Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 21 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 426/16

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz.

23) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 z późno zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] stycznia 2016r., odmawiającą W. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 12 listopada 2015 r. pełnomocnik W. P., wystąpił do ZUS o umorzenie "należności w całości wraz z odsetkami". Ponadto wniósł o stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności publicznoprawnych, umorzenie w całości wraz z odsetkami następujących należności: składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres październik 2010, grudzień 2011, styczeń 2012-czerwiec 2012, sierpień 2012-październik 2013 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składki na ubezpieczenie społeczne za okres grudzień 2011-czerwiec 2012, sierpień 2012- październik 2013 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2011-czerwiec 2012, sierpień 2012- październik 2013 wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami upomnienia. W razie nieuwzględnienia wniosku o umorzenie zadłużenia w całości, wniósł o umorzenie zadłużenia wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w części odpowiadającej możliwościom płatnika". W razie nieuwzględnienia w/w wniosków pełnomocnik wniósł o "rozłożenie płatności na raty".

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że od dnia 11 października 2013 r., strona nie prowadzi działalności gospodarczej pod firmą P.P.H.U. "A" P. W. Pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych upomniał go o istniejącym zadłużeniu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Razem z pismem doręczono mu upomnienia z dnia 14 kwietnia 2015 r. o numerach od [...] do [...]. Dnia 6 maja 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych nadał tytuł wykonawczy przedmiotowym zaległościom. Na tej podstawie II Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. dnia 7 maja 2015 r., zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego prowadzonego przez Bank B. Dnia 7 września 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o powyższy tytuł zajął wierzytelność z rachunku bankowego strony i wkładu oszczędnościowego w Bank C. W związku z powyższymi faktami, pełnomocnik wniósł o umorzenie zadłużenia z uwagi na całkowitą nieściągalność należności publicznoprawnych.

Ponadto podniósł, że od czasu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, tj. od dnia 11 października 2013 r., pomimo usilnych starań, z uwagi na trudną sytuację na rynku pracy, strona nie posiada stałego zatrudnienia.

Wniosek o umorzenie należności uargumentowano faktem, że w związku z zamknięciem działalności gospodarczej i brakiem zatrudnienia, strona nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności. Jest stanu wolnego i nie posiada dzieci, prowadził działalność samodzielnie, bez pomocy członków rodziny ani osób pozostających w faktycznym pożyciu. Nie jest możliwe przeniesienie odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa. W zasadzie nie posiada majątku własnego. Wszelkie ruchomości mają głównie wartość sentymentalną, a ich ewentualne zbycie przyniosłoby niskie zyski, ponieważ są to przedmioty mocno zindywidualizowane (np. stroje sportowe). Aktualnie pomaga w prowadzeniu działalności matce, która z tego tytułu wypłaca wynagrodzenie na zasadzie umowy - zlecenia. Wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia pozwala jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb i w żaden sposób nie umożliwia zebranie oszczędności w celu zaspokojenia działalności wobec ZUS.

Pozostaje na utrzymaniu swojej rodziny i będąc zobowiązanym do spłaty zadłużenia wraz z odsetkami dodatkowo obciążyłby budżet rodzinny. Ponadto uległ w ostatnim czasie poważnemu wypadkowi, w związku z czym na dzień składania wniosku jest osobą całkowicie niezdolną do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W dniu 23 grudnia 2015 r. wpłynęło do Zakładu pismo "Uzupełnienie podania", zgodnie z którym, w nawiązaniu do pisma z dnia 3 grudnia 2015 r., pełnomocnik skarżącego przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym strony oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wraz z pismem z dnia 13 listopada 2015 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. w sprawie egzekucyjnej Km [...] prowadzonej z wniosku D Spółki Komandytowo - Akcyjnej, informujące, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko skarżącemu zostało umorzone postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r., wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, informacją z dnia 13 listopada 2015 r., o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej Km [...] prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w W. z wniosku Bank B przeciwko skarżącemu, jako dłużnikowi, z którego wynika, że łączne zadłużenie na dzień 13 listopada 2015 r., wynosiło 2.942,28 zł, informacją z dnia 13 listopada 2015 r., o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej Km [...] prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w W. z wniosku E S.A. przeciwko skarżącemu, jako dłużnikowi, z którego wynika, że łączne zadłużenie na dzień 13 listopada 2015 r., wynosiło 3.768,58 zł, informacją z dnia 18 listopada 2015r., o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej Km [...] prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z wniosku Bank C przeciwko skarżącemu, jako dłużnikowi, z którego wynika, że łączne zadłużenie na dzień 18 listopada 2015 r., wynosiło 1.964,13 zł, kartą informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej SP ZOZ [...] w Ł. w okresie od 03 listopada 2015r. do 06 listopada 2015r.

