Uzasadnienie
III SA/Łd 383/13
Wyrokiem z dnia 11 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł..
Uprzednio skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. delegowała do reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie radcę prawnego A.Z.. Następnie pismem z dnia 29 września 2014 r. poinformowała, iż w miejsce dotychczasowego pełnomocnika (w związku z rezygnacją z reprezentowania skarżącej) wyznaczyła radcę prawnego J.Z..
Radca prawny J.Z., jak wynika z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, reprezentował skarżącą na rozprawie przed NSA, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone przez mocodawcę w całości, ani w części.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radcy prawnego w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) [dalej: rozporządzenie], które w § 2 ust. 1 przewiduje, że sąd zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, przedmiotowa opłata zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Aktualna stawka podatku VAT wynosi 23%.
Z kolei w myśl § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia stawka minimalna za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawka ta wynosi 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł (w sytuacji, gdy nie prowadził sprawy ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej). Paragraf 15 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego.
Zatem za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, poza kwotą wynagrodzenia, przysługuje także zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, a więc takich, które były realnie poniesione i których wysokość jest potwierdzona stosownym dokumentem. Przy czym brak jest legalnej definicji użytego przez ustawodawcę pojęcia "niezbędnych wydatków".
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że w pojęciu niezbędnych wydatków mieszczą się w szczególności koszty przejazdu pełnomocnika do siedziby Sądu celem uczestnictwa w rozprawie. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie udokumentował wprost kosztów przejazdu, a jedynie w treści swojego pisma z dnia 26 czerwca 2015 r. wyjaśnił, że podróż odbył samochodem osobowym podając jego markę i dane dotyczące pojemności silnika (Ford Focus z silnikiem benzynowym o pojemności skokowej powyżej 900 cm3), to jednakże obecność pełnomocnika w siedzibie NSA w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (powyższe znajduje potwierdzenie w protokole rozprawy przed NSA z dnia 4 marca 2015 r.), a zatem fakt ten jako taki nie budzi wątpliwości.
W ocenie referendarza rozpoznającego wniosek, podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Okoliczność tę przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystał, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia bezpośredniego przejazdu pomiędzy siedzibą jego kancelarii a siedzibą Sądu. Wystarczające zatem będzie dla oceny pokonanej odległości przez pełnomocnika jej wyliczenie na podstawie przedłożonej przez niego informacji o ilości przejechanych kilometrów.
Stawka za przejechany kilometr wynika natomiast z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); należało przy tym przyjąć, że skoro samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ (zgodnie z oświadczeniem). Ponadto pojazdy o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a. stanowią obecnie rzadkość.
Reasumując, wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi obejmuje zatem wydatki poniesione na dojazd do Sądu w kwocie 219,00 zł (tj. pokonana przez pełnomocnika odległość – ok. 262 km (na trasie Łódź – Warszawa i Warszawa – Łódź) x stawka 0,8358 zł, ustalona dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z przytoczonym już § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Brak więc podstaw do podwyższenia pozostałej części przyznanego wynagrodzenia, stanowiącej niezbędne, udokumentowane wydatki.
Łączna wartość wynagrodzenia stanowi zatem kwotę 440,40 zł i stanowi sumę obu, opisanych wyżej, składników wynagrodzenia pełnomocnika, przy czym podatek od towarów i usług, zgodnie z przytoczonymi wyżej wyjaśnieniami, naliczono wyłącznie od kwoty 180 zł.
W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, ust. 2 pkt 2 lit. c oraz § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 180 zł, podwyższone o 23% stawkę podatku VAT, tj. o kwotę 41,40 zł oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 219,00 zł, a zatem łącznie kwotę 440,40 zł.
U.K.