Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 10 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 635/23

Uzasadnienie

Decyzją z 31 lipca 2023 r., nr 354/2023 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tomaszowie Mazowieckim z 24 czerwca 2022 r., nr 0094-2022-002611 o odmowie przyznania R. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r.

Organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 31 maja 2017 r. do Biura Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2017.

We wniosku spółka R. zadeklarowała grunty rolne o łącznej powierzchni 79,33 ha ubiegając się o płatności: jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie oraz płatność dodatkowa – powierzchnia deklarowana 79,33 ha, płatności dla młodych rolników.

Do wniosku o przyznanie płatności zostały załączone dokumenty: materiał graficzny – 4 szt., oświadczenie o zmianę powierzchni ewidencyjno-gospodarczej z PEG-a ornego na PEG_TUZ dla działki ewid. nr 7, oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców.

14 lipca 2017 r. skarżąca złożyła kopie 1, 3 i 4 strony Planu działalności rolnośrodowiskowej.

18 sierpnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło cofnięcie wniosku w zakresie płatności za działkę ewid. nr 221/4 o powierzchni 10,18 ha.

Pismem z 22 listopada 2017 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków poprzez dokonanie zaznaczenia działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 2, 6, 7 i 9/1 na załącznikach udostępnionych przez ARiMR.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła korektę wniosku.

7 lutego 2018 r. organ pierwszej instancji poinformował Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o podejrzeniu wystąpienie sztucznych warunków do otrzymania płatności przez A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, skarżącą, A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, W. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

19 lutego 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło cofnięcie wniosku w zakresie powierzchni 0,45 ha działki ewidencyjnej nr 7 (rolna C, C1), województwo [...], powiat [...], gmina [...], nazwa obrębu ewidencyjnego: [...].

26 lutego 2018 r. organ pierwszej instancji zwrócił się z prośbą do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie Zachód o udostępnienie kopii decyzji wydanych w sprawach dotyczących: I Spółki Akcyjnej 2 (067867296), I Spółki Akcyjnej 5 (067865124), I Spółki Akcyjnej 1 (067867474), I Spółki Akcyjnej 8 (068034020).

12 marca 2018 r. wpłynęły kopie dokumentów od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie.

29 marca 2018 r. Komenda Powiatowa Policji w Tomaszowie Mazowieckim zwróciła się o udzielenie informacji jakie spółki na terenie powiatu tomaszowskiego składały wnioski o dopłaty bezpośrednie w 2017 r.

Pismem z 21 czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień, w tym: przedłożenia dowodów potwierdzających, że jest jedynym i niezależnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu przepisów art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 608, ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1307/2013", jako odrębny podmiot na gruntach zarządzanych przez siebie oraz w zakresie samodzielności technicznej i ekonomicznej gospodarstwa prowadzonego przez skarżącą, przedstawienia umowy utworzenia spółki oraz ewentualnych zmian, z wykazaniem wszystkich jej właścicieli/współwłaścicieli/udziałowców, przedstawienia tytułu prawnego do działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, wykazania, czy spółka prowadzi gospodarstwo rolne samodzielnie, czy zatrudnia osoby do jego prowadzenia, wykonywania w nim określonych prac, czy pracę w gospodarstwie zleca innym podmiotom, ich wskazanie, przedstawienia dokumentów potwierdzających zlecanie usług rolnych, wskazania przeznaczenia i ilości zebranego plonu z deklarowanych do płatności działek ewidencyjnych i miejsc magazynowania przez podmiot plonów pozostałych w gospodarstwie, przedstawienia dokumentów potwierdzających zakup środków do produkcji rolnej, informacji o posiadanych maszynach i urządzeniach wykorzystywanych do produkcji rolniczej, innych trwałych środków technicznych (np. budynki garażowe, magazynowe, inwentarskie, silosy, itp.), udokumentowania kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa, przedstawienia dokumentów potwierdzających odprowadzanie podatku rolnego, sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, świadków lub innych dowodów potwierdzających, że prowadzi działalność rolniczą na posiadanych gruntach.

4 lipca 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły wyjaśnienia wraz z umową z 22 maja 2017 r. dzierżawy gruntów – nieruchomości nr 2, 6, 7 i 9/1, obręb 83, zawartą z W 9 Spółką Akcyjną, reprezentowaną przez P.K., Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców, 3 fotografie działek rolnych w terenie, faktura nr [...] z 10 października 2017 r. wystawiona przez sprzedawcę P. Kolejnym pismem z 27 lipca 2018 r. wezwano skarżącą do wskazania udziałowca/udziałowców posiadających 5% udziałów oraz konkretnej daty dokonania zabiegów agrotechnicznych w 2017 r. na działkach deklarowanych do płatności.

9 sierpnia 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły wyjaśnienia, w których K.D. wskazała, że jest większościowym wspólnikiem spółki R. oraz jej prezesem i jedynym członkiem zarządu. N.S. jest drugim wspólnikiem spółki. Ponadto K.D. poinformowała o terminach wykonania zabiegów koszenia i zebrania biomasy w 2017 r. na działkach rolnych z wniosku o przyznanie płatności na 2017 r.

W aktach sprawy znajduje się korespondencja e-mail w zakresie złożonego 15 marca 2017 r. przez A.F-P w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nidzicy zapotrzebowania na wydruk materiałów graficznych dotyczących 241 działek ewidencjach, w tym działek objętych wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności na 2017 r.

Pismem z 29 sierpnia 2018 r. organ pierwszej instancji wezwał na przesłuchanie w charakterze świadka w postępowaniu wyjaśniającym w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych nr 7, 9/1, 6 i 2: L.S., J.K., P., P.R., A.F.-P. O przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków organ pierwszej instancji poinformował skarżącą zawiadomieniem z 14 września 2018 r. Świadek L.S. 25 września 2018 r. telefonicznie zgłosił niemożność stawienia się w wyznaczonym dniu, tj. 9 października 2018 r. w Biurze Powiatowym w P. W porozumieniu ze świadkiem, ustalono inny termin złożenia przez niego zeznań, tj. na 15 października 2018 r. Z uwagi na zmianę terminu przesłuchania świadka L.S., pismem z 25 września 2018 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącą o nowym terminie przeprowadzenia dowodu.

15 października 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie protokoły z przesłuchania świadków P. – A.R. i P.R.

16 października 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie protokół z przesłuchania świadka J.K.

16 października 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął mail od M.K., zawierający uzupełnienie do jego zeznań jako świadka, z 10 października 2018 r. 18 października 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nidzicy protokół z przesłuchania świadka A.F.-P.

23 października 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Centrum Doradztwa Rolniczego w B. w zakresie procesu tworzenia dokumentacji przyrodniczej przez eksperta przyrodniczego.

Pismami z 26 października 2018 r. oraz z 28 stycznia 2019 r. organ pierwszej instancji został zawiadomiony przez Komendę Powiatową Policji w Tomaszowie Mazowieckim oraz Prokuraturę Regionalną w Łodzi o wszczęciu dochodzenia o przestępstwo określone w art. 286 § 1 k.k.

Pismami z 17 grudnia 2018 r. wezwano L.S. na przesłuchanie w charakterze świadka w postępowaniu wyjaśniającym i poinformowano skarżącą o zmianie terminu przesłuchania tego świadka.

7 stycznia 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynął z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim protokół z przesłuchania świadka L.S.

Postanowieniem z 21 stycznia 2019 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącą o dołączeniu do akt sprawy: protokołu z przesłuchania świadka R.T. z 10 października 2018 r. w sprawie spółki A. oraz protokołu z przesłuchania świadka M.K. z 10 października 2018 r. i z 16 października 2018 r. w sprawie spółki A. 1 lutego 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Prokuratury Regionalnej w Łodzi informujące o połączeniu postępowania w sprawie sygn. akt [...] o czyn z art. 286 § 1 k.k. ze śledztwem nadzorowanym przez Prokuraturę Regionalną w sprawie sygn. akt[...].

Postanowieniem z 1 marca 2019 r. organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej do czasu zakończenia śledztwa w sprawie stworzenia sztucznych warunków pozorujących działalność rolniczą, prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Łodzi Wydział I do Spraw Przestępczości Gospodarczej pod sygn. akt [...].

4 października 2019 r. i 31 maja 2021 r. Prokuratura Regionalna w Łodzi poinformowała organ pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie sygn. akt [...] nadal jest w toku.

1 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżąca złożyła również kopię odpisu skróconego aktu małżeństwa, z którego wynika, że K.M. wyszła za mąż 1 sierpnia 2020 r. i przyjęła nazwisko męża – D. Postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie oraz postanowieniem z 12 maja 2022 r. dołączył do akt sprawy dokumenty w postaci fotokopii z akt sprawy sygn. akt [...] (wątek VI) pozyskanych z Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim 24 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji i wskazując na dane zawarte w KRS (nr:[...]) podniósł, że skarżąca powstała 10 maja 2017 r. Większościowym wspólnikiem jest K.D. 95% udziałów. Drugim wspólnikiem w 2017 r. była P.Ż.W., a od 2018 r. N.S.

31 maja 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności na 2017 r. We wniosku skarżąca zadeklarowała grunty rolne o łącznej powierzchni 79,33 ha ubiegając się o płatności: jednolitą płatność obszarową płatność za zazielenienie oraz płatność dodatkową – powierzchnia deklarowana 79,33 ha, płatności dla młodych rolników.

Do wniosku zostały załączone dokumenty: materiał graficzny – 4 szt., oświadczenie o zmianie powierzchni ewidencyjno-gospodarczej z PEG ornego na PEGTUZ dla działki nr ewid. 7, oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców.

18 sierpnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło cofnięcie wniosku o przyznanie płatności w zakresie działki nr ewid. 221/4 o powierzchni 10,18 ha.

19 lutego 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło cofnięcie wniosku o przyznanie płatności w zakresie powierzchni 0,45 ha działki nr ewid. 7 (rolna C, C1), województwo [...], powiat [..], gmina B., nazwa obrębu ewidencyjnego: R. Skarżąca ma nadany numer ewidencyjny [...], konto bankowe i tytuł prawny (dzierżawa) do działki nr 2 o powierzchni ewidencyjno-gospodarczej wynoszącej 34,41 ha, do działki nr 6 o powierzchni ewidencyjno-gospodarczej 7,67 ha, do działki nr 7 o powierzchni ewidencyjno-gospodarczej 21,50 ha oraz do działki nr 9/1 o powierzchni ewidencyjno-gospodarczej 5,57 ha, które stanowią jej gospodarstwo rolne (ewidencja producentów, umowa dzierżawy z 22 maja 2017 r.).

Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie zamierzała uzyskiwać dochodu z gospodarstwa rolnego. Formalnie zawarła umowę dzierżawy, jednakże zostało to dokonane w celu uzyskania korzyści, tj. uzyskania dopłat w wyższej wysokości poprzez ominięcie zmniejszeń i modulacji płatności. Grunty te bowiem nadal są zarządzane nie przez spółki (R., W., A.MF, A.-K, N.R.) wnioskujące o płatności, a przez spółki, które wydzierżawiły im grunty. Organ poddał analizie wnioski o przyznanie płatności złożone na kampanię 2017 przez:

1. 1. spółkę R., jak wynika z danych zawartych w KRS (nr [...]), data zawarcia spółki to 10 maja 2017 r., większościowy wspólnik 95% udziałów K.D., drugi wspólnik na 2017 r. to P.Ż.W., od 2018 r. N.S.;
2. 2. A.-K. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, według KRS (nr) data powstania 20 kwietnia 2017 r., większościowy wspólnik 95% udziałów D.D. (wcześniej W.K.), drugi wspólnik P.Ż.W.;
3. 3. W. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (później N. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością), według KRS (nr) data zawarcia umowy spółki to 20 kwietnia 2017 r., większościowy wspólnik 95% udziałów na kampanię 2017 to A.W. (wcześniej P.W., obecnie M.M.), drugi wspólnik W.K.;
4. 4. A. MF Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, według KRS (nr) data powstania to 20 kwietnia 2017 r., większościowy wspólnik 95% udziałów w 2017 r. to M.F. (obecnie M.S.), drugi wspólnik N.C. N.C. to siostra A.S., który jest mężem M.S. (według fotokopii dokumentacji pozyskanej z KPP w Tomaszowie Mazowieckim s. 129);
5. 5. N.-R. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, według KRS (nr) data zawarcia umowy spółki to 10 maja 2017 r., większościowy wspólnik 95% udziałów N.C., drugi wspólnik M.F.;
6. 6. WI I. Spółkę Akcyjną, według KRS (nr) data zawarcia umowy to 30 maja 2016 r., do 1 września 2016 r. prezesem była M.S., następnie do 14 listopada 2017 r. P.K. (prokurent w M. Spółce Akcyjnej).

Organ pierwszej instancji ustalił, że według K.D., funkcję drugiego wspólnika w spółce R. pełni N.S., co stwierdza K.D. w swoim oświadczeniu z 7 sierpnia 2018 r. Na dzień 22 czerwca 2018 r. drugim wspólnikiem w spółce R. była P.Ż.W.

W spółce W. (obecnie N.) funkcję prezesa do 22 grudnia 2018 r. (uchwała nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki W. z 22 grudnia 2018 r. w sprawie powołania członka zarządu spółki) pełnił A.W. 5% udziałów posiadała W.K. (babcia). Według zeznań A.W. (z 20 listopada 2018 r.) 5% udziałów w spółce ma jego babcia W.K. Spółka została założona przez jego matkę P.W. W maju 2017 r. odkupił od swojej matki tę spółkę za kwotę 5 000 zł.

W spółce A.-K. większość udziałów należy do D.D., narzeczonego K.D., obecnie na dzień wydania decyzji męża K.D. Według jej zeznań z 20 listopada 2018 r., spółkę tę D.D. nabył od W.K. w maju 2017 r. za kwotę 4750 zł. Spółka do połowy 2021 r. mieściła się w T. na ul. B. 4/6 m. 52, który jest jednocześnie adresem zamieszkania W.K.

N.Ch. – prezes w spółce N.-R, jednocześnie jest mniejszościowym udziałowcem w spółce A. MF (zeznania M.F. z 20 listopada 2018 r.), w której większościowym udziałowcem jest M.F.

W spółce A. MF funkcję prezesa pełni M.F. 20 listopada 2017 r. M.F. zeznał, że (s. 10 fotokopii dokumentacji uzyskanej z KPP) pozostałe 5% udziałów posiada jego koleżanka N.C. zam. w B. Poznał ją kilka lat temu przez M.S. M.S. i N.C. są rodziną.

K.D. zeznała, że zna osobiście A.W. Jest to jej kolega. Nie wie od kogo A.W. dowiedział się o możliwości dzierżawy gruntów i uzyskaniu dopłat do nich. Przypuszcza, że od M.S., która jest jego ciotką.

Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że powstanie wyżej wymienionych spółek i fakt, że osoby te były ich udziałowcami, czy członkami zarządu, potwierdza, że podmioty te były ze sobą powiązane osobowo, organizacyjnie, funkcjonalnie i przedmiotowo. Zarządzanie funduszem rolnym, w tym kontrolą nad spółkami WI Inwestycje Rolne, sprawowała M. Spółka Akcyjna, której prezesem był M.M. (obecnie prezes spółki N., nowa nazwa spółki W.), natomiast wiceprezesem M.S. (obecnie prezes A. MF). Spółka w ten sposób zarządzała gruntami o powierzchni kilku tysięcy hektarów. Z uwagi na degresywność płatności bezpośrednich spółki wchodzące w skład funduszu rolnego, próbowały w różny sposób ominąć obowiązujące przepisy prawa. W latach 2013-2014 każda z powiązanych spółek złożyła wnioski oddzielnie jako oddzielny podmiot. Były to spółki IR A., które są właścicielami spółek portfelowych WI [...].

Przykładowo IR A. jest właścicielem WI R [...]. Z uwagi na stwierdzenie sztucznych warunków, odmówiono spółkom przyznania płatności. Organ wskazał na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr OB/795/2015 z 3 sierpnia 2015 r. o utrzymaniu w mocy decyzji odmownej z wniosku I Spółki Akcyjnej 2, prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3859/15, V SA/Wa 3860/15 i V SA/Wa 3861/15 oraz zeznania M.M. z 9 maja 2019 r. Organ stwierdził, że na podstawie danych z systemu informatycznego wiadomo jest, że wybraną spółką portfelową była spółka WI [...], która wnioskowała o przyznanie płatności do powierzchni 1265,19 ha. Wszystkie spółki portfelowe WI [...] zarządzane są przez jeden podmiot. Wszystkie wskazane spółki powstały w tym samym lub bardzo zbliżonym czasie (kwiecień-maj 2017 r. – odpisy z KRS).

W tym samym czasie spółki złożyły wnioski o nadanie nr ewidencyjnego (15 maja 2017 r.) Pocztą Polską z Warszawy. Ich numer rachunku bankowego znajduje się w mBanku. Wnioski spółek o przyznanie płatności na rok 2017 zostały również wysłane tego samego dnia, tj. 31 maja 2017 r. Pocztą Polską z Warszawy. Wszystkie spółki złożyły wnioski w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na pakiety łąkowe (5.5 – Półnaturalne łąki świeże poza obszarami NATURA 2000, 5.4 – Półnaturalne łąki wilgotne poza obszarami NATURA 2000, 4.4 – Półnaturalne łąki wilgotne na obszarach NATURA 2000). Dokumentacja w zobowiązaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym sporządzana była przez te same osoby w tym samym czasie (doradca rolno-środowiskowo-klimatyczny: L.S., podpis z 15 maja 2017 r., ekspert przyrodniczy: J.K., podpis z 10 maja 2017 r.). Organ wskazał na korespondencję mailową (s. od 48-91 fotodokumentacji z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną Wydział I ds.

Przestępczości Gospodarczej sygn. akt[...]) z 12 maja 2017 r. z godziny: 7:58, 8:47, 9:02, 11:48, 13:00, 14:07, 15:14, 15:40, z 18 maja 2017 r. z godziny: 9:59, 11:04, 12:26, z 22 maja 2017 r. godzina 14:15, z 23 maja 2017 r. godzina: 9:55, 7 lipca 2017 r. godzina 15:04 i 9 lipca 2017 r. godzina 07:59, prowadzonej z adresu poczty firmy M., pomiędzy J.K. a R.T. i M.K., w której osoby te omawiały szczegóły planu użytkowania działek rolnych deklarowanych przez spółkę R. w zobowiązaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym na okres 5 kolejnych lat (2017-2021). Identyczna sytuacja dotyczy działek deklarowanych przez spółkę N.R. i korespondencji mailowej z poczty firmy M., która miała miejsce 18 maja 2017 r. pomiędzy J.K. a R.T. W mailu z 7 lipca 2017 r. godzina 13:46 R.T. przekazuje do podpisania dokumentację przyrodniczą spółki: A. MF, N.-R., R. oraz W. Organ drugiej instancji ocenił, że powyższe dowody jednoznacznie wskazują, że to osoby inne niż skarżąca, były zaangażowane w przygotowanie kompletu dokumentów niezbędnych do wnioskowania o płatności, planowanie prac na działkach i nadzorowanie ich wykonania.

Kluczowe decyzje w imieniu skarżącej podejmowane były poza nią. Dowodem na poparcie tego faktu jest okoliczność sporządzenia dokumentacji przyrodniczej 10 maja 2017 r. i planu rolnośrodowiskowej z 15 maja 2017 r., czyli jeszcze przed dniem wydzierżawienia przez skarżącą gruntów deklarowanych do płatności na rok 2017. Oznacza to, że grunty obejmowane w użytkowanie na podstawie umowy dzierżawy przez skarżącą, miały już z góry zaplanowane terminy koszenia i wykonywania innych zabiegów agrotechnicznych. Wszystkie spółki dzierżawią grunty od spółek akcyjnych WI [...] (nr 1 i nr 12 w spółce A MF, nr 6 w spółce A-K, nr 9 w spółce R, nr 28 w spółce W), w których funkcję prezesa zarządu pełni P.K. Rachunek bankowy wydzierżawiającego, w każdym z tych przypadków wskazany został, jako obsługiwany przez mBank. Dokumentacja wysyłana była z Warszawy, co jest potwierdzeniem stwierdzeń poszczególnych reprezentantów spółek, że dokumentacja do ARiMR w formie odpowiedzi na wezwania, przygotowywana była przez pracowników firmy M. Wszystkie ustalenia były czynione wyłącznie z R.T., który był pracownikiem spółki M. Płatności za sporządzone ekspertyzy zostały dokonane przez spółki portfelowe WI [...] (m. in.

