Uzasadnienie
III SA/Łd 381/07
Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej, wydanym na podstawie art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 1 i art. 30a ust. 1-3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) w związku z przepisami wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), Powiatowa Komisja Lekarska w Z., po przeprowadzeniu badań lekarskich uznała A. W., syna J., urodzonego w 1982 r., za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczyła do kategorii A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu i badania lekarskiego nie stwierdzono u poborowego żadnych schorzeń i ułomności określonych w cytowanym wykazie chorób i ułomności, co uzasadnia uznanie poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej - kat. A. Od powyższego orzeczenia odwołał się A. W. Podał, że nie zgadza się z wydanym orzeczeniem, ponieważ nie zostały przeprowadzone badania lekarskie.
Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2 i art. 30a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz przeprowadzonego badania poborowego - u poborowego stwierdzono: - przewlekły nieżyt żołądka i dwunastnicy z nieznacznym upośledzeniem sprawności ustroju - § 43 pkt 1, zaburzenia nerwicowe nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (refleks żółciowy) - § 66 pkt 1, choroby przełyku nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (przepuklina rozworu przełykowego) - § 40 pkt 2 wykazu chorób i ułomności.... stanowiącego załącznik nr 2 powołanego rozporządzenia. Biorąc pod uwagę stan zdrowia poborowego, zgodnie z wyżej wymienionymi paragrafami powołanego "Wykazu chorób i ułomności (...) i zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 1 ustawy uznano poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej (kategoria A).
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł, iż przy takim samym schorzeniu w poprzednim orzeczeniu Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. stwierdziła, że kwalifikuje się do kategorii B. Podał, że stan jego zdrowia nie uległ poprawie, ale pogorszył się.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. wnosiła o jej oddalenie. Ponadto wskazała, że z adnotacji zamieszczonej w karcie ewidencyjnej poborowego wynika, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. decyzją z dnia [...] ustaliła poborowemu kategorię zdrowia B na okres 12 miesięcy. Skarżący powołał się w skardze na orzeczenie kwalifikujące go do kategorii B, lecz nie przedłożył go. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony kategoria B oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej. W roku 2006 poborowy został skierowany na specjalistyczne badania lekarskie przez Powiatową Komisję Lekarską w Z., jednak z wynikami badań na komisję nie zgłosił się. Następnie czterokrotnie w dniach 26 kwietnia 2006 r., 23 maja 2006 r., 17 listopada 2006 r., 28 grudnia 2006 r. wzywany był przez Wojskową Komendę Uzupełnień w Z. Wreszcie w dniu 19 lutego 2007 r. na wezwanie Powiatowej Komisji Lekarskiej w Z. zgłosił się, nie okazując żadnej dokumentacji medycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kwestią sporną jest zasadność zaliczenia skarżącego przez organy administracji do kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej - kategorii A. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiła ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.). Zgodnie z art. 30 a ust. 1 ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) kategoria A - zdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania zasadniczej służy wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, zajęć wojskowych w czasie trwania studiów wyższych, przeszkolenia wojskowego, okresowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, zasadniczej służby i szkolenia poborowych w obronie cywilnej, służby zastępczej, jak również służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;
- kategoria B - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju;
- kategoria D - niezdolny do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju;
- kategoria E - trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Stosownie do art. 30 a ust. 2 orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o której mowa w ust. 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. W razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określeniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego (ust. 3 art. 30a cyt. ustawy).
