Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 6 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 362/20

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia K. C. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 i art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. wystawił w dniu 3 września 2019 r. wobec K. C.tytuły wykonawcze o numerach:

1. - [...] obejmujący zaległość z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie społeczne za lipiec 2019 r.,
2. - [...] obejmujący zaległość z tytułu nieopłaconej składki ubezpieczenie zdrowotne za lipiec 2019 r.,
3. - [...] obejmujący zaległość z tytułu nieopłaconej składki na Fundusz

Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2019 r.

Przesyłkę zawierającą odpisy ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny skierował na adres Kancelarii Adwokackiej K. C., tj. [...], ul. P.. Przesyłka została doręczona zobowiązanej w dniu 23 września 2019 r.

W dniu 30 września 2019 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) K. C. skierowała do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. pismo z dnia 30 września 2019 r. zatytułowane "Zarzuty od tytułów wykonawczych".

Zdaniem zobowiązanej tytuły wykonawcze zostały wystawione z naruszeniem art. 27 u.p.e.a., tj. zawierają błędne oznaczenie dłużnika jako osoby fizycznej, a wskazany w tytułach adres, tj. miejsce zamieszkania oraz nr telefonu, którego nie posiada, w sytuacji gdy jest przedsiębiorcą prowadzącym zarobkową działalność gospodarczą zawodową jako adwokat jest nieprawidłowy. Strona podniosła, że wykonuje działalność w sposób zorganizowany i ciągły i z tych powodów w obowiązującym stanie prawnym tytuły wykonawcze powinny być wystawione na firmę zobowiązanego oraz adres, gdzie faktycznie działalność gospodarcza jest wykonywana. Tytuły wykonawcze zostały doręczone na adres kancelarii, podczas gdy pod wskazanym w tytułach wykonawczym adresem strona nie posiada siedziby i nigdy posiadała.

Ponadto, strona podniosła, że wierzyciel w ww. tytułach wykonawczych nie wskazał środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a podpisy na klauzulach wykonalności oraz na tytułach wykonawczych nie zawierają znaków graficznych pozwalających na ustalenie tożsamości osób, które je nakreśliły. Zobowiązana zarzuciła także, że tytuły wykonawcze zostały sporządzone z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 lipca 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, ponieważ mają formę skróconą, brak jest wymaganych podpisów, jak również nie wskazano imion ojca i matki dłużnika, pomijając te rubryki, podczas gdy rozporządzenie uznaje za konieczne podanie tych danych.

W związku z powyższym zobowiązana wniosła o uchylenie ww. tytułów wykonawczych i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, pozbawienie w całości wykonalności ww. tytułów wykonawczych i na podstawie art. 59 i art. 34 §4 u.p.e.a. umorzenie z urzędu postępowania administracyjnego w zaskarżonym zakresie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. uznał zarzuty za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] oraz [...]. Przesyłkę zawierającą powyższe rozstrzygnięcie skierowano na wskazany przez skarżącą w piśmie z dnia 30 września 2019 r. adres: [...], ul. A.. Przesyłka, z uwagi na nieobecność adresata, została awizowana w dniu 31 października 2019 r. i pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej UP Z.. Z uwagi na nieodebranie przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 8 listopada 2019 r. Zobowiązana odebrała przedmiotową przesyłkę w dniu 15 listopada 2019 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na potwierdzeniu odbioru przesyłki.

W dniu 22 listopada 2019 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) K. C. złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podtrzymując argumentację przedstawioną w ramach zgłoszonych zarzutów wniosła o uchylenie ww. tytułów wykonawczych, pozbawienie w całości wykonalności tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania administracyjnego w zaskarżonym zakresie. Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 1-14 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego prowadzących w konsekwencji do ustaleń nieznajdujących oparcia w dowodach zgromadzonym w sprawie w tym poprzez uznanie że tytuły są formalnie poprawnie wystawione podczas gdy są wystawione wbrew dyspozycji art. 27 § 1 pkt 1-14 u.p.e.a.