WI [...] 9). Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku planu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z zeznaniami doradcy L.S. całą dokumentację otrzymał na początku maja 2017 r. od przedstawiciela funduszu Inwestycyjnego. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez R.T. w związku z późno podpisanymi umowami dzierżawy firma M zobowiązała się do wykonania ekspertyz przyrodniczych planów rolnośrodowiskowych. Ekspertyzy zaczęły powstawać wcześniej niż zawiązała się spółka R. W związku z powyższym spółka M. nie mogła zobowiązać się wobec skarżącej do sporządzenia dokumentacji, ponieważ w tym czasie jeszcze nie istniała. Umowa dzierżawy między spółką portfelową WI [...] 9 a skarżącą podpisana została 22 maja 2017 r. (podobnie było w przypadku pozostałych wymienionych spółek). Umowa założenia spółki R. została podpisana przez K.D., która była również pracownikiem spółki M. i P.W., która była powiązana również ze spółkami W (obecnie N) oraz A.-K.

Prezesem spółki została K.D. Zgodnie z treścią protokołu przesłuchania w charakterze strony K.D. z 20 listopada 2018 r. (fotokopia akt sprawy przed Prokuraturą Regionalnej w Łodzi Wydział I ds. Przestępczości Gospodarczej, sygn. akt [...], s.

42) o możliwości wydzierżawienia i uzyskania dopłat dowiedziała się od swojego przełożonego, prezesa M.- M. M., który powiedział jej o możliwości "zarobienia" dla siebie i "funduszu rolnego" dodatkowych pieniędzy. Przy zakładaniu spółki pomagała M.S. Przygotowaniem dokumentacji do płatności bezpośrednich zajmowali się pracownicy M.- R.T. i M.K. Jak zeznała K.D., grunty do dzierżawy zostały zaproponowane przez pracowników M. – R.T. i M.K. w porozumieniu "z szefostwem" M.M. i M.S.

Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że działalność rolna na gruntach była zawsze nadzorowana, kontrolowana i organizowana przez osoby trzecie, a nie przez skarżącą. Wskazał, że skarżąca nie była zainteresowana pozyskaniem plonu, jego sprzedażą, a jedynie uzyskaniem dopłat do wydzierżawionego gruntu, na którym to inni (pracownicy M.), byli bardziej zainteresowani prowadzeniem działalności rolniczej, utrzymaniem tych gruntów w dobrej kulturze rolnej (sporządzenie niezbędnych dokumentów, organizacja prac, pozyskanie wykonawcy usług rolnych, odbiór wykonanych prac). Skarżąca nie była podmiotem, który na deklarowanych do płatności gruntach prowadzi działalność rolniczą. Nie była zainteresowana zbiorami, produkcją rolną, która była prowadzona faktycznie przez inny podmiot. Skarżąca prowadziła natomiast działania (podpisy na dokumentach: wniosek, korekty, wyjaśnienia, wycofania) zmierzające tylko i wyłącznie do uzyskania samej płatności obszarowej, ONW i rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Wzięła w użytkowanie grunty na podstawie umowy dzierżawy z 22 maja 2017 r. zawartej ze spółką WI [...]. Grunty zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności znajdują się w województwie zachodniopomorskim, a zatem są oddalone od siedziby wnioskodawcy o kilkaset kilometrów. W praktyce rolniczej prowadzenie działalności rolniczej i utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej na gruntach oddalonych o nawet kilkadziesiąt kilometrów jest niewątpliwie utrudnione. Wnioskodawca nie posiada zaplecza technicznego (parku maszynowego), który umożliwiałby utrzymanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się do uprawy. Organ stwierdził, że nie neguje faktu, że grunty rolne zgłaszane do płatności przez skarżącą były utrzymane w dobrej kulturze rolnej, co potwierdza K.D. chociażby w odpowiedzi na wezwanie z 2 lipca 2018 r. Jednakże wobec całokształtu dowodów nie można uznać, że prace na gruntach były wykonywane przez skarżącą, na jej zlecenie i w ściśle określono sposób.

Prezes spółki R. wprost zeznała, że założyła spółkę w celu wydzierżawienia, gruntów i uzyskania dopłat do tych gruntów z Agencji (zeznania z 20 listopada 2018 r.). Pracownikom spółki M. zależało na wydzierżawieniu gruntów rolnych będących w posiadaniu spółki, do tego stopnia, że chętnych szukali wśród swoich pracowników, znajomych i ich rodzin. K.D. w swoich zeznaniach potwierdza, że nigdy nie była na wydzierżawionych działkach. Zajmowali się tym pracownicy spółki M- R.T. i M.K. Trudno w takim przypadku mówić o jakimkolwiek prowadzeniu działalności rolniczej przez skarżącą, skoro wszystkie prace były planowane, zlecane i nadzorowane przez pracowników M. W swoich zeznaniach M.F. wprost wskazał, że dokumentacją i korespondencją z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zajmowała się M.S. On się na tym nie zna. Nie wie co jest przedmiotem działalności spółki. Jego to nie interesuje.

Grunty mogły być wydzierżawione wyłącznie spółce. A.W. również wskazał, że kompletowaniem całej dokumentacji zajmowali się pracownicy spółki M. Ich rola nie zakończyła się wyłącznie na etapie złożenia wniosku, ale byli zaangażowani w całą obsługę dokumentacji. A.W. prezesem spółki W. został 9 maja 2017 r. (dokumentacja przyrodnicza została wykonana 10 maja 2017 r., wizyty na działkach miały miejsce wcześniej). Wszelkie uzgodnienia w sprawie koszenia uzgadniała M.S. (pracownik M). Jak wynika ze sprawozdań finansowych spółka W. w 2017 r. nie osiągała żadnych przychodów z działalności. Z zeznań K.D., M.F., A.W., D.D. i M.M. wynika, że M.S. to wiceprezes spółki M. Pochodzi z T. Jej rodzice to B. i B.W. Jest siostrą A.W., który jest małżonkiem P.W. i ojcem A.W. Mąż M.S. to A.S.– brat N.C.

W związku z powyższym spółki: R., A. MF, A.-K., W. czy N.-R. są w sposób osobowy powiązane z M.S. przez koligacje rodzinne. Wszystkie te osoby wskazują na powiązania z M.S. i firmą M., której zależało na pozornym wydzierżawieniu jak największej ilości działek rolnych (celem ominięcia degresywności płatności). O ile dopuszczalna jest forma prowadzenia działalności rolniczej przy pomocy podmiotów zewnętrznych, to jednak wykonywanie wszystkich czynności przez taki podmiot zewnętrzny, który wyręcza całkowicie wnioskodawcę, jest sytuacją pozornego prowadzenia działalności rolniczej. Wszystkie wymienione powyżej spółki powstały w okresie od 20 kwietnia do 10 maja 2017 r. (m. in. spółka R. powstała 10 maja 2017 r.) wyłącznie w celu wnioskowania o przyznanie płatności. Spółki mogły tylko w ograniczonym zakresie decydować z jakich programów i jakich płatności będą korzystać z uwagi na fakt, że wszystkie ekspertyzy oraz plany rolnośrodowiskowe były już przygotowane, dotyczyły konkretnych pogrupowanych działek należących niejednokrotnie do różnych spółek portfelowych, oddalonych od siebie o setki kilometrów.

Organ drugiej instancji ocenił, że mamy bezpośrednio do czynienia z sytuacją, w której grupa podmiotów ściśle i personalnie wzajemnie powiązanych sztucznie dzieli posiadane przez siebie rozproszone gospodarstwo rolne pomiędzy podmioty, którym ułatwia stwarzanie pozorów działalności rolniczej celem uzyskania dopłat z pominięciem degresywności i limitów. Na pozory prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą wskazują zeznania K.D. z 20 listopada 2018 r. Ubiegająca się o płatności spółka R. była nastawiona na korzyści materialne z wydzierżawianych gruntów wyłącznie w postaci dotacji unijnych pozyskanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie czerpała żadnych korzyści z działalności rolniczej prowadzonej na gruntach zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, co stwierdza w swoim zeznaniu z 5 października 2018 r. P.R. Z treści akt sprawy, prowadzonej przed Prokuraturą Regionalnej w Łodzi Wydział I ds.

Przestępczości Gospodarczej sygn.akt [...], która częściowo została udostępniona w formie fotokopii organowi (s. 92-127), wynika, że to pracownicy spółki M.: R.T., M.M., M.K. ustalali sposób użytkowania gruntów w poszczególnych spółkach i byli zaangażowani w przygotowanie umowy z wykonawcą usług (firma P.). Z dokumentacji mailowej wynika, że miało to miejsce 24 maja 2017 r., 24, 26 i 27 czerwca 2017 r., 7, 10 i 11 lipca 2017 r., 18 sierpnia 2017 r., czyli już wtedy, gdy spółka np. R. istniała i to ona powinna podejmować takie decyzje, jak użytkować deklarowane przez siebie grunty i komu zlecić wykonanie konkretnych prac na nich, jako prowadząca działalność rolniczą na swój rachunek i w swoim interesie, co nie miało miejsca. Skarżąca nie czerpała żadnych korzyści z działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, ponieważ cały plon przekazywany był "okolicznym rolnikom".

W swoich zeznaniach K.D. potwierdziła, że niewiele wie na temat dzierżawionych przez siebie gruntów, a inne osoby były w tej kwestii bardziej zaangażowane i poinformowane. Przedmiotem ustaleń organu nie jest sam fakt ustalenia praw własności, lecz faktycznego posiadania przez stronę postępowania w 2017 r. gruntów rolnych oraz fakt rzeczywistego prowadzenia na nich odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Przyznanie płatności podmiotowi, którego jedynym celem powstania i istnienia jest możliwość uzyskania płatności wspólnotowych z pewnością nie wypełnia celu dla jakiego płatności te zostały powołane. Sprawa niniejsza jest jedynie częścią większej sprawy prowadzonej przez organy ścigania przeciw WI [...]. Brak własnych magazynów i urządzeń niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego uzależniało skarżącą technicznie od wykonawców zewnętrznych.

Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że poza czynnościami polegającymi na złożeniu wniosku o przyznanie płatności oraz otrzymaniu samych płatności spółka R. nie była zainteresowana faktycznym prowadzeniem działalności rolniczej i pozyskaniem plonów z użytkowania działek. Takie postępowanie należy oceniać jako sztuczne tworzenie warunków do uzyskania płatności. Identyczna sytuacja dotyczy wszystkich 5 spółek (R., W., N.-R., A.-K., A.-M.). Żadna bowiem nie posiada budynków inwentarskich czy parku maszynowego oraz nie osiąga przychodów z działalności rolniczej. Na gruntach deklarowanych do płatności przez skarżącą prawdopodobnie były przeprowadzane zabiegi w 2017 r., jednak wątpliwości budzi fakt kiedy i przez kogo zabiegi były prowadzone na działkach. Wszystkie grunty wydzierżawione przez skarżącą zostały wpisane do załącznika nr 2 umowy z 28 czerwca 2017 r. między spółką portfelową WI [...] a P.- A. R. w pozycjach od 62-65.

