Uzasadnienie
T. J. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za kwiecień 2020 r.
Decyzją z [...] ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za kwiecień 2020 r. Decyzję doręczono skarżącemu [...].
W dniu 17 sierpnia 2020 r. skarżący złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz jednocześnie wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Decyzją z [...] nr [...] ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składki należnej za kwiecień 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ponieważ skarżący złożył jednocześnie skargę i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej jako "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei zgodnie z § 3 ww. przepisu, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, 2023, 2320 i 2369) albo konsul.
Z powyższego wynika zatem, że w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia decyzji organu I instancji, albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru środka zaskarżenia zostało pozostawione stronie, jednakże powyższe nie oznacza, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego wnosi strona wyłącznie wówczas, gdy nie skorzysta z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prawidłowa wykładnia art. 52 § 3 p.p.s.a. prowadzi bowiem do konkluzji, że jeżeli stronie przysługuje prawo złożenia od decyzji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję "bez skorzystania z tego prawa". Zwrot ten wskazuje nie tylko na możliwość zaskarżenia do sądu decyzji bez wcześniejszego wykorzystania wniosku określonego w art. 127 § 3 k.p.a., lecz trzeba go też traktować jako sformułowanie ustanawiające warunek dopuszczalności skargi.
Treść art. 52 § 3 p.p.s.a. powinna być zatem interpretowana w ten sposób, że jeżeli strona skorzysta z prawa zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to przestaje być uprawniona do wniesienia skargi na decyzję zaskarżoną tym wnioskiem. Można więc stwierdzić, że w sytuacji gdy strona zdecydowała się zakwestionować decyzję przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie zaskarżyła tę decyzję do sądu administracyjnego, skarga będzie musiała zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Analogiczne rozwiązane musi być stosowane także wtedy, kiedy jednostka wniosła skargę w dniu, w którym złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob.: dr Agnieszka Ciesielska, artykuł: "Możliwość zaskarżenia do sądu decyzji administracyjnej bez skorzystania z przysługującego od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2019 r., nr 3, s. 66–81).
Treść art. 54a p.p.s.a. świadczy przy tym, że wolą ustawodawcy, było nadanie prymatu trybowi weryfikacji decyzji w toku instancji administracyjnych.
W rozpoznawanej sprawie T. J. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie (w tej samej dacie) wniósł do Sądu skargę na ww. decyzję. Należy wyjaśnić, że decyzja strony o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowania w sprawie. W przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w I instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 4285/17, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, skarżący został prawidłowo pouczony o przysługującym mu prawie oraz możliwościach zaskarżenia decyzji z [...], tym samym, decydując się na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zrezygnował z uprawnienia do wniesienia skargi do sądu. Składając w dniu 17 sierpnia 2020 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (mimo, że został złożony po terminie) skarżący uruchomił tryb administracyjny weryfikacji powyższej decyzji, który uniemożliwił skuteczne wniesienie skargi na tę decyzję.
Należy ponownie wskazać, iż stronie przysługuje prawo wyboru środka prawnego do kontroli decyzji administracyjnej I instancji w drodze wewnętrznego postępowania administracyjnego lub zewnętrznego postępowania sądowoadministracyjnego, tj. prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skargi do sądu administracyjnego. Istnieje tu dopuszczalna prawem konkurencyjność obu środków zaskarżenia decyzji. Strona nie może jednak skorzystać równocześnie z obu tych środków, bowiem prowadziłoby to do dwutorowości postępowania w stosunku do jednej decyzji, którego wynik mógłby być rozbieżny. Strona powinna wybrać jedną z tych dwóch kontroli decyzji organu I instancji, ze świadomością konsekwencji procesowych, jakie z nich wypływają.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
R. T-M.