Uzasadnienie
III SA/Łd 639/20
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 262 §1 pkt 2, art. 263 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 256)- dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...] wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 24 maja 2019 r. Gmina [...] wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia pomiędzy, stanowiącą jej własność, nieruchomością o nr ew. 347/1, położoną w [...] Obręb [...] (droga gminna), a nieruchomością oznaczoną nr ew. 149/4, położoną w [...], przy ul. [...], stanowiącą własność małżonków BMB.
W toku postępowania, wszczętego postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019 r., upoważniony przez Wójta Gminy [...] geodeta uprawniony RS przeprowadził czynności rozgraniczeniowe zakończone wskazaniem punktów granicznych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Jak wynika z treści protokołu granicznego z dnia 28 października 2019 r., obecny w trakcie wykonywania czynności profesjonalny pełnomocnik BB i MB nie zgadzał się z przebiegiem ustalonej granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami.
Ponadto, jak wynika z pisma małżonków B z dnia 14 maja 2020 r., po zapoznaniu się z dokumentacją zebraną w toku prowadzonego postępowania, nie zgadzają się oni z przebiegiem ustalonej granicy, gdyż została ona wyznaczona pod budynkami piekarni, stanowiącymi ich własność. Podkreślili, że dotychczasowy przebieg granicy, jak i powierzchnia ich działki, są zgodne z treścią urządzonej dla nieruchomości księgą wieczystą nr [...], treścią ewidencji gruntów i budynków, a ponadto są zgodne z treścią umowy kupna sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, którą nabyli od gminy[...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości o nr ew. 347/1 i nr ew. 149/4 zgodnie z punktami granicznymi wskazanymi w protokole granicznym z dnia 28 października 2019 r.
Z akt sprawy wynika, że na żądanie małżonków B, sprawa rozgraniczenia przedmiotowych działek została przekazana, na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 725) do właściwego miejscowo Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim I Wydział Cywilny.
Jednocześnie postanowieniem z dnia 4 czerwca 2020 r., nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3.959,82 zł i obciążył obowiązkiem ich poniesienia, po połowie Gminę [...] w kwocie 1.979,91 oraz małżonków B i MB w kwocie 1.979,91 zł. Organ wskazał, że kwota obciążająca B i MB winna zostać uiszczona w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się postępowania, na wskazany w nim rachunek bankowy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na podstawę prawną nałożonego obowiązku oraz przedstawił sposób wyliczenia należnych kosztów.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia BB i MB wnieśli zażalenie, żądając uchylenia postanowienia z 4 czerwca 2020 r. i zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego, toczącego się przed sądem cywilnym. Uzasadniając wskazali, iż o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego organ powiadomił także IS i JD (współwłaścicielki działki o nr ew. 194/5), które były reprezentowane przez pełnomocnika, w toku prowadzonych na gruncie w dniu 28 października 2019 r. czynności rozgraniczeniowych. Zdaniem skarżących ustalenie granic leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących, co pozwala na stwierdzenie, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadujących. Tymczasem z uzasadnienia zakwestionowanego postanowienia nie wynika, ile osób stawiło się na gruncie, jakie punkty graniczne zostały ustalone przez geodetę i czy którykolwiek z ustalonych punktów nie stanowi jednocześnie punktu granicznego działek sąsiednich, co skutkowałoby uznaniem właścicieli tych gruntów za strony postępowania rozgraniczeniowego, a w konsekwencji ich partycypacją w kosztach postępowania. Kwestia powyższa została zdaniem skarżących całkowicie pominięta.
Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego oraz przywołał zarzuty stawiane przez skarżących we wniesionym zażaleniu. Dalej odwołując się do art. 262 i art. 264 k.p.a. regulujących zasady ustalania i ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, oraz uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, organ odwoławczy wywiódł, że rozgraniczenie nieruchomości pozostaje w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, co uzasadnia obciążenie kosztami tego postępowania, w równych częściach, właścicieli sąsiadujących nieruchomości.
