Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 104 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 1 ust. 1 pkt 3, § 5, § 7, § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, Komendant Miejski Policji w Ł. zobowiązał P. W. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 25 kwietnia 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w kwocie 2132,40zł. Podstawę do żądania zwrotu nienależnego świadczenia stanowił fakt, iż na mocy dziedziczenia testamentowego funkcjonariusz stał się w dniu 25 kwietnia 2009 r. właścicielem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr[...] przy ul. [...] w Ł., o powierzchni mieszkalnej 17,50 m² i nie poinformował organu o powyższej okoliczności, niezwłocznie po nabyciu praw do tego lokalu.
W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. § 7 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez uznanie, że wystąpiły przesłanki wskazane w tym przepisie, podczas gdy w stanie faktycznym one nie wystąpiły. Ponadto, w jego ocenie organ nie wskazał, a także nie uzasadnił, która przesłanka tego przepisu miała w sprawie wystąpić. Zdaniem strony, organ naruszył również § 1 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 2002 r. poprzez błędną wykładnię, polegającą na ograniczeniu się do § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z pominięciem treści zawartej w § 1 ust. 2 pkt 5, co skutkowało błędnym przyjęciem, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu.
Decyzją z dnia [...] z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powołując się na treść przepisu art. 92 ustawy o Policji organ odwoławczy wskazał, że jeżeli policjant lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej wówczas przysługuje mu równoważnik pieniężny. Przepis art. 92 ust. 1 uzależnia prawo do tego świadczenia od faktu nieposiadania przez policjanta lub członków jego rodziny lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Komendant podkreślił, iż okoliczność, że funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji, posiadają w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej jakikolwiek - co do powierzchni - lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, wyłącza możliwość przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia.
Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tego kodeksu spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Moment otwarcia spadku ma w prawie spadkowym bardzo ważne znaczenie, ponieważ: w momencie otwarcia spadku ustala się krąg spadkobierców oraz ustala się jakie przedmioty wchodzą w skład spadku.
Organ zaznaczył, że prawomocne postanowienie sądu ma natomiast charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 k.c.), niezależnie od podstawy dziedziczenia (ustawowe/testamentowe).
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., z treści zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że spadkodawca – H. P. (ciotka skarżącego) zmarła w dniu 25 kwietnia 2009 r. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej P. W. złożył w dniu 15 maja 2009 r. (pismo Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł.[...] Widział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Na mocy postanowienia Sądu o nabyciu spadku z dnia 18 marca 2010 r., spadek nabył zainteresowany w całości - sygn. akt [...]. Krąg spadkobierców oznaczony w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku jest tożsamy z kręgiem wskazanym w testamencie H. P. - jest to osoba P. W. Organ zaznaczył, że skoro spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a ten zaś otwiera się w chwili śmierci spadkodawcy, uznać należy, iż skarżący nabył prawo do lokalu mieszkalnego nr[...] przy ul. [...] w Ł. z dniem 25 kwietnia 2009 r. Tym samym, w ocenie organu, tego dnia wyczerpana została przesłanka wynikająca z zapisu § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.
Zdaniem organu odwoławczego, P. W. nie zastosował się do § 5 powołanego wyżej rozporządzenia, który nakłada na funkcjonariusza pobierającego świadczenie pieniężne za brak lokalu mieszkalnego obowiązek niezwłocznego powiadomienia, poprzez złożenie nowego oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość. Takie powiadomienie P. W. złożył względem organu dopiero w dniu 27 maja 2010 r. Policjant składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu, w którym został powołany jako jedyny spadkobierca do spadku po H. P., działał z zamiarem pozyskania m. in. prawa do lokalu, a więc winien brać pod uwagę, że pobieranie przez niego równoważnika za brak lokalu zostanie uznane za nienależne. Zgodnie z § 7 pkt 1 tego rozporządzenia, skutkowało to wydaniem decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika.
W skardze z dnia 16 maja 2012 r. P. W. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz orzeczenie, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W obszernym uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, a dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu II instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności do zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 pkt 5 w związku z § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. w związku z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię polegającą na ograniczeniu się przez organ do § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z pominięciem treści zawartej w § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia.
Skarżący podniósł, że organy administracji nie przywołały przepisu, który uzasadniałby dzielenie przyznanego równoważnika na poszczególne dni i domagania się jego zwrotu od dnia, w którym policjant nie spełnia już warunków do jego otrzymywania, czy też od następnego miesiąca po tym, w którym przestał spełniać wymogi do jego otrzymywania. Za całkowicie błędne skarżący uznał twierdzenie organu, że już w momencie składania przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po H. P. aktualizował się obowiązek niezwłocznego powiadomienia KMP w Ł. o zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymywania równoważnika pieniężnego.
