Uzasadnienie
III SA/Łd 398/20
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 900) - dalej: o.p.; Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., nr [...] wydaną w przedmiocie wymierzenia G. W. kary pieniężnej za urządzenie gry na automacie poza kasynem gry.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2019 r. G.W. wystąpiła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.i z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. orzekającą o wymierzeniu jej kary pieniężnej za urządzenie gier na automacie poza kasynem gry. Uzasadniając wskazała, że prowadzone w powyższym przedmiocie postępowanie administracyjne toczyło się bez jej wiedzy, bowiem kierowana w sprawie korespondencja przesyłana była na nieaktualny adres, a występujący w sprawie rzekomo jej pełnomocnik nigdy nie został przez nią umocowany do reprezentacji. Powyższe zdaniem skarżącej potwierdza postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2017 r., III SA/Łd 695/17 o odrzuceniu skargi na ww. decyzję z dnia 30 maja 2017 r., wniesionej przez rzekomego pełnomocnika skarżącej, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, z którego wynikałoby upoważnienie radcy prawnego D. S. do reprezentowania przed sądem G. W..
Tym samym jako przesłankę wznowienia strona wskazała art. 240 § 1 pkt 4 o.p., który przewiduje wznowienie postępowania w sytuacji, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Odnosząc się do kwestii zachowania określonego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. terminu do zgłoszenia przedmiotowego żądania strona wskazała, iż o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania dowiedziała się w dniu 5 sierpnia 2019 r., to jest, gdy po raz pierwszy zapoznała się osobiście z aktami postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 30 maja 2017 r.
Z uwagi na powyższe wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją ostateczną z 30 maja 2017 r., jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł.i z dnia 24 czerwca 2015 r., nr [...] i o umorzenie postępowania w sprawie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego i dokumentów na okoliczność wykazania, czy podpis złożony na pełnomocnictwie z dnia 23 maja 2012 r. jest autentyczny i czy pochodzi od wnioskodawczyni.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia 30 maja 2017 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że wiedzę o istnieniu w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia 30 maja 2017 r. G. W. miała co najmniej od dnia 31 maja 2019 r., kiedy to w następstwie doręczonego jej w dniu 27 maja 2019 r. odpisu tytułu wykonawczego z dnia 13 maja 2019 r. obejmującego należność tytułem wymierzonej stronie ostateczną decyzją z dnia 30 maja 2017 r. kary pieniężnej, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję [...]z dnia 30 maja 2017 r. Tym samym zdaniem organu I instancji określony w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego upłynął z dniem 30 czerwca 2019 r., natomiast przedmiotowy wniosek wpłynął do kancelarii dopiero w dniu 30 sierpnia 2019 r. Organ wskazał także, iż z dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 30 maja 2017 r. wynika, że zawiadomienie z dnia 24 lutego 2012 r. o wszczęciu wobec G. W. postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 5 marca 2012 r., a w dniu 23 maja 2012 r. strona udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu D. S. do reprezentowania jej w sprawie.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie G. W. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie;
- - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy wszystkich niezbędnych działań w celu rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jest wyjaśnienia autentyczności podpisu złożonego pod pełnomocnictwem z 23 maja 2012 r., pomimo ciążącego na organie prawnego obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego;
- - art. 121 § 1, art. 124 w zw. z art. 210 § 1 o.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji oraz nie odniesienie się do wszystkich podniesionych we wniosku o wznowienie postępowania kwestii, przez co kwestionowana decyzja ma jedynie charakter sprawozdawczy;
- - art. 240 § 1 pkt 1, art. 243 § 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 o.p. poprzez nie wznowienie postępowania administracyjnego pomimo wystąpienia ku temu przesłanek.