Z "Oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej" wynika między innymi, że skarżący jest kawalerem, od dnia 2 marca 2015 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy w Agencji Celnej F i z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości 875,00 zł brutto, tj. 676,08 zł netto, nie pobiera emerytury ani renty, nie osiąga dochodów z wynajmu (pokoi, mieszkania, itp.), produkcji rolnej, prac dorywczych i alimentów, osiąga dochód z innych źródeł, tj. pomoc rodziny, w wysokości 100,00 zł miesięcznie, nie pobiera zasiłku i świadczeń z urzędu pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką I. P., która osiąga dochody netto w wysokości 6.600,00 zł miesięcznie, ponosi inne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 330,00 zł miesięcznie, posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 2.718,65 zł, których spłata przypada w okresie od 6 maja 2013r. do nadal oraz inne zobowiązania pieniężne w wysokości 2.157,54 zł, których spłata przypada w okresie od 28 września 2012 r. do nadal - zadłużenia dochodzone są w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komorników z rachunku bankowego, nie posiada domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości oraz praw majątkowych, nie posiada maszyn, urządzeń, środków transportu oraz innych składników mienia ruchomego, nie posiada wierzytelności.

W niniejszym oświadczeniu, nie wypowiedział się odnośnie ponoszonych stałych wydatków związanych z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, energia, gaz, itp.) oraz kosztów związanych z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty). Ponadto w w/w oświadczeniu nadmienił, że,jest niezdolny do pracy od 3 listopada 2015 r. z uwagi na złamanie nogi (gips), który "zostanie zdjęty 18 grudnia 2015 roku. Wskazał, że niedyspozycja uniemożliwiła mu wcześniejsze założenie działalności poszukiwanie pracy z uwagi na niemobilność i konieczność leżenia w łóżku, oświadczył również, że wcześniej był w szpitalu, po zdjęciu gipsu będzie musiał poddać się rehabilitacji. Jej koszt to ok. 500,00 zł./m-c przez ok. pół roku. Zgodnie z oświadczeniem, w 2016r. planuje założyć działalność gospodarczą PKD 82.99.Z. Ponieważ ma zaległości u innych wierzycieli, podjął starania by uzgodnić system spłat, rozłożenie na raty, anulowania części długu.

Ponadto wskazał, że mając na względzie negocjacje z innymi wierzycielami jest gotów płacić miesięczną ratę w wysokości 200,00 zł. z możliwością nadpłaty w miesiącach, w których dochód będzie miał wyższy. Podniósł, że rozłożenie na raty bądź umorzenie zobowiązań pozwoli na szybszy powrót do płynności finansowej i regularne regulowanie nowych zobowiązań względem ZUS. Wskazał również, że posiada zajęcia komornicze, jednak w obliczu aktualnej sytuacji komornicy nie są w stanie nic wyegzekwować. Ponadto oświadczył, że planuje otworzyć działalność, ponieważ dąży do uregulowania zobowiązań (rozłożenie na raty, itp.) by nie ponosić kosztów egzekucji. Do Zakładu wpłynęło również oświadczenie, zgodnie z którym wniósł o wydanie decyzji bez uwzględnienia kopii PIT, z uwagi na koszt i czasochłonność ich uzyskania wskazując, iż są one w jego ocenie nieprzydatne (brak znacznego dochodu) - dane tam wskazane są analogiczne jak w przedłożonym oświadczeniu.