Na gruncie niniejszej sprawy Kolegium wskazało, iż z zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że zaistniały spór graniczny dotyczy działki o nr ew. 347/1 (droga gminna) stanowiącej własność Gminy [...] oraz działki o nr ew. 149/4 stanowiącej własność małżonków B i MB. Tym samym prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe pozostawało w interesie w/w stron, a powstałe koszty tego postępowania zostały podzielone na strony postępowania, po połowie. Powyższe oznacza, iż wbrew twierdzeniu skarżących brak było podstaw do obciążenia przedmiotowymi kosztami właścicieli działek sąsiednich – uczestników postępowania, którzy brali udział w czynnościach na gruncie, z uwagi na jeden wspólny punkt graniczny z rozgraniczanymi działkami. W dalszej części Kolegium wskazało na podjęte w toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego czynności uprawnionego geodety, które wygenerowały przedmiotowe koszty oraz przedstawiło zasady prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym na formę jego zakończenia oraz przysługujące stronom postępowania prawo żądania przekazania sprawy do właściwego sądu powszechnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi BB i MB, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 §3 w zw. z art. 8, art. 80 oraz art. 262 § 1 pkt 2 i art. 152 k.c. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jego błędną ocenę, a w konsekwencji wadliwe rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając wniesioną skargę skarżący podtrzymali dotychczasową argumentację dotyczącą konieczności indywidualizacji interesów stron postępowania rozgraniczeniowego, z uwzględnieniem właścicieli nieruchomości sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd stwierdził, iż zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a., skutkuje koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi małżonkowie BB i MB uczynili rozstrzygnięcie wydane w zakresie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy stanowiącą ich własność nieruchomością, położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr ew. 194/4, a nieruchomością sąsiednią – drogą gminną, oznaczoną nr ew. 347/1, stanowiącą własność Gminy [...]. W wyniku wszczętego na wniosek Gminy [...] postępowania rozgraniczeniowego, upoważniony przez Wójta Gminy [...] geodeta przeprowadził czynności rozgraniczeniowe zakończone wskazaniem w terenie przebiegu punktów granicznych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami, który to przebieg, co wynika z protokołu granicznego z dnia 28 października 2019 r. nie został zatwierdzony przez skarżących. W przekonaniu skarżących granice stanowiącej ich własność nieruchomości pozostają niezmienne od momentu jej zakupu od Gminy [...], a wytyczony przez uprawnionego geodetę przebieg linii granicznej jest nie do przyjęcia, gdyż w rzeczywistości przecina posadowione na nieruchomości budynki.
Z akt sprawy wynika, że na żądanie małżonków B, sprawa rozgraniczenia przedmiotowych działek została przekazana, na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 725) - dalej: p.g.k., do właściwego miejscowo Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim I Wydziału Cywilnego.
Koszty przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone na kwotę 3.959,82 zł i obowiązkiem ich poniesienia obciążono po połowie Gminę [...] oraz małżonków B i MB. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że skoro postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było w interesie właścicieli przedmiotowych nieruchomości, to jest małżonków B i MB oraz Gminy [...], to prawidłowe jest stwierdzenie, że powstałe koszty tego postępowania winny obciążać w/w podmioty, po połowie.
W ocenie Sądu powyższe stwierdzenie, co do zasady prawidłowe, na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy uznać należy, za co najmniej przedwczesne.
W pierwszej kolejności wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k. jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 p.g.k., wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powyższego wynika, iż zasadą jest, że postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości odbywa się przy udziale geodety, co wiąże się z powstaniem kosztów związanych z czynnościami dokonanymi przez wymieniony podmiot.
Ponieważ przepisy ustawy p.g.k. nie zawierają regulacji odnośnie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego, konieczne jest odwołanie w tej kwestii do przepisu art. 262 k.p.a., który reguluje zasady dotyczące rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracyjny.
Zgodnie z treścią art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony;
- 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Natomiast w myśl art. 264 § 1 k.p.a. postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, powinno być wydane jednocześnie z wydaniem decyzji.
Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 2 k.p.a.).
Dokonując rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględniać także przepisy art. 152 - 153 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740) – dalej: k.c.
Pierwszy z powołanych przepisów określa, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; zaś koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
Natomiast przepis art. 153 k.c. określa hierarchię kryteriów, według których dokonuje się rozgraniczenia w przypadku wystąpienia sporu granicznego.
W tym miejscu wskazać należy, że na gruncie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjny ukształtowały się dwa nurty, co do rozdziału kosztów rozgraniczenia nieruchomości w trybie administracyjnym.
Zgodnie z jednym kierunkiem przyjętej linii orzeczniczej koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego obciążają jedynie wnioskodawcę. Bowiem tylko przepisy k.p.a., a nie przepisy prawa cywilnego, mogą być podstawą rozstrzygnięcia o kosztach administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Znajduje tu zatem zastosowanie ogólna zasada wynikająca z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl której koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę, jako poniesione w jej interesie (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1998r., II SA 1117/97; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005r., IV SA/Wa 305/05, www.cbois.nsa.gov.pl).