Ponadto skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny po raz kolejny w treści decyzji określa w sposób dowolny i błędny adres dłużnika, tj. K. C. ul. A., [...], podczas gdy kancelaria zmieniła swoją siedzibę, która obecnie mieści się przy ul. P. w Z. o czym, jak podkreśliła skarżąca poinformowała Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W piśmie z dnia 14 grudnia 2019 r. skierowanym do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wystąpił z prośba o uzupełnienie akt sprawy poprzez przedstawienie o zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę odpisów ww. tytułów wykonawczych oraz nadesłanie koperty, w której zostało przesłane przez stronę pismo z dnia 30 września 2019 r. zatytułowane "Zarzuty od tytułów wykonawczych".

W odpowiedzi na powyższe pismo organ egzekucyjny przedstawił kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającą odpisy ww. tytułów wykonawczych skierowanej na adres: na [...], ul. P. wskazując jednocześnie w piśmie z dnia 20 grudnia 2019 r., że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zobowiązana złożyła osobiście w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi Inspektorat w Z. w dniu 2 października 2019 r.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przesyłkę zawierającą postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. skierowano na adres; [...], ul. A. za pośrednictwem operatora pocztowego Poczta Polska S.A. Adres ten K. C. wskazała w skierowanym do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. w dniu 2 października 2019 r. piśmie stanowiącym zarzuty na prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne. Ze względu na niemożność doręczenia przesyłki z powodu nieobecność adresata, przesyłka została awizowana w dniu 31 października 2019 r. i pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej UP [...]. Zobowiązana została poinformowana o powyższym fakcie poprzez pozostawienie zawiadomienia na drzwiach biura adresata. Z uwagi na nieodebranie przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 8 listopada 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że K. C. odebrała ww. przesyłkę osobiście w dniu 15 listopada 2019 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie zaś do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej -w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej adresata lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

W niniejszej sprawie pomimo osobistego odbioru przez K. C. w dniu 15 listopada 2019 r. w placówce pocztowej przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział Ł. z dnia [...] r., przesyłka została doręczona skarżącej w dniu 14 listopada 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. Powyższa okoliczność znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazuje, że konstrukcja w art. 44 k.p.a. wiąże się z "fikcją doręczenia", tzn. doręczenie zostało uznane za dokonane, mimo faktycznego nieodebrania przesyłki przez adresata (...), a odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest czynnością organizacyjno-techniczną i nie ma znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie, tj. od upływu ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a.

Skutek prawny doręczenia przesyłki poprzez przyjęcie fikcji doręczenia następuje z mocy prawa, z upływem 14-dniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awizowania przesyłki. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że pracownik Poczty Polskiej wydał adresatowi przesyłkę po upływie owego 14-dniowego terminu.

Przyjmując zatem za wiążącą datę doręczenia stronie przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie dzień 14 listopada 2019 r., należało uznać, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego upłynął z dniem 21 listopada 2019 r. Tymczasem skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r., w dniu 22 listopada 2019 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu.

Następnie Dyrektor IAS wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której' określony był termin (art. 58 § 2 ww. ustawy). Przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

W analizowanej sprawie skarżąca nie skorzystała w przysługującego jej na mocy art. 58 k.p.a. prawa i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W tej sytuacji organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. był zobowiązany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