W ocenie skarżącego dopiero z momentem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, mógł on wykazać swoje prawa względem spółdzielni mieszkaniowej, a także ewentualnie zameldować się w tym lokalu.
W odpowiedzi na skargę z dnia 31 maja 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu.
Na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. skarżący poparł skargę i potwierdził, że o fakcie odziedziczenia mieszkania po ciotce poinformował Komendanta Wojewódzkiego Policji w maju 2010 r. Skarżący wyjaśnił, że nie zgłaszał tego wcześniej, gdyż toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku i nie wiedział, jaki będzie jego finał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga P. W. nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. nr 270 t.j.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Wychodząc z tych przesłanek Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie zobowiązania P. W. do zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, pobranego za okres od 25 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r., są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 t.j.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 100, poz. 918 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 wskazanej ustawy, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Stosownie natomiast do regulacji art. 92 ust. 1 ustawy, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Szczegółowe zasady dotyczące przyznawania cofania i zwracania tego świadczenia unormowane zostały natomiast w przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji, nie posiadają m.in. spółdzielczego lokalu mieszkalnego, w tym lokatorskiego lub własnościowego oraz spółdzielczego lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu (pkt 2).
Jednocześnie, stosownie do § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Z kolei § 6 rozporządzenia określa przesłanki wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego, wymieniając m.in. sytuację, w której policjant w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej uzyskał lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia (pkt 4).
W myśl § 3 rozporządzenia, ustalenia uprawnień policjanta i jego małżonka do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości dokonuje się na podstawie oświadczenia mieszkaniowego, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia. Przepis § 5 rozporządzenia stanowi natomiast, że policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość. Stosownie do treści § 7 omawianego rozporządzenia, decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku:
- 1) nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość,
- 2) uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika.
W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł. cofnął skarżącemu uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Skarżący odebrał decyzję w dniu [...]r. i stała się ona ostateczna, bowiem nie wniesiono od niej odwołania. Następnie, decyzją z [...] r., utrzymaną w mocy przez zaskarżoną do sądu decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, zobowiązano skarżącego do zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od 25 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. Strona przedłożyła bowiem w dniu 27 maja 2010 r. w Zespole Mieszkaniowym Wydziału Gospodarki Materiałowo – Technicznej Komendy Miejskiej Policji w Ł. kserokopię pisma RSM "A" z dnia [...] r. o przyjęciu w dniu 28 kwietnia 2010 r. P. W. w poczet członków tej Spółdzielni. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, wynika, że w dniu 25 kwietnia 2009 r. zmarła ciotka P. W. – H. P., która w testamencie ustanowiła skarżącego swoim jedynym spadkobiercą.
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po ciotce skarżący złożył w dniu 15 maja 2009 r. (k. 68 akt administracyjnych), a postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...]z dnia 18 marca 2010 r. (sygn. akt[...]) stwierdzono, że spadek po H.P. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 21 marca 2006 r. w całości nabył P. W. Przedmiotem spadku było spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł., o powierzchni mieszkalnej 17,50 m², odpowiadające zatem co najmniej dwóm normom zaludnienia. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 9 kwietnia 2010 r. (k. 16 akt administracyjnych).
Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia, które kończy decyzja wydana w oparciu o przepis § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., jest postępowaniem odrębnym od postępowania mającego na celu odzyskanie nienależnie wypłaconego świadczenia. Kwestie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego reguluje § 7 cytowanego rozporządzenia. Decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego organ wydaje w sytuacji gdy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Decyzja wydana w tym trybie ma charakter deklaratoryjny nie tworzy ani nie zmienia istniejącego stosunku administracyjnoprawnego a jedynie stwierdza, że skutek taki nastąpił z mocy prawa w wyniku zrealizowania się prawem przewidzianego stanu faktycznego.
Zatem decyzja wydana w tym trybie może wywoływać skutki wstecz (ex tunc) – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2008 r. w spr. o sygn. akt I OSK 138/07. Pogląd powyższy, sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni popiera.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów administracji, że skarżący nie wypełnił dyspozycji wynikającej z treści § 5 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., który nakłada na funkcjonariusza pobierającego świadczenie pieniężne za brak lokalu mieszkalnego obowiązek niezwłocznego powiadomienia, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość, co z kolei spowodowało wyczerpanie przesłanki wymienionej w § 7 pkt 1 tego rozporządzenia, do wydania orzeczenia o zwrocie pobranego przez P. W. równoważnika pieniężnego.
