59, poz. 517) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż:
- art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w części, w jakiej zawiera zwrot: “w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
- art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. powołanej w punkcie 1 w części, w jakiej zawiera zwrot: “zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
W pozostałym zaś zakresie Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie z uwagi na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów.
W tym stanie rzeczy, postanowieniem z 15 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) – dalej p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. W myśl zatem art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. właściwym sądem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd zatem, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny bada zatem legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Skarga, będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej można postawić zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji w sposób wadliwy zinterpretowały i zastosowały art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. nr 154 poz. 1793 ze zm.; dalej: ustawa nowelizująca) oraz art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.; dalej: ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą.
Ustawa nowelizująca przepisem art. 11 ust. 2 ustaliła ogólną zasadę, że: “Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...)". Przepis ten miał pełnić funkcję gwarancyjną, zapewniając osobom w nim w nim wskazanym ochronę nabytych przez nich praw. Nie powinien być natomiast interpretowany jako przepis ograniczający przyznanie danej osobie korzystniejszego dla niej świadczenia, w takiej jak skarżący sytuacji, gdy po przyznaniu jej zasiłku przedemerytalnego, osoba taka “wypracowała" prawo do świadczenia przedemerytalnego.
W niniejszej sprawie skarżący zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jeszcze przed nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i uzyskał prawo do zasiłku przedemerytalnego, które to prawo zostało następnie zawieszone z uwagi na podjęcie przez niego zatrudnienia. Skarżący w dniu rejestracji nie spełniał warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, sama w sobie nie stanowi jednak przeszkody do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego po dniu 1 stycznia 2002 r., o ile przesłanki tego świadczenia zostały wypełnione w dniu ponownego zgłoszenia się skarżącego w powiatowym urzędzie pracy.
Przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli - mężczyzna:
1/ osiągnął wiek,co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący 25 lat, lub 2/ do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35lat, lub 3/ do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat, lub 4/ do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. ze zm.).
W myśl art. 37 l ust. 1 wskazanej ustawy, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.
W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie miało więc udzielenie odpowiedzi na pytanie czy warunki te zostały spełnione w dniu 9 kwietnia 2002 r., gdy skarżący po ustaniu zatrudnienia zgłosił się do PUP i przedłożył świadectwo pracy. W świetle ustaleń poczynionych przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, okolicznością bezsporną jest, że skarżący w tym dniu spełniał warunki określone w punkcie 2 cytowanego art. 37 k ust. 1 ustawy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący złożył także wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, choć wniosku tego nie ma w załączonych aktach.
Rozpoznając ten wniosek, zdaniem sądu, dzień ponownego zgłoszenia się skarżącego w urzędzie pracy należy, w świetle okoliczności sprawy, traktować jako “dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy" w rozumieniu cytowanego wyżej art. 37 l ust. 1 ustawy.
Skarżący “wypracował" bowiem ponownie warunki do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych określone w art. 23 ust. 1 ustawy, gdyż po zawieszeniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego, był zatrudniony od 19 stycznia 1998 r. do 31 marca 2002 r,a umowa rozwiązana została z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Organ winien w takiej sytuacji ocenić, uwzględniając treść wniosku, spełnienie przez skarżącego przesłanek do przyznania świadczenia przedemerytalnego i jeżeli zostaną spełnione przyznać takie świadczenie. Podobne stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w sprawie 3 II SA/Łd 693/02.
W tym miejscu należy wskazać, że taką interpretację przepisów prezentowało także Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej np. w piśmie z dnia 27 czerwca 2003 (DRP.IV.024/574-2/SS/03 wskazując na konieczność złożenia przez osobę w takiej sytuacji wniosku o pozbawienie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego (rezygnacja na własny wniosek), a następnie zarejestrowania się ponownie w PUP i złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne. Wcześniej pogląd, że osoba, która po uzyskaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego podjęła ponownie zatrudnienie i ponownie “wypracowała" warunki umożliwiające uzyskanie statusu bezrobotnego, ma prawo do świadczenia przedemerytalnego wyrażony został w artykule Tadeusza Olejarza “Zmiany w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu" (Służba Pracownicza Nr 2 z 2002 r str.
- i w Vademecum Rzeczypospolitej – “Dla bezrobotnych i zwalnianych z pracy" – pytania i odpowiedzi (Nr 45 z dnia 19 lutego 2003 r) oraz artykule Marzeny Jurczewskiej “Świadczenia pieniężne z Funduszu Pracy" (Gazeta Prawna Nr 21 z 30 stycznia 2002 r str. 12).
Poglądy prezentowane w wymienionych publikacjach są, w ocenie Sądu, logiczne i przekonujące i Sąd w obecnym składzie także je podzielił.
Ponadto organy administracji zobowiązane będą do uzupełnienia akt administracyjnych, które nie zawierają kluczowego dla niniejszej sprawy wniosku T.M. z dnia 28 maja 2002 r. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Ponieważ przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. organy administracji dopuściły się naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego tj. art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego zasądzono po myśli art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 1995 r. Nr 74 poz. 368) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).