1. 1) art. 75 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów w postaci:
2. - potwierdzenia nadania przez skarżącą listu poleconego z dnia 30 września 2019 r. do ZUS I Oddział w Ł. o nr przesyłki [...] z dnia 30 września 2019 r. na okoliczność wykazania, że skarżąca złożyła w terminie zarzuty oraz że posługiwała się adresem: Kancelaria Adwokacka K. C., ul. P., [...], a nie adresem ul. A., [...],
3. - postanowienia z dnia [...] r. na okoliczność wykazania, że organ w wydanej decyzji oznaczył błędnie stronę jako Kancelaria Adwokacka K. C., ul. A., [...] i z tego powodu skarżąca była zmuszona przy składaniu odwołania powoływać się na dane wskazane przez ZUS, aby organ nie uznał, że dotyczy to innego podmiotu gospodarczego oraz na okoliczność wykazania, że organ wysłał korespondencję na niewłaściwy adres, co uniemożliwiało skuteczne doręczenie skarżącej korespondencji, a co za tym idzie złożenie skutecznie odwołania,
4. - pism skarżącej, które w dniu 30 września 2019 r. były składane dodatkowo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wysłane listami poleconymi z dnia 30 września 2019 r., a dotyczyły skargi na czynności egzekucyjne ZUS nr przesyłki [...] oraz nr [...] na okoliczność, że skarżąca w swoich pismach kierowanych do ZUS oraz wysyłając listy polecone zawsze posługiwała się tylko jednym adresem do korespondencji, tj. ul. P., [...], a nie ul. A., [...],
5. - pisma skarżącej skierowanego do ZUS z dnia 2 września 2019 r. informującego, że nowym adresem do korespondencji w związku ze zmianą siedziby kancelarii jest adres ul. P., [...],
6. - wydruk z CEIDG, z którego wynika, że adres do korespondencji dla Kancelarii Adwokackiej K. C.jest przy ul. P., [...].
7. 2) art. 75 § 2 k.p.a. poprzez nieodebranie od strony oświadczenia w zakresie: wskazania terminu zmiany adresu pod którym strona prowadzi działalność gospodarczą, a także o wskazaniu nowego adresu kancelarii; ustalenia, czy strona poinformowała o powyższym fakcie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.; wyjaśnienia przez stronę w jakich okolicznościach uzyskała informację od operatora pocztowego Poczta Polska S.A. o skierowaniu przez organ egzekucyjny zaadresowanej do niej korespondencji na niewłaściwy adres; wskazania daty, kiedy operator pocztowy wydał jej przesyłkę zawierającą postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] 2019 r., ustalenia, czy w październiku 2019 r. strona wskazała inny adres do korespondencji niż [...], ul. P.; ustalenia w jaki sposób skarżąca złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze oraz zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, a także inne pisma kierowane do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.; ustalenia na jaki adres organ egzekucyjny kieruje do skarżącej pisma od września 2019 r.,
8. 3) art. 10 § 1 w zw. z art. 140 i art. 79 § 2 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w toku postępowania, w szczególności uniemożliwienie skarżącej odniesienia się do okoliczności faktycznych sprawy oraz zebranego materiału dowodowego;
9. 4) art. 78 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie przedstawienia dowodów mających wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.:
10. - potwierdzenia nadania przez skarżąca w dniu 30 września 2019 r. listu poleconego (o nr [...] w celu wykazania, iż zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zostały złożone z zachowaniem ustawowego terminu,
11. - postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Odział w Ł. z dnia [...]r. w celu wykazania, że organ egzekucyjny błędnie oznaczył stronę jako "Kancelaria Adwokacka K. C. ul. A., [...]",
12. - pism skarżącej zaadresowanych do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

I Oddział w Ł. Inspektorat w Z., nadanych w dniu 30 września 2019 r. (o nr [...], oraz [...] w celu wykazania, że w przedmiotowych pismach skarżąca wskazała adres do korespondencji: [...], ul. P.,

1. - pisma skarżącej z dnia 2 września 2019 r. informującego o zmianie adresu do korespondencji, tj. [...], ul. P.,
2. - wydruku z CEIDG - w celu ustalenia aktualnego adresu do korespondencji skarżącej;
3. 5) art. 80 k.p.a. poprzez błędne dokonanie przez organ administracji publicznej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pominięcie mającego wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia materiału dowodowego, uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego;
4. 6) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wnikliwego i logicznego wytłumaczenia przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał, że skarżąca podała do ZUS I Oddział w Łodzi Inspektorat w Z. adres do korespondencji ul. A. w Z., przyczyn dla których uznał, że przesyłka zawierająca postanowienie Dyrektora ZUS I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. z dnia [...] r. doręczona w dniu 31 października 2019 r. została doręczona zgodnie z przepisami art. 42 § 1 i art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy skarżąca nie posiada pod tym adresem biura, a co za tym idzie listonosz nie mógł pozostawić w drzwiach biura awiza i awiza powtórnego. Uchybienie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie bowiem, gdyby nie miało miejsce naruszenie tego przepisu to prawdopodobnie byłaby wydana decyzja odmiennej treści.