Celowość wpisania tych działek do umowy wynika z korespondencji między M.K. i prezesem M- M.M. z 27 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 1 umowy wykonawca (P- A. R.) zobowiązał się do wykonania prac na rzecz zamawiającego (spółki WI [...]). Działki "wydzierżawione" przez pozostałe spółki znalazły się w załączniku do wyżej wskazanej umowy. W piśmie z 7 sierpnia 2017 r. spółka R. wyjaśniła, że zabiegi na działkach zostały przeprowadzone: 17-22 lipca 2017 r. koszenie, natomiast zbiór biomasy od 24 do 29 lipca 2017 r. Zabiegi zostały przeprowadzone we właściwych terminach, czyli od 15 czerwca do 30 września. Na potwierdzenie tego do akt sprawy dołączona jest faktura wystawiona na R. przez firmę P. z 10 października 2017 r. W sprawie przeprowadzenia zabiegów na działkach w miejscowości R. organ jest posiadaniu licznej korespondencji między pracownikami M. a firmą P. 18 sierpnia 2017 r. M.K. przesłał informację na adres [...] (ten sam, na który były wysyłane uzgodnienia i umowa z firmą P. oraz jest wskazany do korespondencji z firmą P.) o postępach prac wykonanych bądź też do zrobienia "przez kolegę z Pomorza" (S).

W przypadku działek nr 2, 6, 7, 9/1 w miejscowości R. brak jest informacji o zakończeniu prac (powierzchnia do wykonania, za którą będzie zapłacone 58,80 ha). 6 października 2017 r. M.K. ponownie wysyła informację o postępach prac na adres [...]. W punkcie 6 jest ponownie informacja o działkach w miejscowości R. z informacją, że usługa została zlecona innemu podmiotowi. Decyzję w kwestii ewentualnego rozliczenia ma podjąć "M." (prawdopodobnie mowa o prezesie spółki M- M. M). Na koniec sprawozdania jest jeszcze informacja, że m. in. pozycja nr 6 (czyli działki "wydzierżawione" przez spółkę R) jest jeszcze nie odebrana z uwagi na jeszcze nie rozpoczęte bądź też rozpoczęte, ale nie zakończone prace. Jak wskazał M.K., nie będą zajmować się częściowym odbiorem prac. Informacja została przekazana 6 października 2017 r., czyli już po ostatecznym terminie wykonania zabiegów wskazanym dla pakietu rolno-środowiskowo-klimatycznego, który upłynął 30 września.

Z treści korespondencji i z umowy wynika, że na gruntach zamierzano przeprowadzić mulczowanie, pomimo że byłoby to sprzeczne z podjętym zobowiązaniem. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest faktura 39/2017 (wersja znajdująca się w aktach sprawy karnej), w której wpisano jako rodzaj usługi "Usługa rolnicza, mulczowanie, obręb R". Organ drugiej instancji za wątpliwe uznał, że to firma P. była faktycznym wykonawcą usługi. W treści korespondencji znajduje się informacja, że 6 października 2017 r. usługa została zlecona innej osobie. Miała zostać również podjęta decyzja w sprawie ewentualnego rozliczenia.

Odnosząc się do dowodu w postaci faktury wystawionej 10 października 2017 r. przez firmę P.- A. R. dotyczącą wykonania usługi koszenia, która została dostarczona w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, organ drugiej instancji stwierdził, że jest w posiadaniu również faktury o tym samym numerze, wystawionej tego samego dnia, gdzie stronami są te same podmioty, jednakże wskazano w tych dokumentach inne rodzaje usług. Bliźniaczy dokument, o innej treści, został dołączony do zeznań K.D. w sprawie karnej. Powyższe informacje budzą poważne wątpliwości zarówno kto był wykonawcą, jak i kto był nabywcą usługi oraz co było jej przedmiotem.

W związku z tym wątpliwym wydają się twierdzenia skarżącej, jakoby prace na działkach zostały wykonane w lipcu 2017 r. Jest to sprzeczne z twierdzeniem M.K. informującym przedstawiciela firmy P., że na 6 października 2017 r. prace nie zostały jeszcze zakończone. Według zeznań K.D. z 20 listopada 2018 r. wszystkie prace nadzorowali R.T. i M. K. Organ drugiej instancji za dziwną sytuację uznał, że to przedstawiciel zleceniodawcy (M.K) informuje wykonawcę prac (P.) o ich postępie. Wskazał również, że jakkolwiek ostatnia informacja jest z 6 października 2017 r. o nie zakończonych pracach, a faktura za wykonane prace została wystawiona przez P- A.R. 10 października 2017 r. wątpliwym wydaje się fakt by to firma P. była faktycznym wykonawcą usługi. W treści korespondencji znajduje się informacja, że 6 października 2017 r. usługa została zlecona innej osobie. Miała zostać również podjęta decyzja w sprawie ewentualnego rozliczenia.

Cała dokumentacja, nadzór nad gruntami, uzgadnianie prac i ustalanie sposobów ich rozliczenia jest prowadzone przez pracowników spółki M. (M.K., R.T., M.M. i M.S.). W związku z powyższym nie wiadomo, na czym miałoby polegać zarządzanie gruntami przez skarżącą, skoro wszystkie decyzje dotyczące gruntów były podejmowane poza nią. Skarżąca nie czerpała żadnych korzyści z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na wydzierżawionych działkach (prowadzi pełną księgowość i przedstawia coroczne sprawozdania ze swojej działalności). 17 czerwca 2017 r. M.K. napisał do przedstawiciela firmy P. o poszukiwaniu podmiotów zainteresowanych wykonaniem usług. Dla działek nr 2, 6, 7, 9/1 w miejscowości R. już wtedy wskazano zakres prac w postaci mulczowania. W czerwcu, czyli właściwie jeszcze przed sezonem, podjęto decyzję o nie zbieraniu plonów tylko zmulczowaniu roślinności. Rola K.D. ograniczyła się jedynie do założenia spółki R., podpisu na wniosku o płatność, czy w ramach odpowiedzi na wezwania kierowane do niej przez organ pierwszej instancji w celu uzyskaniu dopłat, co sama zeznała podczas przesłuchania 20 listopada 2018 r. Celem nadrzędnym była chęć uzyskania dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa a nie rolnicze użytkowanie gruntów.

Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że choć strona formalnie spełniła warunki przyznania płatności określone w przepisach art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1775) w związku z art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c rozporządzenia nr 1307/2013, to tworzyła sztuczne warunki polegające na obejściu przepisów prawa, a nie na ich naruszeniu czy niespełnieniu określonych w nich wymogów. Spółki R., A-K, A MF, W oraz N-R stanowią formalnie oddzielne podmioty, jednakże prowadzenie przez nie działalności rolniczej było wyłącznie pozorne. Całym nadzorem nad wydzierżawionymi działkami nadal zajmują się pracownicy M. na takiej samej zasadzie jak to ma miejsce w przypadku pozostałych gruntów zgłaszanych przez spółkę portfelową WI I.

7. Podmioty zostały utworzone wyłącznie po to, by ominąć degresywność płatności bezpośrednich, a grunty nadal zarządzane są przez podmioty związane z wydzierżawiającym, co potwierdza również sporządzona umowa. Przykładowo 6 lipca 2017 r. w ciągu 23 minut z jednego adresu logowano się do kont bankowych wszystkich pięciu spółek. 17 lipca 2017 r. z jednego adresu IP wszystkie spółki logowały się do swoich kont w ciągu 11 minut. Z notatki urzędowej z 12 czerwca 2019 r., znajdującej się w aktach sprawy [...] s. 370 i następne wynika, że takich zbieżności jest kilkadziesiąt w okresie od 28 kwietnia 2017 r. do 31 października 2018 r. Chociaż skarżąca oraz pozostałe spółki, formalnie spełniają definicję rolnika, to jednak gospodarstwa te pozostają ze sobą powiązane. Wszystkie wydarzenia, które miały miejsce, tj. wydzierżawienie gruntów od WI I., sporządzenie umów dzierżaw w sposób pozwalający na przekazywanie realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności na rachunek bankowy spółki WI Inwestycje Rolne, sposób zarządzania gruntami, stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Okoliczności te wskazują, że nie może zostać osiągnięty cel płatności, a to oznacza spełnienie przesłanki obiektywnej istnienia sztucznych warunków. Weryfikacja wniosku skarżącej, a także wniosków pozostałych spółek dzierżawiących na tych samych zasadach grunty od WI I. wykazała istnienie ścisłych powiązań przede wszystkim ekonomiczno-technicznych. Za tworzenie sztucznych warunków uważa się m. in. sztuczny podział gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, dokonany w celu zawyżenia przysługującej pojedynczemu rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w związku z ominięciem limitu powierzchni i degresywności stawek płatności. Uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest jednoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik, nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności), lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego. Dokonanie wpisu ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje skutków takich jak decyzje administracyjne. Organ nadając numer ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co do prawdziwości okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego. Nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Jednostka winna być organizmem odrębnym pod względem technicznym i ekonomicznym, to również być kierowana przez odrębne kierownictwo. Jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, tak jak to ma miejsce w spółkach powiązanych z firmą M., winna być uznana za jedno gospodarstwo rolne. Jak stwierdził prezes M.M., nie opłacało się utrzymywać w dobrej kulturze rolnej gruntów, na które nie przyznane by były dopłaty i najlepszym rozwiązaniem, według niego, było złożenie wniosku na jedną spółkę portfelową oraz wydzierżawienie gruntów, na które by nie można było otrzymać płatności bezpośrednich z uwagi na ich degresywny charakter. Skarżąca była jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne, które były w faktycznym posiadaniu spółki M. lub powiązanej z nią spółki WI I.

