Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...]r. w przedmiocie przyznania M. C. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2017 rok.
Z akt sprawy wynika, że decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z 1 lipca 2017 roku została M.C. przyznana płatności rolno-środowiskowo-klimatyczna PROW 2014-2020 na 2015 rok w ramach wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone do powierzchni 53,11 ha w wysokości 5.076,21 zł. wynikającej z pomniejszenia o kwotę 15.856,79 zł z uwagi na stwierdzone w toku postępowania nieprawidłowości w zakresie niepełnej analizy chemicznej gleby w odniesieniu do zawartości węgla organicznego, a więc nie spełnienia wymogu określonego w załączniku nr 2 część I pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 415 ze zm.) – dalej "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne". Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] roku. Ta z kolei decyzja była przedmiotem kontroli tutejszego sądu, który wyrokiem z 22 lutego 2017 roku oddalił skargę M. C. uznając, że kontrolowana decyzja była zgodna z prawem.
30 maja 2017 r. wnioskodawca złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2017 rok. Zadeklarował do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do pakietu nr 1 wariant 1.1 Rolnictwo zrównoważone działki rolne o powierzchni 51,03 ha.
W toku postępowania, mając na względzie treść § 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 2014 r. Nr 181 str.
- - dalej "rozporządzenie (UE) Nr 640/2014", organ I instancji ustalił, że powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wynosi 51,03 ha. W związku z zadeklarowaniem do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej powierzchni przekraczającej 50 ha, uśredniona stawka płatności w ramach Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone, określona na podstawie § 16 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wynosi dla powierzchni do 50 ha 400 zł za 1 ha oraz dla powierzchni powyżej 50 ha 309 zł za 1 ha. Nadto organ I instancji ustalił, że wnioskodawca nie złożył w terminie chemicznej analizy gleby (ph, P, K, Mg i węgiel organiczny) w pełnym zakresie, albowiem przedłożona analiza gleby nie zawierała chemicznej analizy węgla organicznego dla wszystkich działek objętych wnioskiem.
W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w łącznej wysokości 5 077,30 zł, w tym: Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone w wysokości 5.077,30 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 15.231,70 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 3.230,68 zł, środki krajowe 1.846,62 zł, oraz ustalił stronie obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię: zobowiązanie Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone podjęte 15 marca 2015 r. na powierzchnię 53,11 ha. Organ wskazał, że pomniejszenie płatności obliczonej jako iloczyn powierzchni 51,03 ha i stawki za 1 ha 397,98 zł nastąpiło w związku z nieprzestrzeganiem przez stronę wymogu określonego w części I ust. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie wykonania chemicznej analizy gleby ph, P, K, Mg i węgiel organiczny w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji wariantu i nieprzestrzeganiem tego wymogu również w kolejnych latach realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
M. C. 28 grudnia 2018 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc w nim, iż nie został zobowiązany ani upoważniony przez ARiMR do wykonania badań gleby w terminie innym niż wyznaczony w rozporządzeniu. Wnioskodawca wyjaśnił, że w należącym do niego gospodarstwie rolnym wykonywane są badania gleby, jeżeli zachodzi taka potrzeba, ale nie zgłasza ich do ARiMR, ponieważ badania wykonane w drugim i trzecim roku nie mogą być uznane za badania wykonane w roku pierwszym, chyba że ARiMR upoważni rolnika do wykonania takich badań. Ponadto wskazał na przewlekłość postępowania i błędne uzasadnienie decyzji.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że przedstawione w 2015 r. przez stronę sprawozdania z analizy gleby w zakresie węgla organicznego nie są kompletne i nie stanowią analizy gleby sporządzonej zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym, a wnioskodawca w związku z przedłożeniem takiej niespełniającej norm analizy, w konsekwencji nie spełnił wymogu określonego w załączniku nr 2 części I pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, gdyż analiza chemiczna w zakresie węgla organicznego nie obejmuje wszystkich gruntów ornych zgłoszonych do płatności w pierwszym roku realizacji pakietu. Organ zaznaczył, iż wnioskodawca nie składał innej kompletnej analizy gleby na zawartość węgla organicznego, w tym w szczególności nie składał takiego dokumentu w sprawie o przyznanie płatności na 2016 r., ani w sprawie o przyznanie płatności na 2017 r. Okolicznością niesporną jest, że wnioskodawca nie składał innej analizy gleby na zawartość węgla organicznego, poza dokumentem złożonym 13 listopada 2015 r. - sprawozdanie z badań nr GX/228/15.
Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wskazał na zasady przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz zasady postępowania w tego rodzaju sprawach, odwołując się do treści art. 3 ust.1 pkt 10, art. 4, art. 26, art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ze zm.) - dalej "ustawa" oraz § 2 ust. 1 i ust. 2, § 4 ust. 2 oraz § 5 ust.1 pkt 1, ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 marca 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2019 r. poz. 495), w sprawie znajdzie zastosowanie rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne w brzmieniu obowiązującym do 14 marca 2018 r., biorąc pod uwagę fakt, że sprawa została wszczęta przed 15 marca 2018 r.
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skoro strona złożyła wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 15 marca 2015 r. i to z tym dniem rozpoczęła realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, które zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego trwa przez okres 5 lat. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne realizowane w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności. W niniejszej sprawie we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej strona zgłosiła obszar stanowiący obszar zatwierdzony w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia 640/2014, o powierzchni 53,10 ha, i jest to obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, o czym strona była informowana. Na zgłoszonych gruntach ornych występowały uprawy, o których mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podkreślił następnie, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne m. in. przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Podstawowe wymogi dla pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone zostały określone w załączniku nr 2 części pierwszej, które nakładają obowiązek m.in. dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH. P, K, Mg i węgiel organiczny) - wykonanej na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) i w piątym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu. Zdaniem organu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył żadnej analizy gleby i oświadczenia o działkach rolnych, których dotyczą wyniki analizy w terminie wskazanym w § 21 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wprawdzie 13 listopada 2015 r. przed doręczeniem mu wezwania przez organ złożył analizę chemiczną, aczkolwiek w zakresie analizy chemicznej gleby na obecność węgla organicznego analiza ta nie była kompletna i zawierała cechy dyskwalifikujące ją jako pełną analizę chemiczną gleby na deklarowanych gruntach ornych w rozumieniu rozporządzenia, a jej złożenie nie oznaczało spełnienia warunków wskazanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia część I pkt 2, gdyż nie obejmowała ona wszystkich gruntów ornych objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Jednocześnie na wezwanie organu wystosowane w trybie § 21 ust. 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wnioskodawca nie przedstawił właściwej analizy chemicznej gleby, a jedynie 30 czerwca 2016 r. złożył wyjaśnienia, które w żaden sposób nie sanowały wadliwej analizy chemicznej gleby na obecność węgla organicznego. Wobec powyższego organ stwierdził, że mimo złożenia sprawozdań nr GR528/15 i nr GX/228/15 oraz wyjaśnień z 30 czerwca 2016 r. nie można uznać, aby składając te dokumenty wnioskodawca udowodnił spełnienie warunku wskazanego w załączniku nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego część I pkt 2, t.j. chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) wykonanej na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) i w piątym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu. Organ podkreślił, że okoliczność tę przesądził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 14 października 2016 r. nr [...] toczącej się pod sygn. akt III SA/Łd 1060/16, oddalając skargę wyrokiem z 22 lutego 2017 r., a ocena prawna zawarta w tym wyroku jest wiążąca dla organu w niniejszej sprawie.
Organ II instancji zaznaczył następnie, że analiza rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 października 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r. poz. 2139), wskazuje, że w przypadku wniosków o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za 2017 rok jak dotychczas analiza chemiczna gleby, w tym w zakresie węgla organicznego, winna być wykonana w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu oraz w ostatnim roku realizacji pakietu, zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Jednocześnie organ zauważył, ze po nowelizacji § 21 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, która weszła w życie począwszy od wniosków o przyznanie płatności składanych po 14 marca 2017 r. możliwe jest złożenie takiej wcześniej wykonanej analizy chemicznej gleby później, także w postępowaniach za kolejne lata - do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za dany rok. W niniejszej sprawie w 2017 r. do dnia wydania decyzji taka prawidłowa analiza chemiczna gleby nie została złożona i jednocześnie uwzględniając twierdzenia strony, że nie dysponuje analizą chemiczną gleby wykonaną w pierwszym (lub poprzedzającym) roku złożenia wniosku o płatność, uznano za zbędne wzywanie strony w trybie § 21 ust. 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego do złożenia takiego dokumentu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. stwierdził zatem, że wymóg wskazany w załączniku nr 2 cz. I pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego nie został spełniony co do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2017 rok i w związku z powyższym na podstawie § 33 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna za 2017 rok ulega zmniejszeniu o 75% zgodnie z załącznikiem nr 8 poz.