W oparciu o postawione powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i wstrzymanie wykonalności tytułów wykonawczych. Wniosła również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: potwierdzenia nadania w dniu 30 września 2019 r. przesyłki o numerze ([...], postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.z dnia [...] r., pism skarżącej nadanych w dniu 30 września 2019 r. listami poleconymi o nr ([...] oraz [...], pisma skarżącej z dnia 2 września 2019 r. informującego o zmianie adresu do korespondencji i wydruku z CEIDG.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., którym organ ten stwierdził, że zażalenie skarżącej na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 141 k.p.a., zgodnie z którym na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (§ 1). Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2).

W myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia") do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Jak stanowi natomiast art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Mając na uwadze treść powyższych regulacji należy wskazać, że podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a. (w przypadku zażalenia - w zw. z art. 141 i art. 144 k.p.a.).

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia) to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, LEX nr 2748549).

Należy również podkreślić, że tylko prawomocne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może uzasadniać merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 503; uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4).

W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnosząc zażalenie na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nie zawarła prośby o przywrócenie terminu.

Jak już wyżej wskazano, na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce.

Warunkiem wydania takiego postanowienia jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję (postanowienie) wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe.

W ocenie Sądu, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie potwierdzają, że doręczenie postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] r. skarżącej, zostało dokonane w dniu 14 listopada 2019 r. w trybie fikcji doręczenia przewidzianej w art. 44 k.p.a., przy czym konieczne jest zaakcentowanie, że doręczenie to zostało dokonane na adres wskazany przez samą skarżącą w jej piśmie z dnia 30 września 2019 r. zatytułowanym "Zarzuty od tytułów wykonawczych" (karta 27 akt admin.) Bieg terminu na wniesienie zażalenia rozpoczął się zatem w dniu 15 listopada 2019 r. i upłynął z dniem 21 listopada 2019 r., gdy tymczasem wniesienie zażalenia nastąpiło w dniu 22 listopada 2019 r., czyli dzień po terminie.

Konsekwencje uchybienia terminu do wniesienia zażalenia są takie, że powodują zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Jak już wyżej zaakcentowano - jeżeli organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie.

W związku z powyższym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. był zobowiązany stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. Zdaniem Sądu, DIAS prawidłowo zinterpretował i zastosował przywołane powyżej regulacje prawne orzekając o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Odnosząc się do podnoszonej w uzasadnieniu skargi argumentacji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przepisów prawa. W ocenie Sądu nie było podstaw do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie w jakim żąda tego skarżąca, tym bardziej, że takich zarzutów strona nie stawiała w postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że skarżąca informowała organ o zmianie adresu swojej kancelarii, nie zmienia to jednak faktu, że w piśmie, które zainicjowało postępowanie przed organami egzekucyjnymi, a mianowicie w piśmie z dnia 30 września 2019 r., zatytułowanym "Zarzuty od tytułów wykonawczych" wskazała jednoznacznie adres "Dłużnik Kancelaria Adwokacka [...] ul. A. [...] Z." Mając na uwadze, że nadawcą tego pisma jak wynika z podpisu pod jego treścią jest adwokat - organ I instancji zasadnie wysłał korespondencję tj. postanowienie z dnia [...] 2019 r. na wskazany w tym piśmie adres.

Nie można zarzucać organowi, że powinien wyjaśnić prawidłowość adresu, konfrontując go z adresem na kopertach korespondencji kierowanej do tegoż organu nawet w tym samym dniu, czy z zapisem w CEIDG, skoro został on wskazany przez samego nadawcę będącym, co ważne, profesjonalistą – adwokatem. Skarżąca nadmieniła wprawdzie w zażaleniu, że organ przesłał jej korespondencję na nieprawidłowy adres, jednak podkreślić należy, że skarżąca korespondencje tę ostatecznie odebrała, a argumentacja zażalenia w ogóle nie odnosi się do ewentualnego twierdzenia o nieskuteczności doręczenia spornego postanowienia z uwagi na jego wysłanie pod, jak twierdzi skarżąca, nieaktualny adres.

