Uzasadnienie
W dniu 28 maja 2010 roku A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na czynność Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. w przedmiocie przeprowadzenia w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automatach o niskich wygranych, stwierdzoną protokołem Nr [...] z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] w należącym do skarżącej punkcie gry na automatach o niskich wygranych mieszczącym się w restauracji "R." w Sz. Strona skarżąca wnosząc o uchylenie lub stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, zarzuciła naruszenie art. 3 i art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323), art. 121 § 1, art. 129, art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 292, art. 197 § 1 i art. 52 i 54 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez:
- przeprowadzenie zaskarżonej czynności w ramach kontroli, której podjęcie nastąpiło bez analizy ryzyka oraz w sposób automatyczny, nielosowy;
- przeprowadzenie zaskarżonej czynności mimo niewystąpienia przesłanek jej dopuszczalności oraz w sposób stronniczy, nierzetelny i niefachowy:
- brak powołania biegłego dla stwierdzenia okoliczności będących przedmiotem kontroli, mimo, iż ich stwierdzenie wymagało wiadomości specjalnych;
- błędną wykładnię art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a także -ewentualnie - art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych i uznanie w jej wyniku, iż badany automat nie spełnia warunku określonego w tym przepisie, mimo iż fakt spełniania wspomnianego warunku był uprzednio wielokrotnie badany przez szereg organów i podmiotów, zaś skarżąca nie dokonywała w badanym automacie żadnych zmian.
Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie art. 8 i art. 9 w zw. z art. 1 akapit 1 pkt 1, 3, 4 i 11 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych; art. 2, art. 7, art. 91 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej oraz zasad wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Spółka zarzuciła zastosowanie przepisu art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mimo, iż z powodu braku jego uprzedniej notyfikacji, narusza on przytoczone przepisy. Zaznaczyła, iż ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, iż zaskarżenie powyższej czynności jest niedopuszczalne wnosi również skargę na kontrolę przeprowadzoną w dniu [...] w należącym do niej punkcie gry na automatach o niskich wygranych, mieszczącym się w restauracji "R." w Sz. oraz ewentualnie na protokół z powyższej kontroli o Nr [...].
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wniósł o odrzucenie skargi. Organ zwrócił uwagę, iż zarówno czynność w postaci przeprowadzenia eksperymentu, kontroli jak również protokół sporządzony z kontroli doraźnej nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola jest procesową formą ustalania zgodności z prawem określonych zachowań, działań, zaniechań i faktów. Wskazane działania – kontrola, eksperyment czy też sporządzony protokół nie rodzą żadnych obowiązków ani uprawnień po stronie kontrolowanego.
Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2010 roku wydanym na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyłączono ze sprawy o sygn. akt III SA/Łd 384/10 skargę Spółki A. na protokół z kontroli w punkcie gry na automatach o niskich wygranych, będącą przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1/ decyzje administracyjne, 2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4/ inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5/ akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8/ bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest protokół Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], nr [...] sporządzony z czynności kontroli w należącym do skarżącej Spółki punkcie gier na automatach o niskich wygranych.
Czynność przeprowadzenia kontroli dopuszczona jest zgodnie z przepisami art. 30 i następne ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.). Zgodnie z art. 40 wymienionej ustawy z przeprowadzonych czynności kontrolnych funkcjonariusz celny sporządza protokoły, w szczególności z: 1) kontroli dokumentów i ewidencji;
- zabezpieczenia dowodów;
- rewizji;
- przesłuchania świadków;
- pobierania próbek towarów i wyrobów oraz ich badania.
Nie ulega wątpliwości, iż zaskarżony protokół z przeprowadzonej kontroli, nie jest decyzją ani postanowieniem, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 1-3 p.p.s.a. Protokół nie jest również żadnym z aktów wymienionych w pkt. 4a-7 p.p.s.a.
Rozważenia wymaga kwestia, czy zaskarżony protokół, jest innym niż decyzja i postanowienie aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy zaznaczyć, iż "inny akt lub czynność", o których mowa w tym przepisie to taki akt lub czynność, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Aktem lub czynnością, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygająca o tym czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 marca 1998r. w sprawie II SA 1155/97(ONSA nr 2 z 1999r. poz.51) oraz w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie II GSK 265/07(Lex nr 460717).
W przekonaniu Sądu zaskarżony protokół z dnia [...] nie jest "innym aktem lub czynnością" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Protokół zawiera jedynie ustalenia faktyczne i wskazuje stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości. Nie rodzi on żadnych obowiązków dla strony skarżącej i nie pozbawia ją żadnych uprawnień. Skoro jest to jedynie czynność faktyczna, która nie ustala ani nie stwierdza uprawnień bądź obowiązków strony skarżącej wynikających z przepisu prawa, to nie podlega ona kognicji sądu administracyjnego. Nie jest to bowiem akt ani czynność, o których mowa w art.3 § 2 pkt. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r.
Pogląd, iż protokół kontroli w punkcie gier na automatach o niskich wygranych nie jest czynnością określoną w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. i nie podlega kognicji sądu administracyjnego wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w postanowieniu z dnia 14 lipca 2010r. w spr. III SA/Go 488/10 (nie publikowany). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2010r. w spr. III SA/Ol 398/10 (nie publikowany) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2010r. w spr. III SA/Op 196/10 (nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych postanowieniach.
Protokół kontroli mógłby podlegać kognicji sądu administracyjnego tylko wówczas gdyby z jego treści wynikało nałożenie na podmiot kontrolowany określonych obowiązków. W uchwale z dnia 4 grudnia 2000r. w spr. FPS 13/00 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż wynik kontroli wskazuje wyłącznie określone uchybienia, nieprawidłowości oraz dokonuje ustaleń faktycznych, a tym samym nie dotyczy przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikającego z przepisów prawa materialnego (ONSA nr 2 z 2001r. poz.58). Protokół kontroli zawiera jedynie ustalenia stanu faktycznego i wskazuje stwierdzone nieprawidłowości. Stanowi on materiał dowodowy w ewentualnym postępowaniu karnym skarbowym. Zaznaczyć należy, iż ewentualne konsekwencje karnoskarbowe wynikające z ustaleń kontroli również nie wchodzą w zakres kognicji sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia mogłaby być ewentualna decyzja organu administracji wydana w sprawie cofnięcia udzielonego zezwolenia.
Reasumując Sąd uznał, iż skarga została wniesiona w sprawie nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Mając to na uwadze, na podstawie art.58 § 1 pkt.1 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.
a.ł.