7. Działalność skarżącej skupiona była jedynie na uzyskaniu dopłat realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czego nie można uznać za działalność rolniczą, której definicję określono w art. 4 lit c rozporządzenia nr 1307/2013. Każda z 6 spółek zadeklarowała do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa i podważa sens ekonomiczny takiej działalności. Podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, nie doprowadził do sytuacji, w której wnioskujący o pomoc rzeczywiście objęli w posiadanie wydzielone im działki i stali się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Gdyby o płatności bezpośrednie w 2017 r. wystąpił tylko jeden podmiot, czyli wniosek zostałby złożony przez jedną spółkę portfelową bez wyodrębnienia nowych spółek (R., W., A MF, A-K, N-R,) przy uwzględnieniu maksymalnych limitów i posiadanych uprawnień oraz zadeklarował do płatności grunty rolne o łącznej powierzchni 1 628,90 ha, to hipotetyczna wysokość płatności OB (bez zastosowania współczynnika korygującego i dyscypliny finansowej) wyniosłaby 1 154 993,89 zł. Hipotetyczna wysokość płatności łącznie dla spółki R, W, A MF, A-K, N-R, WI I. 7 jest wyższa o 173 050,50 zł i wynosi 1 328 044,39 zł. Pojęcie "sztucznego podziału gospodarstwa rolnego" odnosi się głównie do sytuacji podziału i rozdrobnienia gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, dokonanego w celu zawyżenia przysługującej pojedynczemu rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich, ONW oraz rolno-środowiskowo-klimatycznych w związku z ominięciem przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw. Stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549, ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013", polegało na utworzeniu wielu spółek kapitałowych bezpośrednio lub pośrednio powiązanych ze spółką portfelową, przez podział posiadanego areału ziemi i w efekcie uzyskanie większych dopłat z różnych tytułów w sposób sprzeczny z celami wsparcia aniżeli te, które przysługiwałby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznanych płatności. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego.

Zdaniem organu drugiej instancji zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności. Ustalony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na istnienie szeregu zależności pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności i daje podstawy do ustalenia, że doszło do koordynacji działań, podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowy w dążeniu do uzyskania korzyści finansowej. Istniała zatem, jeżeli chodzi o stronę, przesłanka subiektywna, czyli zamiar uzyskania korzyści w postaci płatności w wysokości większej niż przysługiwałaby, gdyby o płatność ubiegał się wyłącznie jeden podmiot (spółka portfelową). Skarżąca w 2017 r. nie prowadziła działalności rolniczej, pomimo posiadania gruntów rodnych na podstawie umowy dzierżawy z 22 maja 2017 r. Nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów.

Skarżąca była tylko podmiotem formalnym, koniecznym dla otrzymania dopłat bezpośrednich. K.D. zamieszkiwała w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów i nie zlecała żadnych zabiegów przeprowadzanych na gruntach zgłoszonych we wniosku obszarowym. Skarżąca nie wykazała posiadania żadnych maszyn rolniczych. Nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że decydowała o terminie i sposobie koszenia łąk. Nie posiadała zaplecza mechanicznego koniecznego do uprawy gruntów rolnych. Nie ponosiła kosztów związanych z prowadzeniem zabiegów agrotechnicznych. Nie przedstawiła dowodów, że płaciła podatek rolny. Celem działalności spółki było tylko i wyłącznie pozyskanie środków finansowych z tytułu płatności rolnych, nie zaś prowadzenie gospodarstwa rolnego. Wystąpienie elementu obiektywnego polega w tej sprawie na tym, że nie został zrealizowany cel przyświecający idei wsparcia rolników faktycznie prowadzących działalność rolniczą.

Płatności przeznaczone na wsparcie działalności rolniczej, miałyby zostać przekazane faktycznie do spółki M., na prowadzenie działalności inwestycyjnej i finansowej. Skarżąca nie dostarczyła żadnych dowodów w sprawie potwierdzających faktyczne a nie pozorne prowadzenie przez nią gospodarstwa rolnego w 2017 r. Nie sposób uznać za uzasadnioną konieczności powoływania kolejnej spółki, skoro ta nie posiada maszyn, urządzeń czy budynków służących do przechowywania urządzeń czy zbiorów, a jedynie zleca wykonywanie prac przeważnie tym samym podmiotom zewnętrznym, w różnych miejscach na terenie kraju. Spółki nie były zainteresowane uzyskanymi plonami, pozostawiając je osobom trzecim, w rozliczeniu za wykonane usługi. W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z gospodarstwem o rozproszonej formie prowadzonym w formie wielu jednostek produkcyjnych. Organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skoro utworzone spółki, w tym skarżąca, nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są wyodrębnione pod względem technicznym ani ekonomicznym, a są ze sobą ściśle powiązane osobowo, kapitałowo i utworzone zostały wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego (deklarowanie do płatności nie jednego całego obszaru gruntu, tylko ich części w celu uzyskania maksymalnej wielkości płatności), stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez kilka podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, to tym samym działalność taka nie może być uznana za działalność rolniczą, zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz.

UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., s. 16, ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 73/2009", a co za tym idzie skarżąca nie spełnia definicji rolnika określonej art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. Organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., s. 8), powoływanego dalej jako "rozporządzeniem nr 65/2011", i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., s. 1), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 2988/95", które bezpośrednio i wprost stanowią część krajowego systemu prawnego.

Ujawniony mechanizm działania wskazuje na zamierzoną koordynację wskazanych podmiotów w tym zakresie w powiązaniu ze skarżącą, która ujawniła się w ich strukturze w 2017 r., a jednocześnie wystąpiła odrębnie o te same płatności co pozostałe podmioty, których działania zostały opisane w treści decyzji. W niniejszej sprawie zostały sztucznie stworzone warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. oraz nie zostały spełnione warunki konieczne do otrzymania takiej pomocy, określone w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego.

W skardze na powyższą decyzję spółka R. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła wydanie jej z naruszeniem przepisów:

1. 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji i poczynienie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, która potwierdzała jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, bowiem:
2. - organ odmówił znaczeniu tym dowodom, które wskazują na samodzielne prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego uznając, że dla odmowy przyznania płatności ważniejsze są "luźne" rozważania o powiązaniach osobowych i kapitałowych, w sytuacji w jakiej nawet takie powiązania nie występują; organ uznał bowiem, że w przypadku skarżącej doszło do stworzenia sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia i zarzut ten oparł na rzekomych powiązaniach przede wszystkim osobowych, lecz organy nie dostrzegają tego, że w żadnej z przywołanych w decyzji w spółce nie występują w organach, czy wśród wspólników te same osoby;
3. - organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki, bowiem grunty na których oparła swoje gospodarstwo rolnego wydzierżawiła od podmiotu, który wchodzi w skład funduszu inwestycyjnego, co nie czyni ani takiego funduszu, ani spółki zarządzającej funduszem beneficjentem rzeczywistym płatności, które mają być przyznane skarżącej;
4. - organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, lecz nie udowadnia, kto miałby uzyskać korzyść sprzeczną z systemami wsparcia, kto dokładnie i jak miałby zarządzać skarżącą, poza zarządem skarżącej. Fakt, że dokumenty niezbędne dla przeprowadzenia upraw zostały sporządzone przez inne osoby niż zarząd lub osoby, którym zarząd skarżącej powierzyłby takie zlecenie, wynika z faktu, kiedy dokładnie skarżąca objęła w posiadanie grunty rolne – organ nie zważa na chronologię wydarzeń. Dokumenty i czynności, o jakich "rozpisuje się" organ zostały wykonane przed zawarciem przez skarżącą umowy dzierżawy. Skarżąca przejęła grunty rolne po wymienionych czynnościach, więc nie mogła sama tych czynności zlecić. Przepisy aktów prawnych nie uzależniają przyznania płatności od tego, kiedy i w jaki sposób zostały poczynione czynności przygotowawcze do złożenia wniosku o przyznanie płatności;
5. - organ pierwszej instancji wskazał spółkę WI I 7 jako rzekomego beneficjenta rzeczywistego przedstawiając wyliczenie, a następnie (zapewne po zaskarżeniu przez skarżącą, która jednoznacznie wykazała brak sensu ekonomicznego dla spółki WI I 7) organ drugiej instancji zmienił podmiot, który miał być rzekomym beneficjentem rzeczywistym wskazując dodatkowo spółkę M. Organ w żaden sposób nie wykazał, jaką korzyść miałaby otrzymać spółka M. a jaką spółka WI I. 7, czy też tylko spółka M. miałaby być jedynym beneficjentem rzeczywistym i w jaki sposób podmioty te miałyby otrzymać jakiekolwiek środki;
6. - organ nie wykazał, że bez istnienia domniemanych powiązań skarżąca nie otrzymałaby płatności tym bardziej, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na gruntach, których nigdy nie podzieliła ani nie przekazała innym podmiotom;
7. 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 27 ust 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy przyjęciu za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne czy nie. Organ bowiem uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki, a zatem to nie skarżąca prowadziła swoje gospodarstwo rolne, jednakże organ – poza opisem składu osobowego organów i wspólników różnych spółek, gdzie składy te nawet nie powielają się – nie udowadnia, że powstanie i funkcjonowanie skarżącej miało wyłącznie na celu uzyskanie płatności sprzecznej z systemami wsparcia – a taka bowiem jest podstawa zarzutu;
8. 3. art 75 § 1 k.p.a. poprzez brak:
9. - dopuszczenia dowodów, które miałyby zobrazować, jaki wpływ posiadają wymieniane w decyzji podmioty na samą skarżącą i jej gospodarstwo rolne. Organ stoi na stanowisku, że wymienione w decyzji podmioty są zależne od siebie, jednak nie przeprowadził w tym względzie żadnego dowodu, poza powołaniem się na zapisy KRS, (które nie potwierdzają "pełnej zależności funkcjonalnej"). W podobnym duchu można byłoby powiązać ze sobą jeszcze większe ilości gospodarstw rolnych na zasadzie relacji rodzinnych, bowiem wystarczyłoby, aby gospodarstwa rolne prowadziło rodzeństwo jednej rodziny rolniczej. To zaś stanowi tworzenie podwójnych standardów oceny spełniania warunków przyznania pomocy, gdzie organ idzie w stronę dyskryminacji;
10. - dopuszczenie dowodu z fragmentów zeznań różnych osób (świadków), których zeznania nie dotyczą skarżącej, a są przywoływane przez organ, jako potwierdzenie rzekomej koordynacji działań pomiędzy skarżącą a innymi rolnikami. Warto w tym względzie podkreślić, że żadne z zacytowanych w decyzji zeznań świadków nie mówi wprost o sytuacji skarżącej. To zaś sprawia, że jest to materiał dowodowy o wątpliwej wartości dla sprawy;
11. 4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez powoływanie się przez organ drugiej instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy", podczas gdy organ wyciągając konkretny wniosek powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego. Tymczasem organ w niniejszej sprawie w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji przez co skarżąca nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję. Organ "wkleja" części zeznań różnych osób, które to zeznania nie dotyczą skarżącej, a są częścią akt prokuratorskich (czym również ujawnia tajemnice postępowania karnego przed podmiotem, którego to postępowanie nie dotyczy);
12. 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej w sobie błędnie odtworzony stan faktyczny sprawy i poprzez powielenie tychże błędów przez organ drugiej instancji, tj.
13. - brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na skarżącą ma fakt funkcjonowania pozostałych beneficjentów płatności;
14. - poprzez uznanie, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, lecz przy braku zważenia przez organ faktu, że po stronie skarżącej nie istniał nigdy zamiar uzyskania nienależnej korzyści (co jest podstawą dla zarzutu i jego celem). Organ w jednej części decyzji wskazuje, że jego zdaniem skarżąca stworzyła sztuczne warunki wraz ze spółką M., ale jednocześnie nie zauważa, że od 2019 r. M. nie istnieje, co sprawia, że dostrzegalne jest, że jej istnienie nie miało na celu pozyskiwania korzyści wraz ze skarżąca, w innym przypadku, spółka ta dalej by funkcjonowała;
15. 6. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy braku przeprowadzenia rzetelnej analizy stanu faktycznego sprawy, co jest dostrzegalne w treści uzasadnienia decyzji i sprawia, że strona ma utrudnioną możliwość obrony swoich praw. Organ bowiem raz wskazuje, że "beneficjentem rzeczywistym" płatności, o jakie wnioskuje skarżąca jest spółka WI I. 7, aby w innym miejscu wskazać w tej roli spółkę M. Warto przy tym zauważyć, że są to dwa różne podmioty ze sobą nie powiązane, nie posiadające powiązań ze skarżącą. Decyzja administracyjna o tak negatywnych i dotkliwych konsekwencjach, jak zaskarżona decyzja, powinna "mianować się" precyzją i dokładnością. Takich cech zaś brakuje zaskarżonej decyzji i z lektury jej uzasadnienia nie wynikają dokładne podstawy zarzutu.
16. 7. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej w sobie błędnie odtworzony stan faktyczny sprawy i poprzez powielenie tychże błędów przez organ drugiej instancji, tj. poprzez postawienie skarżącej zarzutu stworzenia sztucznych warunków przy braku wykazania:
17. - jakie korzyści miałaby skarżąca uzyskać,
18. - zamiaru skarżącej w uzyskaniu płatności nienależnej,
19. - sprzeczności płatności z systemami wsparcia;
20. 8. art 80 k.p.a. w związku z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez uznanie, że skarżąca nie realizuje celów wspólnej polityki rolnej, w sytuacji w jakiej skarżąca realizuje cel polegający na:
21. - utrzymywanie gruntów rolnych we właściwej kulturze rolnej – jest to okoliczność nie podważana przez organy,
22. - zachowywanie wymogów ochrony lęgowisk ptasich, ochrony środowiska poprzez przestrzeganie wymogów naznaczonych przez unijnego ustawodawcę – unijny ustawodawca stworzył określone pakiety i warianty płatności, których celem było częściowe wyłączenie lub zmniejszenie produkcji roślinnej (z intensywnej uprawy zbożowej, sadowniczej) w zamian za przeprowadzenie przez rolnika wykoszenia gruntów 1-2 razy do roku. Skarżąca wybrała taki wariant prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie ma podstaw, aby uznać, że jest to jej wina lub działanie zmierzające do obchodzenia przepisów prawa. Obecnie organ z takiego faktu usiłuje postawić skarżącej zarzut, łącząc go dodatkowo z uznaniem, że zapewne działa w procederze stworzenia sztucznych warunków, gdyż "członek zarządu jest dalekim krewnym znajomego innego członka zarządu" innego rolnika. Oczywiście przywołane stwierdzenie zostało opisane w sposób taki, aby uzmysłowić, że organ w niemalże każdym możliwym aspekcie usiłuje interpretować nawet niewielkie kwestie do rangi podstaw dla decyzji;