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, Zakład przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że w okresie od 02.03.2015r. do 03.01.2016 r. skarżący podlegał ubezpieczeniom jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w AGENCJI CELNEJ F P. I., nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, na którym istniałaby możliwość dokonania zabezpieczenia należności z tytułu składek - informacja sporządzona przez pracownika Zakładu w dniu 23.11.2015r., zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 02.2011r. do 06.2011r., od 09.2011r. do 06.2012r., od 08.2012r. do 10.2013r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12.2009r., 02.2010, od 02.2011r. do 06.2011r., od 09.2011r. do 06.2012r., od 08.2012r. do 10.2013r. oraz na Fundusz Pracy za okres l1.2010r., od 09.2011r. do 06.2012r., od 08.2012r. do 10.2013r. objęte jest postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. z rachunków bankowych - informacja sporządzona przez pracownika Zakładu w dniu 19 listopada 2015 r., zgodnie z dokumentami zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, matka, I. P. podlega ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Zakład ponownie dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącego. Reasumując, wskazano, że średni miesięczny dochód, przypadający na jednego członka dwuosobowego gospodarstwa domowego, na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych - tj. zakup żywności, opłaty za media, odzież i obuwie, ochrona zdrowia, higiena osobista, transport i łączność oraz pozostałe wydatki, przekracza minimum socjalne. Minimum socjalne przypadające na osobę w dwuosobowym gospodarstwie pracowniczym, na zaspokojenie w/w podstawowych potrzeb życiowych wynosi aktualnie 891,34 zł. Kryterium minimum socjalnego stanowi kategorię socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniając podstawowe potrzeby bytowo - konsumpcyjne. Przy konstruowaniu koszyka minimum socjalnego eksperci nie kierowali się zamiarem stworzenia linii ubóstwa. Chodziło raczej o wyznaczenie granicy wydatków gospodarstw domowych, mierzącej minimalnie godziwy poziom życia.

Wzorzec minimum socjalnego jest więc modelem zaspokajania potrzeb na generalnie niskim poziomie, ale jeszcze wystarczającym dla reprodukcji sił witalnych człowieka na każdym etapie jego biologicznego rozwoju, dla posiadania i wychowania potomstwa oraz dla utrzymania więzi ze społeczeństwem.

Wobec tak zdefiniowanego kryterium minimum socjalnego zakład uznał, że w przypadku osiągania dochodów na członka rodziny przekraczających kwotę minimum socjalnego, nie będzie spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli pozostaje bez wpływu na stanowisko Zakładu w przedmiotowej sprawie, ponieważ każdy wierzyciel ma prawo, a co więcej obowiązek dochodzenia swoich należności, taki też ustawowy obowiązek został nałożony na Zakład.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Zakład podkreślił uznaniowy charakter decyzji o odmowie umorzenia składek. Uznano, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mają również zastosowania przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, gdyż skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie wykazał również, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład nie podważa sytuacji zdrowotnej skarżącego, jednak do przedmiotowego wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, z których wynikałoby, że jest on osobą niezdolną do wykonywania pracy zarobkowej oraz to, że członkowie jego rodziny z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej opieki z jego strony.

Mając na względzie powyższe, uznano że brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o przesłanki zdefiniowane w § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, które mają zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub członka jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Zakład rozpatrzył również możliwość umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na ich całkowitą nieściągalność, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie określonych wart. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Biorąc pod uwagę to, że w stosunku do należności objętych przedmiotowym wnioskiem prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i uprawniony organ nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, uznano, że w przypadku skarżącego nie można mówić o całkowitej nieściągalności należności zdefiniowanej wart. 28 ust. 3 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych, wobec czego brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, na podstawie art. 28 ust. 2 tejże ustawy.

