Uzasadnienie
III SA/Łd 561/06
Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2006r. M. Z. zwrócił się do Referatu Komunikacji Urzędu Miasta w P. o wznowienie postępowania w sprawie oznaczonej numerem [...] dotyczącej wydania prawa jazdy i zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej. Skarżący podniósł, iż w sprawie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne, bowiem przypomniał sobie z jakimi żołnierzami był na kursie szoferskim w Ł. w okresie od kwietnia do początku lipca 1946 roku. Przesłuchanie tych żołnierzy w charakterze świadków powinno, zdaniem wnioskodawcy potwierdzić, iż w roku 1946 otrzymał prawo jazdy. Pismem z dnia 5 kwietnia 2006r. M. Z. uzupełnił swój wniosek o wznowienie postępowania i wskazał, jaki pytania powinny zostać w jego sprawie zadane świadkom oraz jakich czynności procesowych należy jeszcze dokonać.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] przekazano sprawę do rozpatrzenia według właściwości rzeczowej Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., gdyż ustalono że organ ten wydał w sprawie decyzje ostateczną nr [...] z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a. odmówiło wznowienia postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż zawarte we wniosku M. Z. żądanie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków – żołnierzy odbywających wraz z wnioskodawcą w roku 1946 kurs szoferski w Ł. oraz przeprowadzenia dowodów z dokumentów związanych z odbyciem służby wojskowej, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a.
W dniu 31 maja 2006r. M. Z. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, iż swoją prośbę o wznowienie postępowania opierał na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który daje podstawę do wznowienia postępowania jeżeli w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, których organ I jak i II instancji wówczas nie znał. Podkreślił, iż dopiero w marcu 2006r. przypomniał sobie dokładnie, którzy żołnierze byli z nim na kursie szoferskim, a oni na pewno potwierdzą, że otrzymał prawo jazdy.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. orzekło o uchyleniu w całości swojej decyzji z dnia [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż ze względu na fakt wskazania przez M. Z. podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, nie jest zasadna odmowa wznowienia postępowania, lecz po wznowieniu (w formie niezaskarżalnego postanowienia) i dokonaniu analizy zasadności zgłoszonej przesłanki – konieczne będzie wydanie jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wznowiło na żądanie M. Z. postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy, zakończone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy wydania M. Z. prawa jazdy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż nowe okoliczności podane przez M. Z tzn. przypomnienie sobie w dniu 17 marca 2006r. nazwisk 4 żołnierzy, z którymi przebywał na kursie szoferskim w Ł. w roku 1946, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a..
W ocenie Kolegium, wnioskodawca w istocie nie wskazał żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów, które istniały w dniu podjęcia ostatecznej decyzji z dnia [...]. Organ podniósł, iż nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.
W odwołaniu z dnia [...] M. Z. stwierdził, że jego zdaniem, podniesione przez niego okoliczności sprawy odpowiadają dyspozycji artykułu 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podniósł, iż w swoich wcześniejszych pismach uzasadnił szczegółowo, że gdyby przeprowadzono w tym względzie postępowanie administracyjne, to z pewnością potwierdziłyby się wszystkie podawane przez skarżącego fakty. Fakty, o których mowa, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ich potwierdzenie doprowadziłoby do wniosku, iż skarżący posiadał prawo jazdy.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] Nr[...]. Organ podniósł, iż nowymi dowodami w sprawie mogłyby być zeznania świadków, pod warunkiem, że byłyby to dowody istotne dla sprawy i istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który decyzję wydawał. Zdaniem Kolegium, oba te warunki nie zostały spełnione. Warunkiem wydania wtórnika prawa jazdy jest bowiem istnienie dokumentu potwierdzającego fakt wydania utraconego prawa jazdy, a tego w rozpatrywanej sprawie brak i nie można zastąpić tego dokumentu zeznaniami świadków, którzy mają potwierdzić okoliczności sprzed 60 lat.
Ponadto, jak wynika z wyjaśnień M. Z., nazwiska świadków przypomniał sobie około 3 kwietnia 2006r., a zatem w dacie wydania decyzji o odmowie wydania prawa jazdy dowód ten jeszcze nie istniał. Gdyby nawet przyjąć, iż dowód ten istniał już od dnia uzyskania wojskowego prawa jazdy (1946 rok), to zgłoszenie w 2004 roku takiego dowodu we wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania spowodowałoby odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia z uwagi na spóźniony termin jego zgłoszenia – art. 148 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił Kolegium błędną ocenę okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a mających istotne znaczenie dla jej rozpatrzenia oraz naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. Podniósł, iż jego sprawa, która ciągnie się bardzo długo, mogłaby być załatwiona w zupełnie inny sposób, gdyby w odpowiednich archiwach w Ł. panował porządek. Zdaniem skarżącego, dokumentacja związana z wydaniem mu prawa jazdy w 1946 roku znajduje się w którymś z archiwów w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zleciło jednak pracownikom np. Zakładowego Archiwum Wojewódzkiego Urzędu w Ł. do odszukania tych dokumentów. Skarżący zauważył, iż przy załatwianiu jego sprawy organ naruszył art. 7 i 10 k.p.a., gdyż wydawane były decyzje bez wezwania go do wypowiedzenia się w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. skarżący podniósł, iż w II instancji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a chciał jeszcze organowi przedstawić dokumenty potwierdzające przytaczane przez niego okoliczności. Wskazał, iż w swojej sprawie prowadził obszerną korespondencję m. in. z Departamentem Prawnym MON i miał zamiar prosić organ o przedłużenie sprawy do momentu uzyskania odpowiedzi z Ministerstwa. Pismo z MON nadeszło 20 listopada 2006r. Podał, iż dysponował również innymi dokumentami, które chciał organowi przedłożyć przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jednak nie miał takiej możliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonego aktu, stwierdził, iż organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 10 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zasady ogólne postępowania administracyjnego zostały określone w art. 6-16 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród tych zasad w art. 10 k.p.a. została określona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Przepis ten w § 1 stanowi, że "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań".
Załatwienie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 k.p.a. Strona ma bowiem prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a.
Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ administracji publicznej naruszył omówione wyżej ogólne zasady postępowania administracyjnego. W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że skarżący został poinformowany przed wydaniem zaskarżonej decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zarzut taki pojawił się w treści skargi wniesionej do Sądu. Na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. skarżący podniósł, iż organ rozmawiał z nim przed wydaniem decyzji w I instancji, jednak przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium nie dało mu możliwości wypowiedzenia się, a chciał złożyć jeszcze plik dokumentów. Na dowód tego skarżący załączył niektóre z dokumentów do akt sprawy sądowej. Powyższe oznacza, iż naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w toku postępowania administracyjnego doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości dokonania kolejnych czynności procesowych.
To zaś uchybienie przepisom procedury, stanowiące podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), obligowało Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uchylenia już tylko z tej przyczyny zaskarżonej decyzji. Zauważyć trzeba, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny i to bez względu na to, czy miało ono czy też nie wpływ na wynik sprawy (treść decyzji). Wniosek taki wypływa zarówno z treści powołanego wcześniej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak też jest powszechnie akceptowany w piśmiennictwie dotyczącym problematyki procedury administracyjnej (zob. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996 r. str. 636).
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.