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. 1. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia", bowiem organ przywołuje w decyzji przepisy prawa, orzeczenia sądowe, jednak z treści decyzji wynika, że w sposób wadliwy przypisuje elementy zarzutu do sytuacji skarżącej, co oznacza brak zrozumienia tego zarzutu, tj.:
2. - organ wskazał, że skarżąca działała w określonej grupie spółek, bowiem istniały pomiędzy tymi podmiotami powiązania osobowe – jednak w żadnej spółce nie istniał podobny lub ten sam skład osobowy (co do wspólników, zarządu czy beneficjentów rzeczywistych);
3. - organ wskazał, że skarżąca z wymienionymi rolnikami tworzyła sztuczne warunki, jednak nie udowadnia, tego że przez rzekome powiązania osobowe korzyści z płatności miałby trafić "w jedne ręce", a przecież to jest istota zarzutu;
4. - organ nie przedstawia żadnego dowodu na to, jak istnienie innych spółek wpływa na skarżącą i dlaczego;
5. - organ wskazał, że skarżąca miała powiązania kapitałowe z określoną grupą spółek nie wskazując żadnego dowodu na to;
6. - organ nie przedstawia dowodu na to, że wzięcie w dzierżawę gruntów rolnych przez skarżącą jest działaniem bez podstawy prawnej lub z wadliwą podstawą prawną;
7. - organ nie udowadnia, że skarżąca miała zamiar uzyskania korzyści, które byłyby sprzeczne z systemami wsparcia i nie opisuje na czym ta "sprzeczność" miałaby polegać;
8. - organ nie udowadnia, które dokładnie działania, czynności, wydatki, zyski mają potwierdzać "koordynacje" działań skarżącej z innymi podmiotami.
9. 2. art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy działała samodzielnie i niezależne od innych rolników opisywanych w zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie miała wpływu na działalność rolniczą tychże rolników. Rolnicy opisywani w decyzji nie mieli wpływu na działalność rolniczą skarżącej. Jeśli zaś organ ma inne zapatrywania, to dlaczego nie opisuje na podstawie konkretnych dowodów, która czynność czy zdarzenie potwierdza istnienie zależności pomiędzy skarżącą a innymi rolnikami. Brak jest udowodnienia tych kluczowych kwestii i brak taki nie przeszkodził organowi w wydaniu decyzji o takiej a nie innej treści;
10. 3. art. 4 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez uznanie, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki, a co za tym idzie uznanie, że nie prowadziła działalności rolniczej (te elementy łączą się ze sobą), co nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy;
11. 4. art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/2091 z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżącej nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę zarówno pod względem technicznym, ekonomicznym, posiadającą własne odrębne kierownictwo, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dowody, które potwierdzają dokonanie przez skarżącą każdej czynności w działalności rolniczej, która jest jej typowym zakresem. Organ zdaje się tych okoliczności nie dostrzegać. W zamian czego jedynym wyznacznikiem odmowy przyznania płatności jest powołanie się przez organ na powiązania osobowe, które de facto nie mają wpływu na sytuację skarżącej w jej gospodarstwie rolnym.

5 art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania płatności pomimo braku stworzenia sztucznych warunków, braku zamiaru uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, braku sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
2. a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
3. b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
4. c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
5. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
6. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Podstawowym zagadnieniem koniecznym do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy jest wyjaśnienie, jak należy rozumieć pojęcie stworzenia sztucznych warunków, co wymaga odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, a więc przede wszystkim zarzutów naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, art. 4 ust. 1 lit. a-c) rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

W omawianym zakresie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków należy do nieostrych. Jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku. Sztuczny to przymiotnik określający coś, co zostało wytworzone w sposób nienaturalny, w innym celu, niż nastąpiłoby w ramach normalnego porządku rzeczy. Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 niedopuszczalne. Przepis ten stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Z powyższym przepisem koresponduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, w myśl którego – bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zaznaczyć należy, że przepis ten odpowiada treści obowiązującego uprzednio art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że przytoczone przepisy mają chronić wydatkowanie środków unijnych na rzecz podmiotów dopuszczających się obejścia prawa w ramach procedur przyznawania płatności (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., I GSK 736/18).

Z wyżej wymienionej regulacji wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z 15 listopada 2019 r., I GSK 563/19 i z 18 listopada 2022 r., I GSK 2148/18).

Omawiana klauzula ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji, które zaistniały na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi – dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (por. wyroki NSA: z 13 grudnia 2018 r., I GSK 917/18 i z 17 listopada 2022 r., I GSK 3553/18).

Organ może odmówić przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków, jeżeli przeprowadził postępowanie, w rezultacie którego udowodnił wszystkie okoliczności, które wskazują stworzenie w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności. Podstawą takiej interpretacji przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 jest wyrok TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Wprawdzie zapadł on na tle nieobowiązującego już art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, lecz treść tego przepisu odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, wobec czego aktualne pozostają tezy tego orzeczenia. Wynika z niego m. in., że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, powinien wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Trybunał wskazał, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać wykazane nie tylko poprzez stwierdzenie takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na stwierdzeniu istnienia zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami (pkt 41 wyroku). Omówienie przesłanki obiektywnej, o której jest mowa w wyroku TSUE C-434/12 wymaga wyjaśnienia, że w art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wskazano, że celem wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizację rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.

Zatem system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Natomiast środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowionymi w rozporządzeniu nr 2988/95. Preambuła wskazanego rozporządzenia stanowi, że prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i państwa członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Unia Europejska częściowo finansując Program Rozwoju Obszarów Wiejskich wymusza na Komisji Europejskiej i Krajach Członkowskich racjonalne, słuszne i proporcjonalne wydatkowanie tymi środkami (służy ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich).

Zgodnie z art. 3 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich promuje zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w całej Unii w sposób uzupełniający inne instrumenty WPR, politykę spójności i wspólną politykę rybołówstwa. EFRROW wnosi wkład do rozwoju bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i odpornego na jego zmianę oraz konkurencyjnego i innowacyjnego unijnego sektora rolnictwa. Wnosi również wkład do rozwoju terytoriów wiejskich. wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Jego celami, w ogólnych ramach WPR, jest wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Z punku 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 zaś wynika, że cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Sąd zwraca uwagę, że art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie odwołuje się do zamiaru kierunkowego wnioskodawcy, a więc nie stanowi o tym, by wyłącznym celem jego działania było uzyskanie nienależnej korzyści. Tak też ten przepis rozumiany jest w najnowszym orzecznictwie TSUE dotyczącym jego wykładni.