Podkreślić należy, że w okresie od dnia 29 stycznia 1998 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. skarżący otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...]r. Nr [...], a następnie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] r. Nr [...]. Podstawę wypłaty równoważnika stanowiło oświadczenie mieszkaniowe funkcjonariusza z dnia 6 stycznia 2003 r. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zawiadomił właściwy organ, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o okoliczności nabycia w dniu 25 kwietnia 2009 r. spadku w myśl § 5 powołanego rozporządzenia. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r., skarżący oświadczył, że o fakcie nabycia mieszkania poinformował organ dopiero w dniu 27 maja 2010 r., ponieważ czekał na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
W konsekwencji powyższego zaniechania, mając na względzie przepis § 7 pkt 1 rozporządzenia, organ I instancji zasadnie wydał wobec skarżącego orzeczenie, utrzymane następnie w mocy przez organ odwoławczy, o zwrocie na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. wypłaconego równoważnika za okres od 25 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. w określonej w decyzji wysokości.
Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, iż w dniu 27 maja 2010 r. skarżący złożył w Zespole Mieszkaniowym Wydziału Gospodarki Materiałowo – Technicznej Komendy Miejskiej Policji w Ł. kserokopię pisma RSM "A" z dnia [....] r. o przyjęciu w dniu 28 kwietnia 2010 r. P. W. w poczet członków tej Spółdzielni, a w dniu 16 czerwca 2010 r. – na wezwanie organu - kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]z dnia [...] r. w sprawie [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. P.. Dokumenty te potwierdzają jedynie stan prawny zaistniały w dacie 25 kwietnia 2009 r., która stanowi datę otwarcia spadku. Jak zasadnie wskazał organ orzekający, data wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest datą nabycia spadku.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że z cywilistycznego punktu widzenia spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku czyli śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego). Definitywne nabycie spadku następuje gdy spadkobierca złoży oświadczenie o przyjęciu spadku (art. 1015 Kc). W następstwie definitywnego nabycia spadku a jeszcze przed stwierdzeniem nabycia, spadkobierca może już podejmować określone czynności dotyczące spadku – może objąć go w posiadanie, zarządzać nim i rozporządzać. Stwierdzenie nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, gdyż nie czyni danej osoby spadkobiercą tylko dokumentuje fakt że jest ona spadkobiercą. Dzięki postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, spadkobierca uzyskuje dowód nabycia spadku.
Ostatecznie stwierdzenie nabycia spadku stwarza podstawę do domniemania, że wskazana w stwierdzeniu osoba jest spadkobiercą. Nie oznacza to jednak, że dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku istniałyby podstawy do cofnięcia uprawnienia do dotychczas otrzymywanego równoważnika pieniężnego.
Na gruncie analizowanych przepisów administracyjnych regulujących zagadnienia związane z prawem do równoważnika pieniężnego nie przewiduje się bowiem, by spadkobierca musiał legitymować się dowodem na przeprowadzony dział spadku, czy też posiadać stwierdzenie nabycia spadku. Ustawodawca nie wymaga również, by osoba której cofa się uprawnienie do równoważnika stała się właścicielem określonego lokalu. Wystarczające jest posiadanie lokalu na dowolnej podstawie prawnej nawet w ramach posiadania zależnego, co wynika z analizy § 1 rozporządzenia. Zawarte w § 6 pkt 4 stwierdzenie "uzyskał" również nie precyzuje charakteru prawa do lokalu, co sugeruje, że wystarczające jest prawo do zajmowania lokalu, który wszedł w skład majątku spadkowego. Taka regulacja wydaje się racjonalna, gdyż zapobiega sytuacjom, w których dany podmiot miałby zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, faktycznie zajmował określony lokal, a jednocześnie korzystał z równoważnika pieniężnego, celowo nie doprowadzając do działu spadku czy też nie występując o stwierdzenie nabycia spadku. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepisy Kodeksu cywilnego nie zakreślają terminu do ubiegania się o stwierdzenie nabycia spadku.
Skoro zatem z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, o ile spadek nie zostanie odrzucony w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkodawca dowiedział się o tytule swego powołania, to stosownie do powołanych wyżej przepisów, z chwilą śmierci H.P. (25 kwietnia 2009 r.) skarżący nabył spadek z mocy ustawy i stał się właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł. Reasumując, stwierdzić należy, że organ nie naruszył prawa wydając decyzję w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 25 kwietnia 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w wysokości 2132,40 zł. Z dniem 25 kwietnia 2009 r. skarżący przestał bowiem spełniać warunki do pobierania ww. świadczenia, które – jak wynika z powołanych wyżej przepisów – jest rygorystycznie reglamentowanym uprawnieniem.