Zwrócono również uwagę na to, że uprawnienia organów rentowych do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek, mają każdorazowo charakter uznaniowy oraz, że z uwagi na ich szczególną rolę, Zakład nie może z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia osoby zobowiązanej z obowiązku opłacania składek, głównie i przede wszystkim z powodu braku majątku lub dostatecznych środków do zrealizowania zaległości. Nadmieniono, że zadłużenie, do którego zapłaty skarżący jest zobowiązany, finansowane było nie tylko przez niego jako płatnika składek, ale również z własnych środków przez zatrudnionych pracowników. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach.

Potrącanie składek z wynagrodzeń pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, Zakład kierował się tym, że obowiązujące przepisy przy podejmowaniu decyzji nakładają na Zakład obowiązek uwzględnienia oprócz ważnego interesu strony także interesu publicznego. Mając zatem na względzie powyższe oraz to, że na Zakład został nałożony ustawowy obowiązek dochodzenia należności z tytułu składek, nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych, nie wykazał, że zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. nie wystarczyło jedynie wskazanie na uciążliwość i trudności w zapłacie przedmiotowych należności, gdyż są one oczywiste. Winien liczyć się z koniecznością zapłaty należności, ponieważ należy to do jego obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy, ubezpieczenia mają solidarny charakter, co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców - z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, np. w postaci zasiłku chorobowego, świadczeń emerytalno - rentowych.

Z kolei ze składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowane są świadczenia opieki zdrowotnej również dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej np. w postaci wizyt u lekarza. Nieopłacenie składek na Fundusz Pracy nie pozostaje również bez wpływu na finanse tego funduszu, uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych oznacza między innymi, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę co do kierunku rozstrzygnięcia, także przy ziszczeniu się przesłanek umorzenia zaległości.

Zakład wskazał, że istnieje możliwość przystąpienia do spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, który dostosowany byłby do możliwości finansowych skarżącego, co może oznaczać, że spłata zadłużenia wobec ZUS w dłuższym okresie czasu jest możliwa. Zgodnie z art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od składek, które rozłożono na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi, a stawka opłaty prolongacyjnej naliczonej w przypadku zawarcia układu ratalnego (wyliczona na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa) jest równa 50% stawki odsetek za zwłokę.

Z uwagi na wyżej wskazany charakter należności oraz cele, na jakie składki są przeznaczane, umorzenie traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, której stosowanie uzależnione jest zaistnieniem konkretnych, wskazanych przez ustawodawcę przesłanek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanął na stanowisku, że umorzenie należności z tytułu składek, w chwili obecnej byłoby przedwczesne, tym samym naruszałoby interes publiczny. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Zakład uznał, że dowody załączone do wniosku są wiarygodne i nie odmówił im mocy dowodowej.

Po wnikliwej analizie zgromadzonego materiału, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2016r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 1, 2, 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz na podstawie art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. w części za zatrudnionych pracowników.

Wnioskiem z dnia 7 lutego 2016 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, bowiem nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Nadto wykazano, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ powodowałoby to dla zbyt ciężkie skutki. Zarzucił, że organ w sposób błędny ocenił wysokość zobowiązań i wskazał, że z przedłożonej korespondencji z komornikami wynika, iż są one na wyższym poziomie, niż ustalił to organ.