W wyroku z 7 kwietnia 2022 r., w sprawie C-176/20 Trybunał wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania". W wyroku tym Trybunał nie odwołał się już do kierunkowego działania wnioskodawcy, a więc do wyłącznego celu jego działania. Oznacza to, że obecny pogląd został złagodzony w porównaniu do poprzedniego wyroku TSUE z 12 września 2013 r., C-434/12, gdzie o sztucznym tworzeniu warunków można było mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy.

Sąd podkreśla, że powyższe zmodyfikowane rozumienie pojęcia zaistnienia sztucznych warunków orzecznictwem TSUE zostało już zaadoptowane w orzecznictwie krajowym. W tym zakresie zwrócić można uwagę na wyrok NSA z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2802/18, przy czym – nie jest to pogląd pojedynczy, lecz jest już od czerwca 2022 r. powszechnie wypowiadany przez Naczelny Sąd Administracyjny w kilkudziesięciu wyrokach (por. np. wyroki NSA: z 3 czerwca 2022 r., I GSK 2608/18; z 17 listopada 2022 r., I GSK 3555/18; z 22 listopada 2022 r., I GSK 44/19; z 12 października 2022 r., I GSK 3154/18 czy z 16 maja 2023 r., I GSK 756/19).

Reasumując powyższe, sąd stwierdza, że obecny pogląd jest zgodny z literalnym brzmieniem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wykazanie zatem sprzecznego – jak stanowi wspomniany przepis – z celami prawodawstwa unijnego działania wnioskodawcy nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego w tym zamiaru. Tym samym obciążający organy administracji ciężar dowodu ogranicza się do okoliczności świadczących za sztucznym stworzeniem warunków uzyskania pomocy, sprzecznie z celami prawa unijnego oraz występowania zamiaru wnioskodawcy osiągnięcia takiego skutku. Takie rozumienie wyróżnionego we wskazanym orzecznictwie TSUE elementu subiektywnego działania beneficjenta pozwala na racjonalne i zgodne z interesem publicznym eliminowanie tych nieprawidłowości, które polegają na niezgodnym z prawem uzyskiwaniu pomocy. Sprzyja także równemu traktowaniu wszystkich podmiotów, które dopuszczają się nadużyć realizując nie tylko zamiar bezpośredni kierunkowy, ale także ewentualny.

Sąd podkreśla, że nie bez znaczenia pozostaje też podejmowanie przez każdy z tych podmiotów czynności prawnych i faktycznych, wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE.

Powyższe uwagi prowadzą do konkluzji, że organy administracji prawidłowo wyinterpretowały przesłanki sztucznych warunków, bo nie uzależniły ich wystąpienia od takiego zamiaru wnioskodawcy, który skierowany był wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Należy zwrócić uwagę, że samo prowadzenia gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej może przynosić jakieś dochody, ale to nie one stanowią – w omawianym przypadku – główną przyczynę ubiegania się wnioskodawcy o płatności.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji przedstawiły prawidłowe rozumienie przepisów materialnych wspólnotowych i słusznie uznały, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki uzyskania pomocy, uczestniczyła w ich stworzeniu, a tym samym nie jest możliwe przyznanie jej płatności na podstawie art. 6 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Wskazać należy, że w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego zawarto klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ograniczenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Wedle art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;

1. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
2. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
3. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z kolei przyjęto, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że ustawodawca w istotny sposób ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Odstąpił bowiem od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m. in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego – ten obowiązek organów został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku o płatność oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy nie są natomiast zobowiązane do działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a.

Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, że to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Zatem w tym specyficznym postępowaniu to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Skoro ciężar dowodowy przeniesiono na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne, to postępowanie dowodowe jest w znacznym stopniu oparte na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, zaś organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę.

Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11).

Z przytoczonych przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego wynika, że w sprawie z wniosku o płatność to na osobie ubiegającej się o jej przyznanie ciąży obowiązek wykazania spełnienia, w rzeczywisty sposób, warunków do jej otrzymania, zaś organ, odmawiając przyznania płatności, tj. wywodząc skutki prawne w związku ze sztucznym tworzeniem warunków, jest zobowiązany wykazać, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. W sprawach dotyczących stworzenia sztucznych warunków zastosowanie mają przepisy dwóch omówionych wyżej rozporządzeń unijnych nr 2988/95 i nr 1306/2013, które interpretowane są w ten sposób, że na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, zaś strona postępowania ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu.

Wyjaśnić przy tym trzeba, że organ zobowiązany ustawowo do stania na straży praworządności jest uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego, np. zeznania strony złożone w postępowaniu karnym w charakterze świadka (por. np. wyroki NSA z 28 września 2010 r., II GSK 798/09; z 31 stycznia 2012 r., I OSK 1206/11). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadków, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu, np. karnym i tak też w rozpoznawanej sprawie uczynił.

Organ pierwszej instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji dołączając do akt sprawy materiał dowodowy w postaci fotokopii z akt sprawy sygn. akt [...] (wątek VI) postanowieniem z 12 maja 2022 r. poinformował o tym skarżącą. Pouczył także skarżącą o możliwości zapoznania się z wszystkimi dokumentami, a więc także załączonymi na mocy postanowienia z 21 stycznia 2019 r., oraz o prawie czynnego udziału w postępowaniu. Postanowienie z 12 maja 2022 r. zostało doręczone skarżącej 18 maja 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia z 12 maja 2022 r.).

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

1. 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
2. 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
3. 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Pojęcie "rolnika" na potrzeby systemów wsparcia rolników w ramach wspólnej polityki rolnej definiuje art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013.

W myśl art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 pojęcie "rolnika" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 jest więc nie tylko osoba fizyczna lub prawna, ale także grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków, a gospodarstwem rolnym są wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez tak rozumianego rolnika.

Do definicji tej odsyła art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowiąc, że użyte w tej ustawie określenie rolnika oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

"Gospodarstwo rolne" oznacza z kolei wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013). Według art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza oznacza: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Nie negując obowiązków dowodowych organu, co do wykazania stworzenia sztucznych warunków i związanego z nim prawa strony do przedstawienia przeciwdowodów, wymagającego od strony stosownej inicjatywy dowodowej, sąd uznał, że zaprezentowane przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym dowody oraz argumenty nie stanowiły przeciwwagi dla ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji.

W ocenie sądu uwzględniając definicję rolnika, gospodarstwa rolnego oraz działalności rolniczej, organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, że gospodarstwo skarżącej nie stanowi samodzielnej jednostki gospodarczej (pod względem technicznym, ekonomicznym i kierowniczym) mimo, że z formalnego punktu widzenia skarżąca jest samodzielną jednostką gospodarczą.

W toku postępowania zebrano dowody, z których wynika, że właściwy nadzór nad gospodarstwem i prowadzeniem działalności rolniczej sprawowały osoby inne niż zarząd skarżącej, a sama skarżąca była tylko podmiotem formalnym, koniecznym dla składania wniosków obszarowych celem obejścia jednego z celów systemów wsparcia bezpośredniego, ONW oraz rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW na 2017 r., przy jednoczesnym ograniczeniu wsparcia gospodarstw wielkoobszarowych uzyskujących dodatkowe korzyści związane ze skalą prowadzonej działalności.

Należy zwrócić uwagę na okoliczności takie jak: daty zawarcie umowy spółki, tj. 10 maja 2017 r. (k. 30-31) oraz umowy dzierżawy gruntów zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, tj. 22 maja 2017 r. (k. 121-124), a więc w tym samym miesiącu, w którym został złożony wniosek, tj. 31 maja 2017 r., na kilka – kilkanaście dni przed jego złożeniem, przygotowanie dokumentacji przez eksperta przyrodniczego przed zawarciem umów spółki i dzierżawy gruntów, których dotyczyła (oświadczenie eksperta przyrodniczego J.K. z 10 maja 2017 r. k. 8, zeznania eksperta przyrodniczego J.K. z 8 października 2018 r. k. 182-183 verte), a także przed datą rozpoczęcia przez skarżącą działalności rolniczej oraz rozpoczęcia sprawowania trwałej i faktycznej kontroli nad osobą prawną przez K.M., obecnie K.D. (oświadczenie z 13 maja 2017 r. k. 7), przekazanie skarżącej dokumentacji związanej z płatnością rolno-środowiskowo klimatyczną (m. in. dokumentacji przyrodniczej, planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej) wraz z wydzierżawionymi gruntami przez wydzierżawiającego – WI I 9 Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. na podstawie umowy z 22 maja 2017 r., brak własnego parku maszynowego i nabywania środków do produkcji rolnej, brak samodzielnego podejmowania decyzji o sposobie wykorzystania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności i wykonywaniu prac agrotechnicznych (koordynowanie prac agrotechnicznych na działkach przez pracowników firmy M. – R.T. i M.K. – zeznania K.M., obecnie K.D. z 20 listopada 2018 r., k. 450-452, zeznania P.R. z 8 października 2018 r. k. 176, umowa z 28 czerwca 2017 r. o wykonywanie prac na tych działkach zawarta przez firmę P. z WI I. 7 Spółką Akcyjną), brak wykorzystania zebranej biomasy przez skarżącą do celów działalności rolniczej, którą miała prowadzić – oddawanie jej okolicznym rolnikom w zamian za wykonaną pracę (zeznania K.M., obecnie K.D., z 20 listopada 2018 r.), brak opłacania podatku rolnego, znaczna odległość pomiędzy siedzibą skarżącej – T. w województwie łódzkim a położeniem gruntów deklarowanych do płatności w województwie zachodniopomorskim (około 600 km), założenie spółki R. przez K.M., obecnie K.D., w celu wydzierżawienia gruntów i uzyskania dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zeznania K.M., obecnie K.D., z 20 listopada 2018 r., umowa dzierżawy z 22 maja 2017 r.), uzyskanie dochodu przez skarżącą tylko z zaliczki za dopłaty do gruntów rolnych za 2017 r. (zeznania K.D. z 12 sierpnia 2021 r. k. 143).

Jak wynika z umowy dzierżawy z 22 maja 2017 r. zawartej przez skarżącą ze spółką WI I. 9 przedmiot dzierżawy stanowiły grunty, na które skarżąca wystąpiła o przyznanie płatności (§ 1). Czynsz dzierżawny płatny miał być płatny w wysokości odpowiadającej przyznanej i wypłaconej przez ARiMR jednolitej płatności obszarowej do działek gruntu w terminie 30 dni od dnia uznania rachunku bankowego skarżącej dopłatą z tytułu jednolitych płatności obszarowych do działek gruntu wypłaconą przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, natomiast spółka WI Inwestycje Rolne 9 zobowiązana została do płatności z tytułu świadczeń publicznoprawnych (§ 4 ust. 1, 3-4). Spółka WI I 9 wyraziła zgodę na realizację przez skarżącą m. in. programów dotyczących przyznania jednolitej płatności obszarowej, ONW, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (§ 3 umowy z 22 maja 2017 r.). Spółka WI I 9 przekazała dokumentację związaną z płatnością rolno-środowiskowo klimatyczną (m.in. dokumentacja przyrodnicza, plan działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej) (§ 2 ust. 3 k. 123).