Według drugiego kierunku orzecznictwa sądów administracyjnych koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać każdą ze stron tego postępowania i należy dokonać wyraźnego rozróżnienia interesu faktycznego w rozumieniu subiektywnym skarżącego (niebędącego wnioskodawcą rozgraniczenia) i interesu prawnego, o którym mowa w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Interes prawny został określony zasadą dotyczącą rozgraniczania nieruchomości wyrażoną w przepisach art. 152 i 153 k.c., sprowadzającą się do tego, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, a koszty rozgraniczenia ponoszą strony po połowie. Zasada ta odnosi się również do postępowania administracyjnego, a znajduje odzwierciedlenie w powołanym przepisie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie należy bowiem ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania, ale dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy (art. 152 i 153 k.c.), jakim jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1998r., II SA 479/98, www.cbois.nsa.gov.pl).
Powyższe rozbieżności zostały rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006r., I OPS 5/06 (www.cbois.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych – ustawie z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sąd powszechny, jak i organ administracji są obowiązane stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 k.c. i art. 31 ust. 2 – 4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.
Z przepisów tych wynika, że dokonując rozgraniczenia nieruchomości, należy w pierwszej kolejności mieć na względzie stan prawny nieruchomości (art. 153 zdanie pierwsze k.c.), co w art. 31 ust. 2 p.g.k. konkretyzuje się w ten sposób, że przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Wszystko to są dowody pozwalające na ustalenie stanu prawnego granic nieruchomości. Tak więc nakaz uwzględnienia stanu prawnego przez organ prowadzący postępowanie administracyjne wynika z obowiązku przeprowadzenia dowodów, które pozwalają na jego ustalenie. Jeżeli nie da się ustalić stanu prawnego nieruchomości (nie ma dowodów pozwalających na jego ustalenie lub są one niewystarczające albo sprzeczne – art. 31 ust. 3 p.g.k.), należy ustalić granice według "ostatniego spokojnego stanu posiadania" (art. 153 zdanie pierwsze in fine k.c.).
Uwzględnienie tego kryterium następuje przez przeprowadzenie wskazanych środków dowodowych: także w postępowaniu administracyjnym "ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy" (art. 31 ust. 3 in fine p.g.k.). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych należy dążyć zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym, do zawarcia ugody przez strony (art. 153 zdanie drugie k.c. i art. 31 ust. 4 p.g.k.). Jeżeli nie jest możliwe ustalenie granic według stanu prawnego lub według stanu posiadania, a strony nie zawrą ugody, ustalenie granic należy do sądu, który czyni to uwzględniając wszelkie okoliczności i może jednemu z właścicieli przyznać odpowiednią dopłatę pieniężną (art. 153 zdanie drugie in fine k.c.). Jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.).
Uregulowanie to oznacza, że w takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu. Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic.
Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Ostatecznie, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., tj. po połowie.
Powołana uchwała jest tzw. uchwałą konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, ma ona tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Moc wiążącą ma stanowisko zawarte w sentencji uchwały.
Poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu pozbawione są mocy wiążącej, jeśli nie mają bezpośredniego związku z "zajętym stanowiskiem". Mają one jednak moc wiążącą, w takim zakresie, w jakim pozostają w bezpośrednim związku z tym stanowiskiem.
Wobec powyższego Sąd za niezasadną uznał argumentację skargi, co do istotnego naruszenia polegającego na braku wyważenia zindywidualizowanego interesu prawnego stron, a tym samym nierozważenie możliwości obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego tylko jednego z właścicieli rozgraniczanych nieruchomości- inicjatora przedmiotowego postępowania.
Podkreślenia wymaga jednak, że w toku całego postępowania administracyjnego, jak i we wniesionej skardze, skarżący podnosili również kwestię niewłaściwego, czy też niepełnego ustalenia kręgu podmiotów, w interesie których przeprowadzone było przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe, a tym samym zobowiązanych do partycypowania w kosztach tego postępowania.
W ocenie Sądu powyższa kwestia nie została należycie wyjaśniona przez organy procedujące w sprawie.
