Wyrok WSA w Łodzi z 10 sierpnia 2022 r., III SA/Łd 366/22

Sąd

Dnia 10 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2022 roku

Sprawa

sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 17 lutego 2022 roku nr SKO.4181.1.22 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. a.l.

Skład

Sędzia WSA Paweł Dańczak przewodniczący
Sędzia WSA Małgorzata Kowalska sprawozdawca
Sędzia WSA Monika Krzyżaniak
asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z 17 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie skierowania Z.R. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z 10 listopada 2021 r. Prokurator Rejonowy w Opolu wystąpił, na podstawie art. 182 k.p.a., do Starosty Pajęczańskiego o wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania Z.R., posiadającego prawo jazdy kat. B, C, D i E wydane przez Starostę Pajęczańskiego, na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że w toku postępowania przygotowawczego, nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w Opolu, zostało ustalone, na podstawie opinii biegłych lekarzy psychiatrów, że Z.R. jest osobą uzależnioną od alkoholu, która pozostaje w fazie abstynencji. Wymieniona okoliczność podaje w wątpliwość zdolność Z.R. do kierowania pojazdami silnikowymi, co wymaga weryfikacji.

Decyzją z 20 grudnia 2021 r Starosta Pajęczański skierował Z.R. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 104 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.),
2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.).

Strona wskazała, że zaskarżona decyzja nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia oprócz powtórzenia jedynie w jej treści przepisu art. 99 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz nie zawiera w swojej treści jakichkolwiek poczynionych ustaleń faktycznych przez organ I instancji oraz ich oceny prawnej. Decyzja została podjęta bez przeprowadzenia przed jej wydaniem pogłębionej analizy okoliczności faktycznych i dokonania rzetelnej analizy prawnej. W konsekwencji nie doszło do załatwienia sprawy w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. oraz przeprowadzono postępowanie z naruszeniem dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Odwołujący się dodał, że organ I instancji pominął, że leczył się on odwykowo ostatni raz w 2013 r. i od zakończenia leczenia nie spożywła żadnego alkoholu do chwili obecnej, zatem na moment badania jest osobą uzależnioną od alkoholu w fazie wieloletniej abstynencji, a nie w fazie czynnej. Nadto w opinii sądowo-psychiatrycznej biegli stwierdzili, że u skarżącego nie występują jakiekolwiek zaburzenia czynności psychicznych mających wpływ na jego zdolności psychomotoryczne, percepcję, rozeznania swojego zachowania lub pokierowania swoim postępowaniem. Z tej opinii wynika zatem, że nie występują jakiekolwiek wątpliwości co do możliwości bezpiecznego prowadzenia pojazdów przez skarżącego.

Zdaniem skarżącego jego dotychczasowe zachowanie w trakcie kierowania pojazdami na drodze publicznej nie wykazuje stwarzania przez niego zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego. Świadczy o tym brak karalności za jakiekolwiek wykroczenie lub przestępstwo związane z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruch drogowym.

Przywołaną na wstępie decyzją z 17 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie skierowania Z.R. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Organ odwoławczy przywołując art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami wskazał, iż analiza materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie pozwala przyjąć, że występują okoliczności, które budzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a tym samym powodują konieczność skierowania go na badanie lekarskie. Z przekazanej przez Prokuratora Rejonowego w Opolu opinii sądowo-psychiatrycznej, wydanej przez dwóch lekarzy psychiatrów, wynika, że u skarżącego rozpoznano uzależnienie do alkoholu w fazie abstynencji.

Organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020r., poz. 2213) w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w zakresie - między innymi - objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. Szczegółowe warunki badania lekarskiego w tym zakresie zawiera załącznik nr 4 do rozporządzenia (§ 5 pkt 3). Stosownie do pkt 5 - 8 tego załącznika:

5. W przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami,
6. W przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana:

1. udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji;
2. przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie.
3. Oceniając stan zdrowia osoby badanej w zakresie uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu uwzględnia się środki wymienione w wykazie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 129j ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
4. Oceniając stan zdrowia osoby badanej w zakresie zaburzeń psychicznych, uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, w przypadku osoby:

1. ubiegającej się o wydanie lub posiadającej: prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E lub pozwolenie na kierowanie tramwajem,
2. podlegającej badaniom na podstawie art. 39j ust. 1 albo art. 39m ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym,
3. występującej o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne albo o przedłużenie ważności tego zezwolenia,
4. o której mowa w art. 34 ust. 1, art. 60 lub art. 117 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

• uwzględnia się dodatkowe ryzyka, które mogą stanowić zagrożenie w sytuacji kierowania pojazdami.

Skoro ze znajdującej się w aktach sprawy opinii lekarskiej wynika jednoznacznie, że u skarżącego rozpoznano uzależnienie od alkoholu, a jest to okoliczność, którą z mocy obowiązujących przepisów prawa uwzględnia się przy ocenie staniu zdrowia kierowcy, to w ocenie organu odwoławczego należy przyjąć, że występują uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, które stanowią podstawę do skierowania na badanie lekarskie. W ustalonym stanie faktycznym konieczne jest zatem przeprowadzenie badania przewidzianego w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, które wykluczy bądź potwierdzi istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co należy do lekarza uprawnionego do przeprowadzania takich badań, a nie do organów administracji. Organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygnąć występujących zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, lecz w przypadku ich stwierdzenia jest obowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Dopiero negatywny wynik badania skutkuje koniecznością cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Sama decyzja kierująca na badanie lekarskie nie przesądza, ani o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych, ani też nie skutkuje pozbawieniem kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami, lecz w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu zdrowia wydaje się ją ze względu na bezpieczeństwo kierowcy oraz bezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego.

Z powyższych powodów nie można uwzględnić przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy administracji nie dokonują bowiem oceny wpływu ewentualnych schorzeń występujących u kierowcy na jego zdolność do kierowania pojazdami, tylko mają obowiązek, w przypadku wątpliwości co do jego stanu zdrowia, umożliwić przeprowadzenie takiej oceny uprawnionemu lekarzowi zatrudnionemu w jednostce uprawnionej do przeprowadzania badań lekarskich, tj. w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Występowania w niniejszej sprawie wątpliwości dotyczących stanu zdrowia nie podważa deklarowana przez skarżącego wieloletnia abstynencja, gdyż jest to okoliczność, która w świetle powołanych powyżej przepisów rozporządzenia może zostać wzięta pod uwagę dopiero podczas badania lekarskiego przeprowadzanego przez lekarza uprawnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.

