Uzasadnienie
III SA/Łd 595/16
Decyzją z [...] (znak[...]), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) [dalej: Ordynacja podatkowa], Dyrektor Izby Celnej w Ł. (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z [...] orzekającą o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia 2015 r. do września 2015 r. w wysokości 2.434.076,00 zł, opłacie paliwowej w wysokości 586.234,70 zł oraz odsetek za zwłokę: od należnej akcyzy oraz od opłaty paliwowej na majątku ruchomym, nieruchomym, środkach pieniężnych oraz prawach majątkowych A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (obecnie: A Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł.).
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne uznanie, iż zachodzą przesłanki do zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatku w podatku akcyzowym,
- 2. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uchylanie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy,
- 3. art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej, a w szczególności w zakresie uznania na podstawie zebranego materiału dowodowego, iż zachodzi uzasadniona obawa, iż przyszłe zobowiązania podatnika nie zostaną wykonane,
- 4. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności,
- 5. art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w całości, podczas gdy decyzję tę należało w całości uchylić i postępowanie umorzyć,
- 6. w konsekwencji także rażące naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów podatkowych.
Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik Spółki wnosił o uchylenie wyżej wymienionej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.) wniósł o jej oddalenie.
Następnie, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, Dyrektor Izby Celnej (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.) pismem z 27 grudnia 2016 r. - w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę – przedłożył decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do września 2015 r. oraz decyzję z [...] określającą zobowiązanie w opłacie paliwowej za miesiące od stycznia do września 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana, bowiem postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3).
Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, miedzy innymi na skutek utraty przez zaskarżony akt bytu prawnego, np. wskutek wygaśnięcia decyzji.
Stosownie zaś do treści art. 33a § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) [dalej: Ordynacja podatkowa], decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Jak natomiast wynika z nadesłanych przez organ odwoławczy dokumentów załączonych do pisma z 27 grudnia 2016 r., po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. decyzją z [...] określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do września 2015 r. oraz decyzją z 30 listopada 2016 r. określił zobowiązanie w opłacie paliwowej za miesiące od stycznia do września 2015 r. Decyzje te zostały doręczone syndykowi masy upadłości A Spółki z o.o. w upadłości w dniu 6 grudnia 2016 roku.
Zdaniem Sądu, oznacza to, że w niniejszej sprawie został spełniony przywołany wyżej warunek z art. 33a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co powinno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 1285/10, postanowienie WSA w Warszawie z 12 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1446/09).
Sąd podziela przy tym poglądy, wyrażane zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, że wygaśnięcie z mocy prawa decyzji oznacza, że brak jest podstawy prawnej i faktycznej do orzekania, a decyzja taka nie funkcjonuje w obrocie prawnym i nie kształtuje praw i obowiązków stron (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa, Komentarz. Zobowiązania podatkowe, Toruń 1999, str. 136, postanowienie WSA w Warszawie z 18 marca 2004 r., sygn. akt III SA 1600/02; wyrok NSA z 10 października 2002 r., sygn. akt I SA/Łd 51/01).
Wskazać zatem należy, że bezprzedmiotowe staje się postępowanie sądowoadministracyjne, jeżeli wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia nastąpi z mocy prawa, np. na skutek wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu z powodu doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Dlatego, sąd administracyjny powinien umorzyć postępowanie w sprawie skargi na taką decyzję, jeżeli orzeczenie miałoby zostać wydane po wygaśnięciu decyzji (tak: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
d.j.