Nadto poinformował, że z uwagi na "brak regularnego uiszczania tychże - zaległości", powiększają się one o dalsze odsetki oraz koszty egzekucji, co zdaniem pełnomocnika zostało przez ZUS pominięte. Zdaniem pełnomocnika, nieuwzględnienie powyższych elementów prowadzi do wniosku, iż organ nie rozważył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Dodatkowo pełnomocnik podkreślił, że skarżący jest 33 letnią osobą, matka pomaga mu tymczasowo, nie oznacza to jednak, iż ciężar publicznoprawny względem ZUS winien być z tej przyczyny na nią przerzucony.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. Powołał brzmienie art. 32 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie między innymi stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, powtórnie dokonano oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Wniosek o umorzenie przeanalizowany został ponownie w oparciu o rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wskazanego aktu, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
2. 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,
3. 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponownie analizując sytuację materialną i życiowa skarżącego organ doszedł do przekonania, że w jego przypadku nie mają zastosowania przesłanki wynikające z § 3 ust 1 wyżej cytowanego rozporządzenia. Nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności - prowadzi on bowiem aktualnie działalność gospodarczą. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym... " z dnia 09.12.2015r. skarżący poinformował, iż.jest niezdolny do pracy od 3 listopada 2015r. z uwagi na złamanie nogi (gips)", który "zostanie zdjęty 18 grudnia 2015 roku." Wskazał, że "niedyspozycja uniemożliwiła wcześniejsze założenie działalności/poszukiwanie pracy z uwagi na niemobilność i konieczność leżenia w łóżku".

Oświadczył również, że "wcześniej był w szpitalu, po zdjęciu gipsu będzie musiał poddać się rehabilitacji. Jej koszt to ok. 500,00 zł/m-c przez ok. pół roku." Przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zgodnie z treścią której przebywał w szpitalu od 03.11.2015 do 06.11.2015 z rozpoznaniem złamania dalszej nasady piszczeli ze złamaniem kostki przyśrodkowej. Z powyższego dokumentu w ocenie organu nie wynika jednak, iż jest osobą trwale niezdolną do wykonywania pracy. Zakład podkreślił, iż nie kwestionuje schorzeń, na które cierpi skarżący, jednak ich istnienie samo przez się nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, tym bardziej, że jest on aktualnie zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Mając powyższe na względzie ponownie uznano, że nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 3 wyżej cytowanego rozporządzenia.

Wniosek został przeanalizowany również w oparciu o art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 z późno zm.), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zgodnie z art. 28 ust. 3 wyżej cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa wart. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r.

Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015r., poz. 233); nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ zauważył, że w stosunku do skarżącego wymienione w nich okoliczności nie zaistniały. Z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania pkt 1 cytowanego przepisu. Nie spełnia także kryteriów do objęcia postępowaniem upadłościowym. Prowadzi aktualnie pozarolniczą działalność gospodarczą. Wobec niego nie toczyło się postępowanie likwidacyjne. Nadto wykluczona jest okoliczność wskazana w pkt 4a, bowiem wysokość zadłużenia wielokrotnie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie nie ma zastosowania również art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6. Zadłużenie będące przedmiotem niniejszego postępowania jest skierowane na drogę przymusowego dochodzenia i uprawniony do tego organ - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W świetle powyższego, po ponownym zbadaniu zgromadzonego materiału dowodowego i przeanalizowaniu podniesionych przez Pana argumentów, powtórnie uznać należy, że w niniejszej sprawie, w ocenie organu, sytuacja skarżącego nie kwalifikuje się do zastosowania instytucji umorzenia na podstawie przytoczonych wyżej przepisów.

Reasumując organ wskazał, iż nie wystarczy jedynie wskazanie przez skarżącego na uciążliwość i trudności w spłacie narosłych zobowiązań, gdyż są one oczywiste. Winien on liczyć się z koniecznością zapłaty należności, ponieważ należy to do jego obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy; umorzenie należności z tytułu składek w chwili obecnej byłoby przedwczesne i nieuzasadnione, tym samym naruszałoby interes publiczny. Podkreślono, że interes obywateli każdorazowo jest konfrontowany ze względami społecznymi oraz funkcją, jaką pełnią składki w polskim systemie zabezpieczenia społecznego. Zakład nie ogranicza się zatem wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej i finansowej dłużnika, pod uwagę bierze również możliwości odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach.