Strona zażądała uchylenia kwestionowanej decyzji i rozpoznania sprawy, co do istoty. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego i dokumentów na okoliczność wykazania, czy podpis złożony na pełnomocnictwie z dnia 23 maja 2012 r. jest autentyczny i czy pochodzi od wnioskodawczyni.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Uzasadniając organ przywołał na wstępie dotychczas dokonane w sprawie ustalenia faktyczne. Wskazał na przepisy o.p. regulujące instytucję wznowienia postępowania, w tym art. 240 § 1 pkt 4 o.p. wskazujący na powoływaną przez stronę ustawową przesłankę wznowienia – niezawinionego braku udziału strony w prowadzonym postępowaniu; art. 241 § 2 pkt 1 o.p. wprowadzający miesięczny termin do dnia wniesienia żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 8 o.p. liczony od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji; jak również art. 243 § 1-3 o.p. z którego wynika, iż wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Dalej organ wywiódł, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Pierwszy etap obejmuje postępowanie wstępne obejmujące jedynie analizę dopuszczalności wznowienia postępowania i ogranicza się do badania: czy zgłoszone żądanie pochodzi od uprawnionej strony, czy postępowanie, którego strona żąda zakończone zostało ostatecznym rozstrzygnięciem organu administracyjnego, czy w żądaniu wznowienia postępowania strona wskazała podstawę wznowienia oraz czy żądanie wznowienia zgłoszone zostało w ustawowym terminie. Uchybienie choćby jednej z ww. przesłanek skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast ich spełnienie skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, co przenosi sprawę na drugi etap, celem merytorycznego rozpatrzenia zasadności zgłoszonego żądania.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 30 maja 2017 r. wskazała art. 240 § 1 pkt 4 o.p., co w myśl powołanego art. 243 § 2 pkt 1 ustawy obligowało ją do zgłoszenia żądania o wznowienie w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Zdaniem organu strona nie dochowała powyższego terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że o istnieniu decyzji z 30 maja 2017 r. strona wiedziała już w dniu 31 maja 2019 r., kiedy wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję [...] z dnia 30 maja 2017 r. Tym samym zdaniem organu odwoławczego określony w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego upłynął z dniem 30 czerwca 2019 r., a zgłoszone w dniu 27 sierpnia 2019 r. żądanie wznowienia postępowania administracyjnego zostało dokonane z uchybieniem ww. terminu.
Z uwagi na powyższe, organ uznał, że podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w nim przepisów o.p. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż ocena wystąpienia przesłanki wznowieniowej, jej zasadności, jak również gromadzenie materiału dowodowego potwierdzającego zasadność żądania wznowienia postępowania mogą nastąpić dopiero po stwierdzeniu dopuszczalności wznowienia postępowania, w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 243 § 1 o.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. W. zarzuciła naruszenie art. 241 § 2 pkt 1 o.p. poprzez błędne uznanie, że doszło do uchybienia miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzja z dnia 30 maja 2017 r. wskazując w tym zakresie, że o istnieniu decyzji oraz jej treści, co pozwoliło na jej skuteczne zakwestionowanie, powzięła wiadomość w dniu 5 sierpnia 2019 r. Wobec powyższego złożone przez nią w dniu 27 sierpnia 2019 r. żądanie wznowienia postępowania nie nastąpiło z uchybieniem terminu. Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując w mocy decyzję z dnia 26 listopada 2019 r. naruszył jednocześnie art. 233 § 1 pkt 1 o.p.
Z powyższych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ja decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając wniesioną skargę strona ponowiła argumentację o braku wiedzy o toczącym się wobec jej osoby postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry oraz zaprzeczyła twierdzeniom organu, co do faktu ustanowienia w dniu 23 maja 2012 r. profesjonalnego pełnomocnika, a co za tym idzie udziału w toczącym się postępowaniu. Odnośnie wskazanego przez organ podatkowy odwołania z 31 maja 2019 r. strona podniosła, iż nastąpiło to na skutek powziętej przez nią wiadomość o wszczęciu wobec jej osoby postępowania egzekucyjnego. Jednakże w dacie powzięcia tej informacji nie miała ona żadnej wiedzy o sprawie, w tym o jej dokładnym rozstrzygnięciu, jak również o fakcie jej zastępowania przez profesjonalnego pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 27 stycznia 2021 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, na mocy § 2 art. 1 ww. ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność, tj. zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a mówiąc ściślej, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W ocenie sądu organ prawidłowo wskazał na uchybienie miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.
Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym służącym weryfikacji decyzji ostatecznych. Instytucja wznowienia postępowania podatkowego jest instytucją szczególną, gdyż sprzeciwia się ona jednej z podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. określonej w art. 128 o.p. zasadzie trwałości decyzji podatkowej. Zgodnie z tą zasadą, decyzje od których nie przysługuje odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Instytucja wznowienia pozwala na odstępstwo od tej zasady i na rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, która nie może być już wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym. Wznowienie postępowania stwarza prawnie określoną możliwość powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia postępowania), wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1 - 11 o.p.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca żądanie wznowienia postępowania oparła na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4, podnosząc, że nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W myśl art. 241 § 2 pkt 1 o.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 o.p., następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. W art. 243 § 1 O.p. postanowiono, że w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 o.p.).
Stosownie do przywołanych regulacji, po otrzymaniu żądania wznowienia postępowania uruchamiane jest postępowanie wstępne, w którym organ ocenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne. W przypadku pozytywnej oceny organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że postanowienie takie otwiera fazę postępowania określaną jako "postępowanie wznowione", w odróżnieniu od "postępowania wznowieniowego". Przy czym dopiero w toku postępowania wznowieniowego dopuszczalne jest badanie, czy zachodzą wskazane przez stronę podstawy wznowienia (por. Komentarz Ordynacja podatkowa, Wydawnictwo LexisNexis wydanie 5 współautor Bogusław Gruszczyński). W ramach etapu badania wniosku o wznowienie postępowania, organ powinien dokonać oceny wniosku pod względem formalnym, w tym czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej do jego złożenia oraz czy został złożony - w przypadku powołania się na okoliczność, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. - w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, czy spełnia warunki podania określone w art. 168 o.p. i czy powołuje ustawową podstawę wznowienia.
Omawiana faza kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo wydaniem decyzji o odmowie wznowienia (art. 243 § 1 lub § 3 o.p.). Przy czym organ zobligowany jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli wniosek został wniesiony po upływie terminu i brak jest podstaw do jego przywrócenia, lub jeżeli z żądaniem wystąpiła osoba nie będąca stroną postępowania.
Oparcie żądania wznowienia postępowania na podstawie pkt 4 art. 240 § 1 o.p. wymaga, aby wniosek o wznowienie postępowania wniesiono z zachowaniem miesięcznego terminu od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji i okoliczność ta powinna być zbadana przez organ.
W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie przyjął, że skarżąca o wydaniu decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia 30 maja 2017 r., nr [...] dowiedziała się w dniu 31 maja 2019 r. W tym dniu bowiem złożyła odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pojęcie "powzięcie wiadomości" o wydaniu decyzji użyte w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., oznacza, że do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji. Zwrot "od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji" należy odczytywać w ten sposób, iż strona w jakikolwiek, sprawdzalny sposób dowiedziała się o wydaniu decyzji, która stała się w międzyczasie ostateczna (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn.. akt II FSK 600/08).
Z treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia 30 maja 2017 r. jednoznacznie wynika, iż w dacie sporządzenia wniosku (31 maja 2019 r.) skarżąca dysponowała wiedzą o wydaniu w dniu 30 maja 2017r. decyzji oznaczonej numerem [...]. Także z wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu tego wniosku wynika, iż kilka dni wcześniej, to jest 27 maja 2019 r., skarżąca odebrała odpis tytułu wykonawczego, w którym wymieniono numer decyzji [...]. Przyjąć zatem należy, że już 27 maja 2017 r. strona w sprawdzalny sposób dowiedziała się o wydaniu decyzji z dnia 30 maja 2017 r., która w międzyczasie stała się ostateczna.
W świetle powyższych okoliczności organ nie mógł dać wiary wyjaśnieniom skarżącej o dowiedzeniu się przez nią o wydaniu decyzji dopiero w dniu 5 sierpnia 2019 r., to jest przy okazji zapoznania się z aktami postępowania.
Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 o.p. termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania liczony jest nie od dnia zapoznania się z aktami sprawy, lecz od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
Organ zasadnie zatem przyjął, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniu COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 poz. 1842).
e.o.