Osoby wykonujące prace dotyczące działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, tj. P.R., A.R., J.K. – ekspert przyrodniczy, L.S. – doradca rolnośrodowiskowy, A.F-P zeznały, że nie miały kontaktu z prezes zarządu skarżącej – ówczesnymi członkami zarządu spółki. Harmonogram prac rozpisał M.K. Plan rolnośrodowiskowy na 2017 r. został przekazany przez L.S. zleceniodawcy, czyli przedstawicielowi funduszu inwestycyjnego. A.F.-P. wykonywała prace na podstawie umowy zlecenia z IR A. i przekazała załączniki graficzne dotyczące działek tej firmie (protokół z 5 października 2018 r. z przesłuchania A.R. k. 171-173, protokół z 5 października 2018 r. z przesłuchania P.R. k. 175-177, protokół z 8 października 2018 r. z przesłuchania J.K. k. 181-183, protokół z 3 stycznia 2019 r. z przesłuchania L.S. k 207-208, protokół z 11 października 2018 r. z przesłuchania A.F-P k. 187-188).

Z zeznań złożonych w charakterze świadka przez prezesa zarządu skarżącej K.M., obecnie K.D., 20 listopada 2018 r. wynika, że we wszystkich czynnościach związanych ze złożeniem wniosków przez skarżącą pomagali jej pracownicy spółki M. R.T. i M.K. w porozumieniu z "szefostwem" M.M. i M.S. Nigdy nie była w miejscu gdzie znajdują się działki. Nie posiada żadnych narzędzi, sprzętów rolniczych. R.T. i M.K. byli na miejscu i zajmowali się nadzorem tych gruntów. W związku z tym, że był termin koszenia, było to zlecane okolicznym rolnikom, którzy za wykonaną pracę mogli zabrać biomasę. Wszystko nadzorował R.T. i M.K., którzy zawierali ustne umowy z rolnikami. K.D. nie pamiętała nazwisk tych rolników. Spółka R. miała otrzymać z tytułu dopłat za 2017 r. około 130 000 zł. Otrzymała zaliczkę w wysokości około 48 000 zł. Po przekazaniu całości dopłat spółce wydzierżawiającej miała przekazać 30 000 zł. K.D. była zatrudniona w domu maklerskim W I od sierpnia 2015 r. do września 2016 r., a później od października 2016 r. do listopada 2017 r. w spółce M., która zarządzała funduszem rolnym i spółkami m. in.

I. O możliwości otrzymania dopłat dowiedziała się od przełożonego M.M. później prezesa zarządu spółki M., który powiedział jej o możliwości "zarobienia" pieniędzy dla siebie i uzyskaniu dodatkowych środków dla funduszu rolnego. Spółkę R. założyła w celu wydzierżawienia gruntów i uzyskania dopłat do gruntów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przy zakładaniu spółki pomagała jej M.S. Powierzchnia do wydzierżawienia została jej zaproponowana przez pracowników spółki M. R.T. i M. K. K.D. przyznała, że zna A.W., który jest jej kolegą. D.D. był wówczas jej narzeczonym.

M.M., jako podejrzany 25 lipca 2019 r., wyjaśnił, że na spotkaniu w M., w którym uczestniczyli M.K., R.T., M.K., M.K. narzucił im, że mają sprzedawać grunty lub wydzierżawiać, aby zmniejszyć koszty spółki WR7, aby fundusz otrzymał z tytułu dzierżaw kwotę zbliżoną do kwoty, którą mógłby uzyskać występując samemu o dopłaty przy przyjętej strategii (k. 281-285 (169-172)). Podczas przesłuchania 9 maja 2019 r. M.M. wyjaśnił, że K.M., obecnie K.D., odpowiadała za zakładanie spółek i jest prawnikiem. Umowa dzierżawy została zawarta z podpisem notarialnie poświadczonym, ponieważ programy rolno-środowiskowe są pięcioletnie, a umowa była terminowa na pięć lat. Umowę zawierało się na okres trwania programu. Czynsz dzierżawny był związany z wysokością otrzymanych dopłat (k. 298 (156)).

W ocenie sądu skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów na prowadzenie działalności rolniczej w 2017 r., np. dowodu zakupu nawozów i środków ochrony roślin, rachunku za zlecone prace polowe, dokumentu potwierdzającego wykonanie prac, a osoby wykonujące prace związane z przygotowaniem wniosku o przyznanie płatności oraz prace agrotechniczne na działkach zgłoszonych we wniosku na rzecz skarżącej (P.R., A.R., J.K., L.S., A.F-P) potwierdziły, że nie miały kontaktu z prezes zarządu skarżącej – K.D. Skarżąca została powiadomiona o czasie i miejscu przeprowadzania dowodu z zeznań świadków P.R., A.R., J.K., L.S., A.F-P.

Jak wynika z zebranych dowodów, faktyczny zarząd działalnością rolniczą na działkach zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności nie był sprawowany przez skarżącą. Z całokształtu materiału dowodowego sprawy wynika, że istnieją powiązania osobowe pomiędzy spółką M. zarządzającą powierzonymi funduszami a skarżącą.

Sądowi z urzędu znany jest fakt, że za wcześniejsze lata o pomoc ze środków ARiMR występowały spółki akcyjne W I. 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11 i 12, gdzie również organy ARiMR stwierdzały stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Sprawy te zostały zakończone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o oddaleniu skarg (z 1 czerwca 2017 r., V SA/Wa 4079/15; z 12 maja 2016 r., V SA/Wa 4223/15; z 2 czerwca 2016 r., V SA/Wa 3860/15; z 15 grudnia 2015 r., V SA/Wa 3632/15; z 26 kwietnia 2016 r., V SA/Wa 3512/15; z 25 kwietnia 2016 r., V SA/Wa 3524/15; z 15 grudnia 2015 r., V SA/Wa 3708/15; z 2 grudnia 2016 r., V SA/Wa 4099/15; z 2 czerwca 2016 r., V SA/Wa 3982/15; z 22 kwietnia 2016 r., V SA/Wa 3200/15; z 26 kwietnia 2016 r., V SA/Wa 3352/15) oraz wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego o oddaleniu skarg kasacyjnych (z 16 sierpnia 2020 r., I GSK 324/18; z 27 marca 2018 r., II GSK 4076/16; z 27 marca 2018 r., II GSK 4345/16; z 27 lutego 2018 r., II GSK 1323/16; z 27 lutego 2018 r., II GSK 4073/16; z 21 sierpnia 2018 r., I GSK 945/18; z 27 lutego 2018 r., II GSK 1280/16; z 23 października 2019 r., I GSK 1394/18; z 27 marca 2018 r., II GSK 4433/16; z 27 marca 2018 r., II GSK 4123/16; z 27 lutego 2018 r., II GSK 4243/16).

W rozpatrywanej sprawie schemat działania skarżącej oraz spółek właścicieli gruntów jest podobny, z tą jednak różnicą, że aby obejść zarzut dotyczący powiązań osobowych poszczególnych spółek, wniosków o płatności nie składają poszczególne spółki będące właścicielami gruntów, a grunty są dzierżawione podmiotom zewnętrznym, po to by uniknąć zarzutu powiązania osobowego pomiędzy podmiotami. Nie zmienia to jednak wbrew argumentacji skargi oceny, że takie powiązania osobowe nadal funkcjonują, wprawdzie nie pomiędzy podmiotem wydzierżawiającym i dzierżawcą, a pomiędzy podmiotem zarządzającym funduszem i spółką dzierżawcą. Istotne jednak są okoliczności funkcjonowania skarżącej, która nie posiada maszyn, budynków i urządzeń, a wszelkie prace agrotechniczne zlecane są podmiotom zewnętrznym, głównym zaś celem spółki jest uzyskanie dopłat i obejście w ten sposób przepisów modulacyjnych.

W tych warunkach organy zasadnie stwierdziły, że mając na uwadze sposób prowadzenia działalności przez skarżącą, cel polegający na wspieraniu rolników/podmiotów faktycznie prowadzących działalność rolniczą nie został spełniony. O ile spółka M. nie odniosła bezpośredniej korzyści z działalności stworzonego mechanizmu sztucznych warunków, to taką korzyść materialną z tego działania niewątpliwie uzyskały bezpośrednio spółki wydzierżawiające grunty (spółki WI I, którymi zarządzał M), które wykonywały cele funduszu. Fundusz zarządzający jest zainteresowany maksymalizacją zysków zarządzanych przez siebie podmiotów, ale nie poprzez prowadzenie faktycznej działalności rolniczej, a poprzez uzyskiwanie dopłat z ominięciem przepisów modulacyjnych w wyniku podziału dużej powierzchni na wiele mniejszych podmiotów. Organy administracji wyciągnęły prawidłowe wnioski ze stwierdzonych powiązań osobowych, organizacyjnych i funkcjonalnych.

Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 10 października 2023 r., sygn. akt V SA/Łd 3026/22 i V SA/Wa 3028/22 oddalił skargi spółki W TM, obecnie N., na decyzje w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB) i rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r. Spółkę tę organy administracji wskazały w wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzjach jako jedną ze spółek uczestniczących w 2017 r. w tworzeniu sztucznych warunków przyznania płatności.

W powyższych okolicznościach wystąpiły podstawy do zastosowania klauzuli obejścia prawa, zawartej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i w następstwie tego, do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej płatności. Należy podkreślić, że nie ma żadnego znaczenia to jaką aktualnie skarżącą prowadzi działalność, jaką działalność faktycznie prowadziła po 2017 r., a także to, że od 2019 r. M. nie istnieje, skoro rozpoznawana sprawa dotyczy płatności na 2017 r. i stanu faktycznego mającego miejsce w 2017 r.

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zawierała wady przypisywane jej w skardze, a w szczególności aby doszło do istotnego naruszenia wskazanych w niej przepisów ustaw i rozporządzeń dotyczących wnioskowanych płatności, przepisów unijnych mających zastosowanie w sprawach stworzenia sztucznych warunków oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

d.j.