Trudności finansowe dłużnika nie mogą bowiem stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności. Dopiero całokształt sprawy i dokładna analiza stanowią podstawę do podjęcia decyzji w przedmiotowym zakresie. Zakład może, ale nie musi podjąć decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy, także w sytuacji, gdyby zobowiązany wykazał istnienie przesłanki umorzenia. Decyzje w tym zakresie podejmowane są w oparciu o uznanie administracyjne. Nie oznacza to jednak dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, gdyż celem postępowania jest rzetelne ustalenie stanu faktycznego, a następnie skonfrontowanie indywidualnej sytuacji zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym. Dłużnicy Zakładu niejednokrotnie wykazują równie trudne problemy, jednakże opłacają składki bądź przystępują do ulgowych form spłaty należności. Ocena ta wynika z codziennych, stałych kontaktów Zakładu z płatnikami zgłaszającymi trudności finansowe. W kontekście postępowania o umorzenie Zakład nie może pominąć oceny sytuacji skarżącego na tle ogółu dłużników.

Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do WSA w Łodzi zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 kpa poprzez nieuwzględnienie materiału dowodowego w szczególności licznych zobowiązań finansowych strony, poprzez wydanie decyzji, która uwzględnia fakt, iż skarżący otworzył działalność gospodarczą w styczniu 2016 r. jako przesłankę negatywną dla umorzenia działalności oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie decyzji ZUS oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się przed WSA w dniu 21 lipca 2016 roku pełnomocnik skarżącego popierał skargę oraz wnosił o zasądzenie kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż nie orientuje się jakie skarżący ma wykształcenie i jaki wykonuje zawód. Pełnomocnik nie wie, czy skarżący podjął działalność gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2016r. odmawiająca W. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczeni społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W ocenie sądu organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył ani przepisów prawa materialnego ani przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy co skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1. 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2. 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3. 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4. 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5. 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6. 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Cytowany powyżej art. 28 ust. 1 u.s.u.s., dopuszcza zatem możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki, w tym gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tak więc uwzględniając powyższe regulacje, w orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie. Przy ich umarzaniu należy więc zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej.

Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09).

Podkreślić przy tym również należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 "u.s.u.s." lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego.

Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak, nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek, nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji z umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym powyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem to strona w treści wniesionego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. ZUS w toku postępowania, powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 K.p.a. Oczywistym jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia.

Ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie bowiem do treści art. 80 K.p.a., organ swobodnie ocenia dowody, ważne jest jednak, żeby stan faktyczny został oceniony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Swoboda w ocenie dowodów nie oznacza dowolności. Przeprowadzony przez organ sposób rozumowania związany z ustalaniem stanu faktycznego sprawy na podstawie różnych, czasem sprzecznych ze sobą, zebranych w sprawie dowodów, przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, powinien być jasny, zrozumiały i oparty o zasady logiki.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany wskazanymi powyżej zasadami określonymi w K.p.a., oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, który ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o przedłożone dokumenty, wyjaśnił dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację materialną, majątkową i rodzinną. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazano podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięć. Po analizie całego zebranego materiału dowodowego ZUS doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, iż skarżący nie jest lub nie będzie w stanie w przyszłości spłacić zaległości składkowe. Ocenie organu nie można postawić zarzutu dowolności. W ocenie sądu postępowanie przeprowadzono zgodnie z wymogami określonymi w art.7,8,9,11,77 § 1 i 80 K.p.a. a przyjęte rozstrzygnięcie zostało wystarczająco uzasadnione.

W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w art.28 ust.3 ustawy z 13 października 1998r. W szczególności nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art.28 ust.3 pkt.5 u.s.u.s. Wobec W. P. prowadzone jest bowiem postępowanie egzekucyjne i organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku z którego można egzekwować należności. Organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w Banku B i w Banku C. Istnieje zatem możliwość wyegzekwowania zadłużenia.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki częściowej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust.3a u.s.u.s. Szczegółowe przesłanki umorzenia zostały określone w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. W ocenie sądu trafna jest ocena ZUS, że nie spełniona została żadna z przesłanek określonych w wymienionym przepisie.

