Uzasadnienie
III SA/Łd 603/08
Pismem z dnia 9 października 2008 r. D. J. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Gminy w D. z dnia [...] (Nr [...]) w przedmiocie odmowy dokonania zamian w uchwałach Rady Gminy w D. W wyniku wezwania do uiszczenia wpisu do skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest nauczycielem, ponosi wydatki związane z czynszem, wodą, energią elektryczną w łącznej wysokości ok. 400 zł, ponadto dodatkowo na zakup materiałów dydaktycznych oraz opłaty za internet, w związku z czym - jak stwierdził - nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem nie posiada własnego domu ani mieszkania, ani żadnych innych nieruchomości. Skarżący osiąga stały dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.600 zł miesięcznie.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że skarżący osiąga stałe dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.600 zł.
W ocenie sądu, w sytuacji osiągania stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości skarżący nie może zasłaniać się argumentem braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Nie zmienia tego faktu konieczność opłacenia kosztów bieżącego utrzymania. Powyższe nie może stanowić podstawy do uznania, że w opisanej sytuacji faktycznej skarżący nie posiada wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W tym też kontekście należy mieć na uwadze rzeczywiste koszty, do jakich poniesienia zobowiązany jest na tym etapie postępowania skarżący. W praktyce ograniczając się one obecnie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 300 zł. Ponadto wskazać należy, że ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie.
W ocenie sądu, w świetle podniesionych okoliczności, skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić w tym miejscu jeszcze raz należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Fakt odmowy przyznania prawa pomocy na obecnym etapie postępowania nie wyklucza przyznania takiej pomocy w przypadku zmiany okoliczności faktycznych i konieczności poniesienia ewentualnych dalszych zwiększonych kosztów w toku postępowania.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.