Organ nie zgodził się również z zarzutami naruszenia przepisów postępowania, z wyjątkiem naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Podniósł, iż skarżący ma niewątpliwie rację twierdząc, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, jednak okoliczność ta nie przesądza o tym, że samo zaskarżone rozstrzygnięcie jest nietrafne. Wydanie decyzji kierującej skarżącego na badanie lekarskie uzasadnia bowiem występujący w sprawie stan faktyczny, który w zasadzie jest bezsporny. Skarżący nie kwestionuje wszak swojego uzależnienia od alkoholu, a jedynie z faktu utrzymywania przez wiele lat abstynencji wywodzi, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, iż spełniona została dyspozycja art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył Z.R., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 104 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wydaniu przez organ decyzji w sposób dowolny bez przeprowadzenia we właściwy sposób postępowania administracyjnego;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na utrzymaniu w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzji Starosty Pajęczańskiego o skierowaniu strony na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. B, podczas gdy prawidłowe rozważenie zarzutów powinno skutkować uchyleniem decyzji Starosty Pajęczańskiego i umorzeniem postępowania lub ewentualnie uchyleniem decyzji Starosty Pajęczańskiego i przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 16 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezprawne podważenie zasadności posiadania uprawnień do kierowania pojazdami przez skarżącego;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 ppkt a w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami mające wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni ustawowego pojęcia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w postaci zaistnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" skarżącego, podczas gdy z dokumentu stanowiącego właściwie jedyną podstawę wydania decyzji, tj. opinii sądowo-psychiatrycznej z 17 października 2020 r. sporządzonej dla celów postępowania karnego w niezakończonej jeszcze sprawie obecnie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Wieluniu o sygn. II K [...], w jakiej oskarżonemu przysługuje domniemanie niewinności, wynika jedynie, iż Z.R. w dalekiej przeszłości leczył się odwykowo, ostatni raz w 2013 r. i od zakończenia tego leczenia nie spożywa żadnego alkoholu do chwili obecnej, a zatem na moment badania jest osobą uzależnioną od alkoholu w fazie wieloletniej abstynencji, a stwierdzenie ww. okoliczności nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia przez organ II instancji o obiektywnym istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia Z.R., w rozumieniu przywołanych przepisów prawa materialnego, przy uwzględnieniu już istniejącej przez okres prawie 9 lat abstynencji alkoholowej i opinii biegłych lekarzy psychiatrów zawartej w ww. opinii w postaci niewystępowania u skarżącego jakichkolwiek zaburzeń czynności psychicznych mających wpływ na jego zdolności psychomotoryczne, percepcję lub rozeznania swojego zachowania lub pokierowania swoim postępowaniem.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Zgodnie z art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, wskazane zostały w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 17 lutego 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie skierowania Z.R. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Wbrew zaprezentowanej w skardze argumentacji, w zaistniałym stanie faktycznym występowały przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w calu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie zaś z art. 99 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z przytoczonych przepisów wynika, że podstawą do wydania decyzji jest istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane problemy zdrowotne stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie.

Zatem warunkiem wydania decyzji przez starostę jest powzięcie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza w celu wyeliminowania ewentualnego zagrożenia utratą zdrowia bądź życia dla niej, jak też innych użytkowników dróg. Nie może ujść uwadze sądu, że celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych jest zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, a oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Stan zdrowia kierowcy jest niewątpliwie istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy w dużym stopniu bezpieczeństwo ruchu drogowego. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy korzystają ze swoich uprawnień.

W realiach przedmiotowej sprawy z wniosku prokuratora Prokuratury Rejonowej w Opolu, jak i załączonej do niego opinii sądowo-psychiatrycznej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów wynika, że skarżący jest osobą uzależnioną od alkoholu w fazie abstynencji. W opinii sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że stwierdzony u skarżącego nałóg może mieć negatywny wpływ na jego zdolności psychofizyczne, sprawność poznawczą, czy ruchową, a w konsekwencji negatywnie odbijać się na jego zdolnościach do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organów, że w sprawie wystąpiły istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego skoro dotyczą one uzależnienia strony od alkoholu, które zostało stwierdzone w opinii sporządzonej przez dwóch biegłych lekarzy. Podkreślić przy tym trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego, z opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej na potrzeby prowadzonego w stosunku do strony postępowania karnego, zawierającej ocenę stanu zdrowia psychicznego skarżącego, nie wynika, że nie ma on zaburzeń i jest zdolny do kierowania pojazdami. Okoliczność ta nie była bowiem w ogóle przedmiotem oceny sporządzającej ją lekarzy, którzy zostali powołania do ustalenia m.in. czy podejrzany jest osobą uzależnioną od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych i ewentualnie tego jakiej formy leczenia wymaga oraz czy w chwili popełnienia czynu miał on zachowaną zdolność rozumienia znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. We wnioskach opinii biegli wskazali jedynie, że w okresie czynu Z.R. był, i jest nadal, osobą uzależnioną od alkoholu. Pozostaje on jednak w wieloletniej abstynencji zatem uzależnienie nie miało wpływu na jego poczytalność w chwili czynu. Wszelkie kwestie związane z tym, czy stan zdrowia skarżącego stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem, będą wyjaśniane dopiero w drodze stosownego badania lekarskiego, na które został skierowany decyzją Starosty Pajęczańskiego. Jak trafnie wskazało SKO organy nie mają uprawnień, ani możliwości do dokonania oceny stanu zdrowia skarżącego i jego zdolności psychomotorycznych.

