Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]roku nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. orzekł o solidarnej odpowiedzialności J.B. jako członka zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" za zaległości podatkowe wynikające z działalności spółki w podatku od towarów i usług za wskazane w decyzji miesiące 2001 roku oraz 2002 roku.
Na podstawie powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wystawił na J.B. tytuły wykonawcze o numerach [...].
Zawiadomieniem z dnia 4 kwietnia 2008 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego, które skarżący wraz z odpisami tytułów wykonawczych odebrał w dniu 21 kwietnia 2008 roku.
W dniu 22 kwietnia 2008 roku skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc, że dostarczone mu tytuły wykonawcze dotyczą zobowiązań, które uległy przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2007 roku.
Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zajął stanowisko jako wierzyciel, w którym nie uwzględnił powyższych zarzutów.
W dniu [...] roku skarżący wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownej analizie materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wydał postanowienie z dnia [...] roku nr [...], którym stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z wykonawczych z dnia [...] roku nr [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 i 2002 roku.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] roku przenoszącą na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania w podatku od towarów i usług Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A", w której podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania w podatku VAT. Wierzyciel uznał, że zachodzi okoliczność z art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zarzut zobowiązanego jest przedmiotem rozpatrywania w odrębnym postępowaniu sądowym. Jednocześnie pouczono skarżącego, że od postanowienia nie przysługuje zażalenie.
W dniu 27 marca 2009 roku do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "odwołanie od postanowienia [...] z dnia [...] r.....", w którym wskazał, że wskutek błędnego pouczenia strona została pozbawiona prawa zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Zawarł również wniosek o umorzenie postępowania i zwrot wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., skarżący w piśmie z dnia 24 kwietnia 2009 roku sprecyzował, że wystąpienie z dnia 27 marca 2009 roku stanowi zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] roku. Skarżący ponownie wskazał, że jego zdaniem pouczenie o braku możliwości zaskarżenia było błędne. Ponadto podkreślił, że organ bezpodstawnie uznał zarzut przedawnienia za zarzut niedopuszczalny. Jednocześnie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie.
Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego z dnia 27 marca 2009 roku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w myśl przepisu art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zażalenia). Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Przyczyny o charakterze przedmiotowym obejmują m.in. sytuację, gdy możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia została ograniczona przez przepisy prawne. Natomiast stosownie do art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postanowienia wydane w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, gdy przepisy ww. ustawy lub k.p.a. tak stanowią.
Organ wskazał, że kwestia rozstrzygnięć wydawanych przez wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynikają z treści art. 34 § 1, § 1a, § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast kwestię środków zaskarżenia przysługujących od rozstrzygnięć wydanych na podstawie art. 34 § 1a określa § 2, który stanowi, że zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. W ocenie organu administracji przepisy prawa nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia, o którym mowa art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dlatego też zasadnie uznano środek na niedopuszczalny.
W skardze z dnia 27 lipca 2009 roku J.B. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W jego ocenie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku jest sprzeczne z zasadami wyrażonymi w art. 61 k.p.a. oraz art. 139 k.p.a., ponieważ rozstrzygnął kwestię nie objętą przedmiotowym postanowieniem z dnia [...] roku, co jest niekorzystne dla niego jako strony. Podtrzymał argumentację wyrażoną w toku postępowania administracyjnego. Wskazał również, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wydane w pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę z dnia 19 sierpnia 2009 roku Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów w niej podniesionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z uchybieniami, które powodują konieczność jego uchylenia.
Sporną kwestię w niniejszej stanowi odpowiedź na pytanie czy wydane na przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postanowienie o niedopuszczalności zarzutu przysługuje zażalenie.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 17 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego lub wierzyciela służy zażalenie, jeżeli ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi.
W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel w formie postanowienia wypowiada się, co do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Czyni to na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., bądź jak w niniejszej sprawie na podstawie art. 34 §1a u.p.e.a. Pierwszy rodzaj postanowienia można określić, jako formę merytorycznego wypowiedzenia się w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W tym przypadku organ bada zgłoszone zarzuty pod kątem przesłanek określonych w art. 33 u.p.e.a. Z kolei postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. stanowi w istocie odmowę merytorycznego rozpoznania zarzutów, a to z uwagi na fakt, że były już one przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia.
Różny charakter obu wymienionych wyżej postanowień nie zmienia jednak zasadniczej dla tej sprawy okoliczności, że wyrażają one stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Pierwsze, oparte na art. 34 § 1 u.p.e.a. zawiera stanowisko merytoryczne, drugie zaś, oparte na art. 34 §1 a u.p.e.a. zawiera stanowisko formalne.
Natomiast w myśl art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Skoro w przepisie tym ustawodawca nie dokonuje rozróżnienia postanowień z art. 34 §1 i art. 34 § 1a u.p.e.a., należy przyjąć, że ma on zastosowanie do obu tych przypadków. Wskazuje na to nie tylko wykładnia gramatyczna, ale i systemowa przywołanych regulacji prawnych. Nie bez powodu dodany 1 stycznia 2004 r. do przepisów omawianej ustawy zapis o możliwości wydania przez wierzyciela postanowienia o niedopuszczalności zarzutów (art. 34 § 1a u.p.e.a.) znalazł się przed regulacją poświęconą możliwości zaskarżenia postanowień wierzyciela (art. 34 § 2 u.p.e.a.).
W ocenie Sądu odmienna wykładnia tych przepisów faktycznie pozbawiałaby zobowiązanego możliwości obrony jego uzasadnionych praw.
Pogląd wyrażony w niniejszym orzeczeniu zbieżny jest m.in. ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 546/04 (publ. Baza orzeczeń CBOIS). Sąd ten stwierdził, że na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, o czym stanowi art. 34 § 1a u.p.e.a., przysługuje zażalenie na podstawie art. 34 § 2 tej ustawy. Jednocześnie zaznaczyć należy, że kwestia ta była również przedmiotem oceny Naczelnego Sąd Administracyjnego, który wskazał, że różnicowanie wydanych przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 i art. 34 § 1a u.p.e.a. postanowień, zawierających jego stanowisko na zgłoszone zarzuty, poprzez przyznanie prawa do złożenia zażalenia wyłącznie na postanowienie z art. 34 § 1 tej ustawy, nie znajduje uzasadnienia w wykładni systemowej gwarantującej stronie i uczestnikom postępowania prawo zażalenia na postanowienie rozstrzygające zasadniczą dla bytu postępowania egzekucyjnego kwestię (por. wyrok z dnia 27 maja 2009 roku sygn. akt II GSK 980/08).
Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dopuścił się naruszenia przepisu art. 34 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że na postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. stronie nie przysługuje zażalenie.
Na marginesie zaznaczyć należy, że argumenty podnoszone w skardze dotyczące postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku nie mogą być objęte oceną prawną w tym postępowaniu, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wypowiedział się już w tej materii, bowiem wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 roku (sygn. akt III SA/Łd 474/08) oddalił skargę na wskazane postanowienie. Wyrok jest prawomocny od 9 maja 2009 roku.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powoływanej ustawy.
D.T.