Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. postanowieniem z dnia [...]wydanym na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 84 c ust. 1, ust. 9 i ust. 16 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) w zw. z art. 6 za oraz art. 6 zg ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) – postanowił kontynuować czynności kontrolne realizowane w Wielobranżowym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym A w M. na podstawie imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celnej nr [...]
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że w dniu 31 marca 2009 r. rozpoczęto kontrolę celną doręczając kontrolowanemu upoważnienie z dnia [...] r. Kontrolowany w dniu 14 maja 2009 r. wniósł sprzeciw-1 na postanowienie z dnia [...] r. wydane w sprawie okazania dowodu. Postanowieniem tym wezwano kontrolowanego do okazania m.in. wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień 12 maja 2009 r. Elementu tego postanowienia w zakresie nie wykraczającym poza zakres kontroli kontrolowany jednak nie wykonał. Oczywista pomyłka zespołu kontrolnego w postaci okazania wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień 12 maja 2009 r. została skorygowana postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r., wzywającym ponownie do okazania m.in. wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień rozpoczęcia kontroli, tj. 31 marca 2009 r. Tego wezwania kontrolowany także nie wykonał.
Zgodnie z art. 6 zg ust. 3 ustawy o Służbie Celnej w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 16 b tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 2, 5, 6, 10, 11... działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W.W. wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 9 w zw. z art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej
Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 123, art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 pkt 6, art. 84 c ust.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Rozp.Rady EWG nr 2913/92 z późn. zm.) stwierdził niedopuszczalność środka zaskarżenia. Uzasadniając swoje orzeczenie wyjaśnił, iż Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydając [...], w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, pouczył stronę o braku możliwości wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej na postanowienie wydane w toku postępowania służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Na powyższe postanowienie strona wniosła sprzeciw w trybie art. 84 c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl tego przepisu przedsiębiorcy służy wniesienie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem ściśle wskazanych w art. 84 c ust. 1 przepisów.
Wniesienie tego środka służy przedsiębiorcy w ściśle określonym terminie, tj. w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Czynności kontroli zostały rozpoczęte w dniu 31 marca 2009 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął w dniu 3 kwietnia 2009 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż tryb określony w art. 84 c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej określający środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu w stosunku do postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł.nr [...]. należy uznać za niedopuszczalny.
W. W. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie art. 9 w zw. z art. 83 ust. 3, art. 80 b i art. 84 c w zw. z art. 84 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż kontrolujący żądali dostarczenia dokumentów, które już wcześniej im dostarczyła. Żądali także dostępu do dokumentów nie związanych z kwestią obrotu towarami. Zdaniem skarżącej sprzeciw można wnieść w zasadzie na każdą czynność kontrolującego. Jego wniesienie nie jest dopuszczalne w sytuacjach wyliczonych enumeratywnie w art. 84 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – a contrario można go wnieść w każdej sytuacji objętej zakresem wskazanym w art. 84 c ust. 1 powołanej ustawy.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] r. dotyczyło okazania przez skarżącą dowodów. Organ administracji pierwszej instancji prawidłowo pouczył skarżącą, że na powyższe postanowienie nie przysługuje zażalenie.
Od postanowienia tego także nie przysługiwał sprzeciw. Zgodnie bowiem z art. 84 c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz.1095 z późn. zm.- dalej: ustawa) przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli z naruszeniem przepisów art. 79-79 b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 84 d. Powołany przepis art. 84 c ust. 1 ustawy zawiera katalog czynności wykonywanych przez organy kontroli, od których przysługuje sprzeciw.
Czynności o charakterze dowodowym, w tym wezwanie do okazania przez kontrolowany podmiot dowodu z dokumentu, nie zostały wymienione w przepisach artykułów 79-79 b, 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz 83 ust. 1 i 2. ustawy.
Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. po otrzymaniu sprzeciwu-1 na postanowienie z dnia [...] r. w sprawie okazania dowodu powinien powiadomić stronę o braku możliwości wniesienia sprzeciwu. Tymczasem wydał postanowienie z dnia [...]. o kontynuowaniu czynności kontrolnych.
W myśl art. 84 c ust. 9 ustawy organ może wydać postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, bądź o odstąpieniu od tych czynności, gdy strona korzysta z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu. Z treści tego przepisu wynika, ze wydanie postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych następuje po merytorycznym rozpoznaniu wniesionego przez stronę sprzeciwu.
Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie zauważył, co wynika z końcowego fragmentu uzasadnienia postanowienia, iż stronie nie przysługiwał sprzeciw od postanowienie z dnia [...] r. Powinien zatem uchylić zaskarżone postanowienie jako wydane bez podstawy prawnej. Jednakże błędnie orzekł o niedopuszczalności środka zaskarżenia, powołując się na przepisy art. 123, art. 134 i art. 144 k.p.a..
W oparciu o przepisy art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. możliwe byłoby stwierdzenie przez organ odwoławczy ewentualnej niedopuszczalności zażalenia na postanowienia organu pierwszej instancji. Nieprawidłowe natomiast było wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu na czynności kontrolne. Sprzeciw nie jest bowiem środkiem odwoławczym w rozumieniu przepisów k.p.a.
Zauważyć należy, iż art. 84 c ust. 16 ustawy przewiduje w postępowaniach, o których mowa w ust. 9 i ust. 10 stosowanie przepisów k.p.a. Jednakże postępowania, o których mowa w ust. 9 i w ust. 10 artykułu 84 c ustawy dotyczą merytorycznego rozpoznania sprawy po wniesieniu dopuszczalnego sprzeciwu na czynności kontrolne.
Jeśli wniesienie sprzeciwu na postanowienie dowodowe jest niedopuszczalne, to w niniejszej sprawie dotyczącej niedopuszczalności sprzeciwu nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 84 c ust. 16 ustawy przewidujący stosowanie przepisów k.p.a
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarż
Tp.