Decyzja kierująca na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub baraku przeciwskazań do kierowania pojazdami nie oznacza także, że przesądzona została kwestia braku zdolności skarżącego do kierowania pojazdem mechanicznym. Skutek wydania kwestionowanych decyzji skarżącemu nie zostały odebrane uprawnienia do kierowania pojazdami. W sprawie nie doszło zatem do zakwestionowania decyzji przyznającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, tym samym niezrozumiały jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 16 w zw. z art. 155 k.p.a.

Jak trafnie wskazało SKO odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. 2020., poz. 2213) w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a tylko w szczególnych przypadkach występuje możliwość orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami osoby uzależnionej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2021 r. w sprawie sygn. akt II GSK 747/21 (publ w LEX nr 3265037) stwierdzenie uzależnienia od alkoholu stanowi przeciwwskazanie zdrowotne do kierowania pojazdami przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Warunkiem uzyskania prawa jazdy jest bowiem m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt 2a u.k.p.), a orzeczenie takie wydawane jest przez uprawnionego lekarza po przeprowadzeniu badań na zasadach i w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. 2020., poz. 2213, dalej: Rozporządzenie z dnia 29 sierpnia 2019 r.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 tego rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. Jak wynika z załącznika Nr 4 pkt 5 do rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie zaś z pkt 6 załącznika Nr 4 w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana:

1. udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji;
2. przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie.

Jak z powyższego wynika, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a tylko w szczególnych przypadkach istnieje możliwość orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami osoby uzależnionej. Skoro zatem w przypadku ubiegania o prawo jazdy warunkiem jest badanie lekarskie w trakcie którego lekarz zobowiązany jest stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, to oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu u osoby posiadającej już prawo jazdy również konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14 LEX nr 1999926).

Wadliwe jest przy tym stanowisko skarżącego, że nieaktywna postać choroby alkoholowej nie wypełnia dyspozycji art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Po pierwsze wskazać należy, że strona jedynie deklaruje, iż jej choroba ma postać nieaktywną bowiem na poparcie tej tezy nie przedstawiła żadnych dowodów w toku postępowania. Nadto okoliczność ta, a więc fakt i okres abstynencji, powinien być przedmiotem oceny dokonanej przez uprawnionego lekarza. Organ w postępowaniu prowadzonym w oparciu o wskazane przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest bowiem uprawniony do badania i oceny innych okoliczności poza istnieniem uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, w szczególności nie jest uprawniony do oceny, czy w konkretnym przypadku uzależnienie od alkoholu stanowi o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, czy też z uwagi na podjęte przez skarżącego leczenie i wykazany okres abstynencji takich przeciwskazań nie ma. Tylko w wyniku badania przeprowadzonego przez uprawnionego lekarza może się okazać, że wobec zaistnienia odpowiednio długiego okresu abstynencji, mimo stwierdzonego uzależnienia od alkoholu, nie istnieją w przypadku skarżącego przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów (por. wyrok NSA z 21 września 2021 r., sygn. akt II GSK 747/21, LEX nr 3265037). W rozstrzyganej sprawie ustalenia wymaga przy tym nie tylko kwestia zachowywania przez skarżącego abstynencji i czas jej trwania, ale przede wszystkim, czy choroba alkoholowa nie poczyniła takich zmian w organizmie kierowcy, które wskazują na zmniejszenie jego sprawności do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Z uwagi na powyższe, skoro wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, wynikające ze stwierdzonego w opinii sądowo-psychiatrycznej z 17 października 2020 r. uzależnienia od alkoholu, nie mogły być rozstrzygnięte bez badania przeprowadzonego przez uprawnionego lekarza, podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku. Organy dokonały bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. Nie doszło tym samym do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Poczynione ustalenia wypełniały także dyspozycję art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, które zostały w sprawie prawidłowo zastosowane.

Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. is