- Na podstawie tego załącznika w przypadku niewykonania na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) w terminie, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości, wynosi 75%.
Organ odwoławczy zaznaczył następnie, że strona nie zgłaszała w trybie art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) 640/2014 żadnego przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności. Niezależnie od tego nie wystąpiła żadna okoliczność nadzwyczajna lub o charakterze siły wyższej, która uniemożliwiłaby wykonanie analizy chemicznej gleby w zakresie węgla organicznego w stosunku do wszystkich pobranych próbek gleby. Za taką okoliczność w szczególności nie może zostać uznana podnoszona przez stronę w toku postępowania dotyczącego płatności za 2015 rok okoliczność rzekomego braku środków finansowych na wykonanie badań, uwzględniając realny potencjalny koszt takich badań oraz powierzchnię gruntów objętych płatnością i fakt, że udział w programach dotyczących płatności jest dobrowolny.
Organ przedstawił sposób dokonania wyliczeń płatności na podstawie § 15 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego: 50 ha x 400,00 zł + 1,03 ha x (75%400,00 zł) = 20.000,00 zł + 309,00 zł = 20.309,00 zł. Zastosowanie obniżenia z załącznika nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego: 20309,00 zł - 20309,00 zł x 75% (kwota pomniejszenia) = 20309,00 zł - 15231,70 zł = 5077,30 zł.
Zdaniem organu odwoławczego wobec powyższego rozstrzygnięcie organu I instancji w zaskarżonej odwołaniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] r. jest prawidłowe, pomimo błędnego podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Przepis rozporządzenia (błędnie oznaczony w podstawie prawnej decyzji organu I instancji jako § 33 ust. 9 rozporządzenia, choć w uzasadnieniu przywołano treść § 33 ust. 9c rozporządzenia) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji obowiązywał dla płatności począwszy od wniosków złożonych od 15 marca 2018 r. jednak z przepisów obowiązujących dla płatności na rok 2017 wywieść można tożsamą normę prawną o pomniejszeniu płatności z powodu niespełnienia wymogu wykonania na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny), zgodnie z poz. 14 załącznika nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zatem wadliwość uzasadnienia organu I instancji nie ma więc wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do argumentu odwołania o przyznaniu wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2016 r. w pełnej wysokości, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uchylając decyzją z [...] r. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] r. i odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. o przyznaniu wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 rok, uznał, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa poprzez przyznanie płatności w pełnej wysokości, lecz naruszenie to nie miało charakteru oczywistego i rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r. wniósł M. C.. Skarżący podniósł, że obecnie w obiegu prawnym funkcjonują dwie sprzeczne z sobą decyzje dotyczące przyznania mu płatności wydane na podstawie identycznych okoliczności. Z uwagi na fakt, że decyzja o przyznaniu pełnej płatności została potwierdzona przez Prezesa ARiMR powinna być wiążąca w latach następnych. Po uzyskaniu pełnej płatności strona była przekonana o tym, że nie musi wykonać badań uzupełniających w zakresie zawartości węgla organicznego, a nałożone w pierwszym roku sankcje kończą sprawę. Wielomiesięczna zwłoka organu w rozpoznaniu sprawy spowodowała, że uzupełnianie tych badań jest nieuzasadnione, ponieważ została już rozpoczęta realizacja zobowiązań przypadających na piąty rok programu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega przede wszystkim, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu określającemu zasady przyznawania wnioskowanej płatności i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie jego nieważności.
Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła wydana [...] r. decyzja Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] r. w przedmiocie przyznania M. C. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2017 rok w pomniejszonej wysokości. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 562, ze zm.) – dalej jako "ustawa", oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415, ze zm.) w zw. z § 2 i § 3 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, § 2 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, oraz § 2 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Istotę sporu w tej sprawie stanowi kwestia legalności przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 w pomniejszonej wysokości, a zatem chodziło o to, czy w odniesieniu do wnioskodawcy zaistniały nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności, czy też nie.
Odnosząc się do tego zagadnienia należy stwierdzić, że przyznanie skarżącemu płatności w mniejszej od wnioskowanej wysokości wynikało z niewadliwego ustalenia w toku postępowania administracyjnego w oparciu o materiał dowodowy sprawy, że strona nie przedstawiła wymaganej w części I ust 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo klimatycznego prawidłowej chemicznej analizy gleby w zakresie zawartości węgla organicznego.
W sprawie niespornym jest, że w toku postępowania skarżący tylko raz - 13 listopada 2015 roku, a więc w roku podejmowania swojego 5 letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, złożył sprawozdanie z badań nr [...] sporządzone przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Ł. zawierające wyniki badań w zakresie zawartości węgla organicznego sporządzone na podstawie trzech próbek gleby oznaczonych nr 1752/7, 1761/7 i 1768/7.
Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W złączniku tym, zawierającym wymogi dla poszczególnych pakietów, w części I Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w pkt.2 zawarto wymóg wykonania dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) i piątym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu. Z kolei zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1) a rozporządzenia w przypadku pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej kopię dokumentu zawierającego wyniki analizy gleby pobranej, zgodnie z normą w zakresie pobierania próbek do badań agrochemicznych gleby, z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, wykonanej w laboratorium okręgowej stacji chemiczno-rolniczej lub innym laboratorium posiadającym akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań agrochemicznych gleb, sporządzonego przez podmiot, który wykonał analizę. Pobierania próbek glebowych w celu poddania ich analizie powinno odbywać się zgodnie z zasadami określonymi przez Polski Komitet Normalizacyjny w normie: PN-R-04031: 1997. Próbki te powinny pochodzić z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, do których rolnik ubiega się o płatności. Przedstawione przez stronę sprawozdanie [...] dotyczące określenia zawartości węgla organicznego zawierało wyniki z 3 próbek nr 1752/7, 1761/7 i 1768/7 pochodzących z powierzchni 10,20 ha, a więc nie z całej powierzchni gruntów ornych do których strona ubiegała się o przyznanie płatności, bowiem powierzchnia gruntów ornych gospodarstwa strony zgłoszonych do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w dacie podjęcia zobowiązania wynosiła 53,11 ha. Okoliczność tę w swoich wyjaśnieniach z 30 czerwca 2016 roku przyznał sam skarżący, wskazując iż wycofał zlecenie na analizę w zakresie węgla organicznego w stosunku do pozostałych próbek poddanych analizie w zakresie pH, K, P, Mg. A zatem prawidłowo uznały organy obu instancji, iż złożona przez skarżącego analiza jako niepełna nie spełniała wymogu określonego w załączniku nr 2 część I pkt 2 rozporządzenia. Ocenę tę uznał za prawidłową tutejszy sąd w wyroku z 22 lutego 2017 roku w sprawie III SA/Łd 1060/16 oddalającym skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. [...] roku w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2015 w pomniejszonej wysokości. Rozstrzygnięcie to zgodnie z art. 170 p.p.s.a. ma charakter wiążący w rozstrzyganej obecnie sprawie. W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec powyższego prawidłowo w rozstrzyganej sprawie organy przyjęły, że skarżący w pierwszym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego nie spełnił wymogu z załącznika nr 2 część I pkt 2 rozporządzenia.