Jeżeli chodzi o przesłankę, o której mowa w § 3 ust.1 pkt.1 rozporządzenia to jak wynika z zebranego materiału dowodowego w okresie od 2 marca 2015r. do 3 stycznia 2016r. skarżący był zatrudniony na umowę o pracę w Agencji Celnej F I. P. i osiągał miesięcznie dochód 678,08 zł netto. Ponadto otrzymuje on pomoc od rodziny w wysokości 100 zł miesięcznie. Wobec W. P. prowadzone jest przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne z wniosku Banku B (zadłużenie 2942,28 zł), z wniosku E (zadłużenie 3768,58 zł) i z wniosku Banku C (zadłużenie 1964,13 zł).

Skarżący mieszka wspólnie ze swoją matką I. P. i pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym. Matka skarżącego osiąga dochód netto 6 600 zł miesięcznie i W. P. pozostaje na jej utrzymaniu. Podał on, że ponosi stałe miesięczne wydatki w wysokości 330 zł. Dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi 3639,04 zł netto miesięcznie (6600 zł + 678,08 zł) a więc kilkakrotnie przekracza minimum socjalne w gospodarstwie dwuosobowym (891,34 zł na osobę). Podnieść należy, iż matka skarżącego ponosi wydatki egzystencjalno – bytowe a więc W. P. za swoich niewielkich dochodów ze stosunku pracy ma możliwość spłacania zadłużenia z tytułu składek.

Należy podnieść, że W. P. nie wyjaśnił dokładnie całej swojej sytuacji materialnej. Wprawdzie to na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego lecz szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o umorzenie składek posiada jedynie wnioskodawca. To zatem strona winna szczegółowo wyjaśnić tę sytuację. Skarżący w swoim oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej podniósł, że w 2016r. zamierza rozpocząć działalność gospodarczą co będzie gwarantowało miesięczny dochód ok. 2500 – 3000 zł miesięcznie. W. P. nie podał jednak czy i ewentualnie jakie faktyczne dochody osiąga z tytułu tej działalności w 2016r.. Nie wyjaśnił zatem, całej swojej sytuacji materialnej mimo, że w postępowaniu administracyjnym był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Okoliczność ta świadczy o tym, że skarżący przedstawił organowi tylko takie informacje, które byłyby dla niego korzystne w sprawie umorzenia jego zadłużenia składkowego. Okoliczność tę również należy uwzględnić przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji.

W przekonaniu sądu organ rentowy słusznie uznał, że w sytuacji gdy dochody w gospodarstwie domowym skarżącego kilkukrotnie przekraczają minimum socjalne to nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

W ocenie sądu nie została również spełniona przesłanka umorzenia wymieniona w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia uniemożliwiającego zapłatę składek.

W przekonaniu sądu nie została także spełniona przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt.3 rozporządzenia. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało aby W. P. był niezdolny do pracy z powodu przewlekłej choroby lub musiał sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Za przewlekła chorobę nie można uznać faktu, że w dniu 3 listopada 2015r. skarżący złamał nogę i ma założony gips do dnia 18 grudnia 2015r. Sześciotygodniowy okres noszenia opatrunku gipsowego oraz późniejszy okres rehabilitacji należy traktować jako okresową niezdolność do pracy. W ocenie sądu nie jest to przewlekła choroba, o której mowa w § 3 ust.1 pkt.3 rozporządzenia a więc mająca charakter długotrwały i chroniczny.

W sytuacji gdy nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. to brak było podstaw do umorzenia zaległych składek Nawet jednak gdyby spełniona została któraś z tych przesłanek to nie oznacza to automatycznie konieczności umorzenia należności z tytułu składek. Mimo spełnienia takich przesłanek organ administracji może bowiem odmówić uwzględnienia wniosku strony o umorzenie gdyż to do organu administracji należy, w ramach uznania administracyjnego, sposób rozstrzygnięcia sprawy. ZUS w takim przypadku winien jednak wskazać ważny interes publiczny przemawiający za odmowa uwzględnienia wniosku strony. (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007r. w spr. II GSK 141/07 – Lex nr 368197 i z 14 marca 2012r. w spr. II GSK 203/11 – Lex nr 1137911, wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2006r. w spr. III SA/Wa 495/06 – Lex nr 213825 i z 13 grudnia 2006r. w spr. III SA/Wa 2927/06 – Lex nr 306955).