Powołane w zażaleniu argumenty nie świadczą więc o tym, aby w dniu 14 listopada 2019 r. nie doszło do doręczenia postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. w trybie art. 44 k.p.a. Skoro więc ww. postanowienie zostało doręczone 14 listopada 2019 r., to termin do wniesienia zażalenia upływał 21 listopada 2019 r. (czwartek). Tymczasem skarżąca złożyła odwołanie w dniu 22 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego). Słusznie więc DIAS zastosował art. 134 k.p.a. i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na legalność tego stanowiska nie ma wpływu fakt, że w dniu 15 listopada 2019 r., skarżącej wydano kierowaną do niej na adres Kancelaria Adwokacka [...] ul. A. [...] Z. przesyłkę zawierającą postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r. (karta 30 akt admin.) co mogło wprowadzić skarżącą w błąd co do daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia.

Jak bowiem wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 44 § 3 k.p.a. (co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 15 listopada 2019 r.) niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Reasumując należy stwierdzić, że postanowienie z dnia [...] r. zostało doręczona na wskazany przez samą skarżąca adres, w jej piśmie z dnia 30 września 2019 r. Skarżąca akcentując fakt doręczenia jej korespondencji na błędny adres całkowicie pomija okoliczność, że w tym najistotniejszym w sprawie piśmie z dnia 30 września 2019 r., sama osobiście wskazała ten, jak twierdzi, błędny adres. Postanowienie z [...] r., jest natomiast reakcją organu na pismo z dnia 30 września 2019 r., zatytułowane "Zarzuty od tytułów wykonawczych", które zainicjowało postępowanie przed organami egzekucyjnymi i co jest bezsporne (bowiem dokument z dnia 30 września 2019 r. jest w aktach sprawy) w piśmie tym sama skarżąca podała adres "Dłużnik Kancelaria Adwokacka [...] ul. A. [...] Z.". Nie jest rolą organu ustalać z jakiego powodu skarżąca posłużyła się nieprawidłowym adresem. Zresztą kwestia ta, a mianowicie czy skarżąca zrobiła to świadomie czy nie, czy z powodu pomyłki, pośpiechu lub innych nawet niezawinionych przyczyn, mogłaby być ewentualnie podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Wypada natomiast podkreślić, że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postepowania strona ma obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie adresu. Jeżeli zatem strona w piśmie z dnia 2 września 2019 r. informuje o zmianie adresu kancelarii, a następnie w piśmie z dnia 30 września 2019 r., które co należy podkreślić inicjuje postępowania przed organami egzekucyjnymi wskazuje inny adres to organ mógł to potraktować właśnie jako wskazanie w toku toczącego się postępowania aktualnego adresu strony. Zaakcentować również należy, że w przedmiotowej sprawie skarżąca jest profesjonalistą – adwokatem, tym bardziej więc organ mógł nie mieć wątpliwości co do poprawności działania skarżącej. Przy czy nie jest prawdą, że skarżąca musiała w odwołaniu (chyba powinno być w zażaleniu, przyp. Sądu) posługiwać się tym nieprawidłowym adresem bo taki wskazał organ I instancji w swoim postanowieniu z [...] r. Jak bowiem wynika z akt sprawy w zażaleniu strona wskazała inny adres tj. Kancelaria Adwokacka [...] ul. P.i na taki adres otrzymała zaskarżone postanowienie DIAS.

Tymczasem spór w przedmiotowej sprawie dotyczy terminowości wniesienia zażalenia z uwagi na doręczenie skarżącej postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] r., jako stanowisko w przedmiocie wniesionych zarzutów sformułowanych w piśmie z dnia 30 września 2019 r. w którym sama skarżąca wskazała adres "Dłużnik Kancelaria Adwokacka [...] ul. A. [...] Z."., i na taki adres organ I instancji przesłał postanowienie z dnia [...] r., od którego skarżąca wniosła zażalenie z uchybieniem terminu.

Z drugiej strony przyznać należy, że wydanie skarżącej przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 44 § 3 k.p.a. (co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 15 listopada 2019 r.) niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego, co jednak, jak wyjaśniono wyżej w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych nie niweluje skutku doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

e.o.