Nieznajomość wskazanych wyżej przepisów prawa przez funkcjonariusza Policji nie stanowi przesłanki uzasadniającej odstąpienie organu od wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Nie zasługuje na aprobatę twierdzenie skarżącego, że nie miał świadomości, jak zakończy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej ciotce, skoro jako jedyny został wymieniony w testamencie. Nabycie spadku następuje z mocy samego prawa, niezależnie od woli spadkobierców z chwilą śmierci spadkodawcy. Oczywiście w pewnych sytuacjach nie dochodzi do nabycia spadku przede wszystkim wówczas, gdy spadkobierca złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku. Wówczas, stosownie do regulacji art. 1025 k.c., zostaje wyłączony od dziedziczenia tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Jednakże w niniejszej sprawie spadkobierca spadku nie odrzucił, zatem z chwilą śmierci ciotki nabył on spadek. A zatem uznać należało, że w dniu 25 kwietnia 2009 r. przysługiwało skarżącemu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spełniającego kryterium co najmniej dwóch norm zaludnienia.
Ciążył zatem na nim obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymywanego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, czego nie uczynił. O uzyskaniu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł. skarżący poinformował bowiem Komendanta Miejskiego Policji w Ł. dopiero w dniu 27 maja 2010 r.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku jednoznacznego wskazania przez organy obu instancji, która z przesłanek wymienionych w § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. miała w niniejszej sprawie zastosowanie, wskazać należy, że w istocie Komendant Miejski Policji w Ł. w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] r., utrzymanej w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., powołał cały § 7 wskazanego wyżej rozporządzenia, bez zaznaczenia, który punkt tego przepisu stanowi podstawę dla wydanego rozstrzygnięcia.
Nie można jednak uznać tego uchybienia procesowego, za mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), skoro podstawa prawna do żądania zwrotu równoważnika mieściła się w treści § 7 omawianego rozporządzenia, a z brzmienia uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika bezspornie, iż podstawą żądania zwrotu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego był fakt niepoinformowania przez skarżącego organu administracji o wystąpieniu zmian mających wpływ na uprawnienia do tego równoważnika, czyli § 7 pkt 1 część pierwsza tego przepisu.
Sąd nie zgadza się również z dokonaną przez skarżącego interpretacją § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., polegającą na przyjęciu, iż uzyskanie współwłasności lokalu lub domu w wyniku spadkobrania nie powoduje utraty prawa do równoważnika, w sytuacji, gdy spadkobierca faktycznie nie zajmuje tego lokalu lub domu. Takie stanowisko prowadziłoby do sytuacji, iż mimo nabycia uprawnienia i możliwości zamieszkania w lokalu lub domu uzyskanym w wyniku spadkobrania, funkcjonariusz - spadkobierca odwlekałby termin fizycznego zajęcia lokalu w celu przedłużenia okresu pobierania równoważnika pieniężnego.
W ocenie Sądu, zwrot "zajmuje", użyty w tym przepisie, oznacza faktyczną możliwość objęcia lokalu w posiadanie i wprowadzenia się do niego. Z przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 ze zm.) nie wynika, aby bez postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku spadkobierca nie mógł realizować nabytego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Wręcz przeciwnie, z przepisów tych wynika, iż z momentem nabycia lokalu w drodze dziedziczenia spadkobierca musi partycypować w opłatach na rzecz spółdzielni, a uzyskanie członkostwa w spółdzielni nie jest warunkiem koniecznym do objęcia w posiadanie odziedziczonego lokalu. W niniejszej sprawie zasadnie wobec tego organy przyjęły, iż skarżący miał możliwość zajmowania przedmiotowego lokalu z chwilą jego nabycia w drodze dziedziczenia. W toku postępowania strona nie wskazała bowiem na okoliczności, które faktycznie uniemożliwiłyby jej niezwłoczne wprowadzenie się do nabytego lokalu. Okoliczność, iż skarżący chciał mieć sądowe potwierdzenie nabycia spadku nie wpłynęła na realną możliwość objęcia lokalu w posiadanie.
W konkluzji Sąd stwierdza, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, w stopniu dającym podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Sad nie dopatrzył się bowiem także naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. interpretację przepisów ustawy o Policji i stosownych przepisów wykonawczych do tej ustawy, należy uznać za wystarczające odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji z dnia[...] r.
Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.
D.T.