Treść powyższych przepisów wskazuje, iż rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym, a obowiązkiem komisji lekarskich ustalających zdolność danej osoby do czynnej służby wojskowej jest dokładne ustalenie stanu jej zdrowia. Powyższe wynika także z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. z 2006 r. Nr 18, poz. 12). Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia komisja lekarska określa zdolność poborowego do czynnej służby wojskowej na podstawie badania stanu jego zdrowia. Lekarze wchodzący w skład komisji, nie mogąc ustalić, po dokonaniu badań, stanu zdrowia poborowego i jego zdolności do służby wojskowej, występują do przewodniczącego komisji z wnioskiem o skierowanie poborowego do zakładu opieki zdrowotnej na nieodpłatne badania specjalistyczne, obserwację szpitalną lub na badania psychologiczne (§ 15 ust. 1 cyt. rozporządzenia). W wypadku, o którym mowa w ust. 1, wydanie orzeczenia o stopniu zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej następuje po uwzględnieniu wyników badań specjalistycznych lub obserwacji szpitalnej, w czasie ponownego stawienia się poborowego przed komisją (ust. 2 § 15).
W niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia procedury administracyjnej. Powiatowa Komisja Lekarska w Z. w orzeczeniu z dnia [...] uznając skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczając do kategorii A, ograniczyła się w uzasadnieniu tego orzeczenia do stwierdzenia, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu i badania lekarskiego nie stwierdzono u poborowego żadnych schorzeń i ułomności.
W ocenie Sądu, orzeczenie organu I instancji nie zawiera uzasadnienia, które można byłoby uznać za spełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Przy zaliczeniu skarżącego do kategorii A Powiatowa Komisja lekarska w Z. powinna dokładnie wyjaśnić na podstawie jakich okoliczności oceniła zdolność skarżącego skoro wcześniej, jak wynika z karty ewidencyjnej poborowego, orzeczeniem z dnia [...] został zaliczony przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w Ł. do kategorii B, która jako podstawę orzeczenia wskazała § 43 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.).
Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł., działając jako organ odwoławczy, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji również nie uzasadniając swojego stanowiska zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ma obowiązek dokonać merytorycznej i prawnej oceny zasadności kwestionowanej decyzji i rozpatrzyć wszystkie żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji.
Zauważyć należy, że organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz przeprowadzonego badania poborowego stwierdził u niego przewlekły nieżyt żołądka i dwunastnicy z nieznacznym upośledzeniem sprawności ustroju wymieniony w § 43 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Organ ten nie wyjaśnił jednak w żaden sposób, dlaczego w jego ocenie choroba wymieniona w § 43 pkt 1 powołanego wykazu chorób daje podstawę do zakwalifikowania skarżącego do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej, a w 2005 r. ta sama choroba skarżącego była podstawą zaliczenia do kategorii B, a także nie wskazał dokumentu medycznego, na którym się oparł.
Z analizy akt sprawy wynika, że w składzie obu komisji lekarskich orzekających w niniejszej sprawie nie było lekarza psychiatry. Tymczasem z uzasadnienia organu odwoławczego wynika, że komisja lekarska dokonała oceny stanu nerwicy skarżącego, stwierdzając zaburzenia nerwicowe nieznacznie upośledzając zdolności adaptacyjne - § 66 pkt 1, wskazując przy tym na refluks żółciowy. Zdaniem Sądu przy zaliczeniu skarżącego do kategorii A i stwierdzeniu zaburzeń nerwicowych komisja lekarska powinna dokładnie wyjaśnić, na podstawie jakich okoliczności oceniła stan nerwicy skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1993 r. SA/Wr 1454/93 OSP 1995/11/221).
Dodać należy, że Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. kwestie dotyczące dokumentacji lekarskiej i nie zgłoszenia się skarżącego na wezwania Wojskowej Komendy Uzupełnień w Z. z wynikami badań specjalistycznych usiłowała wyjaśnić w odpowiedzi na skargę. Zauważyć należy, że odpowiedź na skargę nie jest częścią składową postępowania administracyjnego, a zatem treści w niej zawarte nie mogą mieć wiążącego znaczenia dla strony i sądu. Ponadto wskazać należy, iż z akt sprawy nie wynika, że skarżący prawidłowo wzywany był do przedłożenia badań lekarskich, brak jest bowiem zwrotnych potwierdzeń odbioru adresowanej do niego korespondencji.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, jak i orzeczenia organu I instancji nie spełnia wymagań art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Uwzględniając treść art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.