W rozpoznawanej sprawie nawet gdyby przyjąć, że spełniona została któraś z przesłanek z § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. to i tak należałoby uznać, że ważny interes publiczny przemawia przeciwko umorzeniu zaległości składkowych. W. P. jest osobą młodą (ma 33 lata) a więc długi okres pracy zawodowej jest jeszcze przed nim. Jest także osobą zdolną do pracy (po uprzednim wyleczeniu złamanej nogi). Jako młoda osoba mająca przed sobą jeszcze długi okres aktywności zawodowej może podjąć takie zajęcie, które poprawi jego sytuację materialną i umożliwi mu spłatę zadłużenia składkowego. Być może działalność gospodarcza podjęta w 2016r. zacznie przynosić zyski co pozwoli na stopniową spłatę zaległości składkowych.

Skarżący ma także możliwość podjęcia jakiegoś innego zajęcia (np. w ramach stosunku pracy) co zapewni mu stały miesięczny dochód (minimalne wynagrodzenie za pracę w 2016r. wynosi 1850 zł). W sytuacji posiadania zadłużenia wobec ZUS i konieczności jego spłaty jest rzeczą zrozumiałą, że skarżący powinien rozważyć możliwość podjęcia takiego zajęcia, które przynosiłoby mu dochód i umożliwiało chociażby częściową i ratalną spłatę zaległości. W. P. jako młoda osoba ma z pewnością możliwość podjęcia zajęcia, które poprawiłoby jego sytuację materialną i pozwoliłoby stopniowo spłacić zaległości składkowe. Dodać również należy, iż przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie składek należy badać nie tylko aktualną sytuację materialną i rodzinną dłużnika ale także realne możliwości uzyskania przez niego dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2007r. w spr. II UK 216/06).

Umorzenie należności z tytułu składek to definitywna rezygnacja z odzyskania zaległości z tego tytułu. Umorzenie obecnie takich należności uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącego czego nie można wykluczyć, Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Nawet zatem gdyby spełniona została któraś z przesłanek określonych w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. to i tak ważny interes publiczny przemawiałby przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącego o umorzenie jego zaległości składkowych.

Zaznaczyć należy, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy. W każdej tego typu sprawie należy brać pod uwagę zarówno interes wnioskodawcy jak i interes społeczny. Sądowi w obecnym składzie z urzędu znane są tego rodzaju sprawy rozpoznawane w tutejszym sądzie gdzie wnioskodawcami są na ogół ludzie starsi, schorowani, często posiadający orzeczenia o co najmniej częściowej niezdolności do pracy, którzy większość swoich skromnych dochodów wydają na lekarstwa, bez żadnego zawodu i praktycznie nie mający perspektyw na znalezienie jakiejkolwiek pracy z uwagi na wiek i stan zdrowia. Uzasadnia to umorzenie ich zadłużenia gdyż w zasadzie nie ma możliwości aby zaległości te zostały spłacone. W przypadku skarżącego żadna z wymienionych okoliczności nie występuje. W tej sytuacji umorzenie jego zaległości składkowych nie miałoby racjonalnego i społecznego uzasadnienia.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie miała miejsce sytuacja całkowitej nieściągalności, o której mowa w art.28 ust.3 s.u.s. ani też częściowej nieściągalności określona w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Organ administracji w sposób wszechstronny rozważył cały zebrany materiał dowodowy w kontekście przepisów regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek. Wyjaśnił także dlaczego wniosek skarżącego nie został uwzględniony. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę W. P. ds