Uzasadnienie
W dniu 24 kwietnia 2013r. A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu.
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Wyrokiem z dnia 13 września 2013r., sygn. akt III SA/Łd 520/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu i przyznał adwokatowi J. B. kwotę 492 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił m.in. naruszenie § 2 i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 461) z uwagi na przyznanie wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej przewidzianej w tym rozporządzeniu i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części przez skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015r., sygn. akt I GSK 2013/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w zakresie, w jakim zostały przyznane pełnomocnikowi skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 500 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko pełnomocnika skarżącego, że miarkowanie przez sąd pierwszej instancji kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w efekcie przyznanie kosztów niższych od stawek minimalnych za czynności adwokackie, stanowi naruszenie § 2 i 19 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt III CZP 2/12 (opubl. w: OSNC 2012/115), że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w powołanym wyżej rozporządzeniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji kierując się jedynie nakładem pracy poniesionym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w kilkudziesięciu tożsamych sprawach zawisłych przed tym sądem, nie miał podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia temu pełnomocnikowi w wysokości niższej niż wysokość stawek minimalnych przewidzianych w rozporządzeniu. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były niezgodne z zasadami profesjonalizmu, powinien przyznać wynagrodzenie według zasad określonych w § 19 rozporządzenia, tj. z uwzględnieniem minimalnych stawek opłat za czynności adwokata określonych w przepisach tego rozporządzenia.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wprowadzenie w tym przepisie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata reguluje wskazane powyżej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika więc, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia.
W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i 2, z modyfikacją wynikającą z § 19 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5. Oznacza to, że w odniesieniu do opłaty zasądzanej od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez adwokata nie może ona być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek. W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia.
Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 9 983 zł. W § 6 pkt 4 rozporządzenia przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 5 000 do 10 000 zł stawkę minimalną określono na kwotę 1 200 zł.
Mając powyższe na uwadze i kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015r., sygn. akt I GSK 2013/13, sąd za zasadne uznał przyznanie adwokatowi J. B. wynagrodzenia w kwocie 1 800 zł, podwyższonego o właściwą stawkę podatku od towarów i usług. Na wynagrodzenie to składają się kwota 1 200 zł za reprezentowanie skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, stanowiąca stawkę minimalną określoną w § 6 pkt 4 cytowanego rozporządzenia oraz kwota 600 zł, która stanowi 50 % stawki minimalnej określonej w tym przepisie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 września 2013r. Ustalając powyższe wynagrodzenie sąd uwzględnił okoliczność, że pełnomocnik wziął udział w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 11 września 2013r., sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 13 września 2013r., lecz nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (protokół z rozprawy k nr 104).
Adwokat J. B. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącego w kilkudziesięciu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny, jak w niniejszej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z § 6 pkt 4, § 2 ust. 1 i ust. 3, § 19 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w postanowieniu.
a.ł.