Uzasadnienie
W dniu [...] r. M K złożyła do Starosty [...] wniosek o zwrot opłaty w wysokości 425 zł za wydanie karty pojazdu o nr rej.[...]
W piśmie z dnia [...] r. Starosta [...] stwierdził, że jest jedynie organem, który rejestruje pojazdy i nie rozstrzyga, czy obowiązujące w Polsce przepisy, które regulują zasady postępowania organów są zgodne z traktatami unijnymi. Nie wydaje decyzji, gdyż pobranie opłaty za wydanie karty pojazdy jest czynnością materialno-techniczną. Opłata ta nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej. Organ dokonuje czynności polegającej na pobraniu opłaty, która wynika wprost z przepisów prawa. Pobranie opłaty za kartę pojazdu odbyło się na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz. 1310 z późn. zm.), którego niezgodność z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2, ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04.
Pojazd skarżącej został zarejestrowany w dniu 21 lipca 2005 r. W tym dniu została również pobrana opłata za kartę pojazdu. Żądanie skarżącej uległo przedawnieniu w dniu 22 lipca 2015 r. W ocenie Starosty [...] brak jest podstaw do dokonania zwrotu opłaty za kartę pojazdu.
W dniu 13 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym, wezwał Starostę[...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty pobranej przez organ za wydanie karty pojazdu o nr rej.[...].
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. Starosta[...] podtrzymał stanowisko, że roszczenie objęte wnioskiem skarżącej uległo przedawnieniu. Jako termin przedawnienia roszczenia organ administracji wskazał 31 grudnia 2015 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M K, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wskazała, że przedmiotem skargi jest czynność Starosty [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy czynność Starosty [...] z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 618 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1); wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2); gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3); jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4); jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5); jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (pkt 5a); jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. (pkt 6).
W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznał pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 1/97, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od ukształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa.
W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.).
Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny. Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Chociaż w skardze wskazano, że jej przedmiotem jest czynność Starosty [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy czynność Starosty [...] z dnia [...] r., to aprobując powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało uznać, iż przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wyrażona w piśmie Starosty[...] z dnia [...] r. W piśmie tym Starosta [...] odniósł się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu o nr rej. [...] – odmówił uwzględnienia żądania skarżącej. Pismo Starosty[...] z dnia [...] r. zakwalifikować natomiast trzeba jako odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Kwalifikacja ta zobowiązuje sąd do dokonania kontroli wypełnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność tego rodzaju skargi. Jednym z warunków dopuszczalności skargi na akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.
Wymóg ten wynika wprost z art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przed wniesieniem skargi konieczne jest więc wyczerpanie trybu zaskarżenia w postaci wystosowania do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w terminie czternastu dni od doręczenia pisma, stosownie do art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. Wtedy bowiem otwiera się termin do wniesienia skargi. Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15).
Należy także wyjaśnić, że chociaż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 52 § 3 p.p.s.a. jest formalnym wymogiem wniesienia skargi, to nie stanowi jednak realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Pełni jedynie funkcję zastępczą wobec środka zaskarżenia i z tego względu nie podlega tak daleko idącym rygorom formalnym przewidzianym dla tych pierwszych. Jego celem jest skłonienie organu do rozważenia potrzeby skorygowania własnego stanowiska w sytuacji groźby wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z art. 52 § 3 p.p.s.a. należy wobec tego uznać za rodzaj sformalizowanej prośby, podania o zmianę kwestionowanego aktu lub czynności, wnoszonej do organu administracji w związku z zagrożeniem zwrócenia się o ochronę sądową do sądu administracyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, pismo Starosty [...] z dnia [...] r. stanowiące zaskarżoną czynność, zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 23 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 5 akt administracyjnych). Zatem czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. upływał w dniu 6 kwietnia 2016 r. (w środę). Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżąca jednakże złożyła dopiero w dniu 13 kwietnia 2016 r. (data nadania przesyłki poleconej w Urzędzie Pocztowym "A" k. 6 akt administracyjnych). Nie budzi więc wątpliwości, że termin ten nie został dochowany. Wprawdzie stosownie do art. 52 § 3 in fine p.p.s.a. sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę, lecz skarżąca, którą reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, nie wskazała ani w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, ani w skardze przyczyny złożenia tego wezwania z uchybieniem terminu.
W tej sytuacji skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione z uchybieniem terminu, to nie mogło doprowadzić do skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. W związku z tym wniesioną w niniejszej sprawie skargę uznać należy za niedopuszczalną z uwagi na to, że nie został zachowany tryb jej wnoszenia z art. 52 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
k.p.