Uzasadnienie
Ax. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od wpisu sądowego oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 50 000 zł oraz nie posiada żadnych trwałych składników majątku. Za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 3 014,68 zł, a na jej rachunku bankowym figuruje saldo ujemne – 420 zł. Aktualna sytuacja spółki uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek opłat sądowych. Spółka nie zatrudnia pracowników, jest zadłużona w ZUS oraz posiada zadłużenie z tytułu czynszu. Z przedłożonych na wezwanie referendarza dodatkowych informacji wynika, że w miesiącu kwietniu, maju, czerwcu 2016 r. spółka nie uzyskała przychodów, w lipcu dokonała dostawy na kwotę 270 zł, a w marcu na kwotę 300 zł. Z zeznania CIT-8 za rok 2015 wynika, że spółka osiągnęła przychody w wysokości 6000,19 zł, ponosząc związane z tym koszty w wysokości 9945,59 zł.
Postanowieniem z dnia 31 października 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez stronę. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że przedłożone przez stronę informacje nie przemawiają za przyznaniem jej prawa pomocy. W szczególności wskazał, że Spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji ani upadłości, formalnie prowadząc działalność gospodarczą, chociaż uzyskuje niewielkie przychody, a sama działalność generuje koszty. Samo osiąganie symbolicznych przychodów nie może stanowić, zdaniem referendarza automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie strony znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej: p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Osoby prawne i pozostałe jednostki organizacyjne podobnie jak osoby fizyczne mogą ubiegać się o prawo pomocy. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że Spółka nie wykazała przesłanek wynikających z treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania.
Za trafne należy uznać stanowisko referendarza, że Spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji ani upadłości, formalnie prowadząc działalność gospodarczą, chociaż uzyskuje niewielkie przychody, a sama działalność generuje koszty. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, a funkcjonuje przy niewielkich obrotach. Przykładowo referendarz sądowy wskazał, że z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że: w miesiącu kwietniu, maju, czerwcu 2016 r. spółka nie uzyskała przychodów, w lipcu dokonała dostawy na kwotę 270 zł, a w marcu na kwotę 300 zł. Z zeznania CIT-8 za rok 2015 wynika, że spółka osiągnęła przychody w wysokości 6000,19 zł, ponosząc związane z tym koszty w wysokości 9945,59 zł. Zauważyć trzeba, że Spółka nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy.
Zdaniem Sądu stanowisko referendarza sądowego jest prawidłowe, a Sąd w pełni podziela ocenę sytuacji finansowej Spółki zawartą w zaskarżonym postanowieniu. O możliwościach płatniczych Spółki umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczy fakt, że pomimo powoływania się na stratę, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Z odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe, nie wynika również jej rozwiązanie, czy choćby zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej, także w złożonym formularzu oraz sprzeciwie skarżąca takich okoliczności nie podnosi. To zaś, że aktualnie Spółka ma kłopoty finansowe, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania.
Zauważyć także trzeba, że w przedmiotowym postępowaniu strona na obecnym etapie powinna uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł, zatem nie jest to znaczna kwota. Podobnie sytuacja wygląda w drugie sprawie, która zawisła przed tutejszym sądem o sygn. III SA/Łd 415/16. Ewentualne, kolejne koszty sądowe rozłożone będą w czasie, zatem Spółka powinna w swoich wydatkach zarezerwować kwotę na ich pokrycie. Zdaniem Sądu, Spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi zatem uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, sprzedaży udziałów itp.).
W postanowieniu z 14 maja 2015 r., sygn. akt I FZ 67/15 NSA wskazał, że brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych nie jest tożsamy z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej wnioskodawcy, w szczególności gdy z działalności tej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 246 § 2 pkt 1 w zw. 260 § 1 p.p.s.a orzekł jak w postanowieniu.
D.Cz.