W sprawie poza sporem pozostaje także kwestia, że wnioskodawca nigdy w toku dotychczasowej realizacji podjętego w dniu 15 marca 2015 roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego nie złożył innego sprawozdania niż sprawozdawanie nr GX/228/15 z 16 października 2015 roku w zakresie określenia zawartości węgla organicznego, które obejmowałoby wszystkie grunty orne objęte tym zobowiązaniem. Organ prawidłowo wskazał, że po nowelizacji § 21 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, która znajduje zastosowanie do wniosków składanych po 14 marca 2017 roku, możliwe jest złożenie takiej wcześniej wykonanej analizy chemicznej gleby, wykonanej w pierwszym roku zobowiązania, także w postępowaniach za kolejne lata, do dnia wydania decyzji dotyczącej płatności za dany rok. Jednak w rozstrzyganej sprawie taka analiza nie została złożona. A zatem prawidłowo w rozstrzyganej sprawie organy obu instancji przyjęły, że wymóg określony w załączniku nr 2 cz. I pkt 1 rozporządzenia dotyczący przedstawienia chemicznej analizy gleby na zawartość węgla organicznego wykonanej na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu nie został spełniony także w odniesieniu do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2017.
Zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jeżeli na gruntach ornych zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:
- iloczynu:
- współczynnika dotkliwości danego uchybienia i
- współczynnika trwałości danego uchybienia
- określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz
- kwoty stanowiącej iloczyn:
- wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz
- procentowego stosunku powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.
W załączniku nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego pod poz. 14 określono dla niespełnienia wymogu wykonania na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) współczynnik dotkliwości uchybienia na poziomie 50%, zaś trwałości uchybienia 1,5 ich iloczyn to 75%. W oparciu o powołany przepis zgodnie z załącznikiem nr 8 poz.14 rozporządzenia płatność za rok 2017 ulegała zmniejszeniu o 75 %. Takie prawidłowe wyliczenie kwoty przysługującej skarżącemu płatności w oparciu o regulacje z § 15 ust. 1, 2 i 3 oraz § 16 ust 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego organ przedstawił a stronie 20 kontrolowanej decyzji.
Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi i przedstawionej na ich poparcie argumentacji skarżącego wskazującej, że w oparciu o jego wniosek kontynuacyjny na 2016 rok, w tym samym stanie faktycznym została mu przyznana płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w pełnej wysokości wskazać należy, że błąd organów agencji polegający na wadliwej ocenie stanu faktycznego występującego w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016, którego efektem było przyznanie skarżącemu płatności w pełnej wysokości, bez zastosowania prawidłowego jej zmniejszenia, nie mógł zostać naprawiony w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] roku. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Także odmienne ustalenia faktyczne lub inna ocena ustaleń faktycznych nie mogą być uznane za rażące naruszenie prawa (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 29 października 2014 r., I SA/Gd 163/14; z 2 listopada 2010 r., I SA/Gd 651/10wyrok WSA w Szczecinie z 19 grudnia 2007 r., II SA/Sz 934/07 Lex nr 469795). Wadliwe ustalenie w 2016 roku kwoty przysługujących skarżącemu płatności świadczy o nieprawidłowościach w ustaleniu stanu faktycznego, skutkujących naruszeniem prawa, ale nie mogło być utożsamiane z rażącym naruszeniem prawa co trafnie dostrzegł Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylając decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...]roku eliminującą z obrotu prawnego pierwotną decyzję o przyznaniu płatności na rok 2016. Jednak okoliczność, iż błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu nieprzedstawienia przez stronę pełnej analizy chemicznej wszystkich gruntów objętych wnioskiem o płatność, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez organ I instancji nie stanowił rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie przesądza o tym, że decyzja dotycząca płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2016 jest prawidłowa. Decyzja ta jest wadliwa jednak jako ostateczna korzysta z ochrony wynikającej z art. 16 k.p.a. i nie może zostać wyeliminowana przez organ z obrotu prawnego. Nieuprawnionym jednak jest oczekiwanie strony, że w postępowaniu dotyczącym wniosku kontynuacyjnego za kolejny rok realizacji zobowiązania organy orzekające winny powielić popełniony w niej błąd. W rozstrzyganej sprawie organy miały obowiązek działania na podstawie przepisów prawa – art. 6 k.p.a. W sytuacji, gdy poprzednia decyzja dotycząca 2016 roku była błędna, to nawet w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym organy nie mogą powielać swoich błędów, lecz mają prawny obowiązek orzekać zgodnie z prawem i działaniem takim nie naruszają zasady zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 k.p.a.)
Z przedstawionych wyżej względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
e.o.