Z załączonego do akt administracyjnych sprawy protokołu granicznego z dnia 28 października 2019 r. (str. 120-125 akt administracyjnych) wynika bowiem, że przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami został poprowadzony przez pięć punktów granicznych: 1-640, 1-158, 1-860, 1-859, 1-155, oznaczonych na załączonym do protokołu szkicu granicznym. Powyższe potwierdza, wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zestawienie kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, na które składały się między innymi koszty ustalenia przebiegu granicy na odcinku obejmującym 5 punktów granicznych (str. 2 zaskarżonej decyzji). Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji wskazuje, iż jeden z punktów granicznych oznaczony nr 1-640, jest wspólny dla działki skarżących o nr ew. 149/4, działki Gminy [...] o nr. ew. 347/1 oraz dla działki o nr ew. 149/5 stanowiącej współwłasność IS oraz JD.
Co więcej, z wskazanego wyżej szkicu granicznego wynika, że punkt graniczny 1-640, jest położony na działce o nr ew. 149/5 i od działki skarżących jest odgrodzony, oznaczonym na szkicu stałym ogrodzeniem. Natomiast drugi punkt graniczny oznaczony nr 1-155, jest wspólny dla działki skarżących o nr ew. 149/4, działki Gminy [...] o nr. ew. 347/1 oraz dla działki o nr ew. 304/2 (droga wojewódzka nr 716) pozostającej we władaniu Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...].
Powyższą okoliczność potwierdza treść znajdujących się w aktach sprawy wezwań z dnia 25 lipca 2019 r. do stawienia się na gruncie w charakterze strony, w związku z rozgraniczeniem działek, kierowanych do IS i JD oraz do Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] (k. 85-87 akt administracyjnych), z których wynika, że objęte wszczętym w dniu 17 czerwca 2019 r. postępowaniem rozgraniczeniowym nieruchomości o nr ew. 194/4 i 347/1 posiadają wspólne punkty graniczne z działkami o nr ew. 194/5 i 304/2.
W protokole rozgraniczeniowym z dnia 28 października 2019 r. stwierdzono, iż I.S., jako strona zainteresowana ustaleniem przebiegu granic, była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podczas przeprowadzanych czynności rozgraniczeniowych na gruncie.
Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika Gminy [...] z dnia 3 lipca 2018 r., kierowane do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim I Wydział Cywilny, do sprawy o sygn. akt [...] (k. 50-52 akt administracyjnych) zainicjowanej wnioskiem IS oraz JD. Treść powyższego pisma wskazuje na istnienie sporu, pomiędzy wyżej wymienionymi a małżonkami B i MB, co do prawidłowego przebiegu granic pomiędzy działkami o nr ew. 194/4 i 347/1 oraz ewentualnie wynikającego z powyższego braku dostępu do drogi publicznej z działki nr ew. 149/5
Wobec powyższych ustaleń Sąd na obecnym etapie sprawy, za nie wystarczające dla prawidłowego ustalenia podmiotów, na których ciąży obowiązek partycypacji w kosztach przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, uznaje stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że postanowienie z dnia 17 czerwca 2019 r. o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego obejmowało jedynie działki o nr ew. 149/4 i 347/1, a tym samym brak jest podstaw do obciążania kosztami tego postępowania właścicieli innych niż rozgraniczane działki, którzy brali udział w czynnościach rozgraniczeniowych na gruncie z uwagi na jeden wspólny punkt graniczny, z rozgraniczanymi nieruchomościami. Zdaniem Sądu prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego wymaga uprzedniego wyjaśnienia istnienia ewentualnego interesu prawnego w przeprowadzonym rozgraniczeniu pozostałych właścicieli działek graniczących z rozgraniczanymi nieruchomościami o nr. ew. 149/4 i 347/1, w punktach granicznych nr 1-640 (działka nr 149/5) i nr 1-155 (działka nr 304/2).
W przypadku stwierdzenia istnienia tego rodzaju interesu po stronie któregokolwiek z właścicieli w/w działek, poza skarżącymi oraz Gminą [...], łączna wysokość powstałych kosztów postępowania rozgraniczeniowego winna zostać rozdzielona pomiędzy wszystkie podmioty posiadające interes prawny w przeprowadzeniu rozgraniczenia, w ten sposób, że każda ze stron tego postępowania będzie zobowiązana do partycypacji w kosztach ustalenia każdego z wyznaczonych punktów granicznych, który jest dla niej wspólny choćby z jednym z pozostałych właścicieli graniczących ze sobą nieruchomości.
Jeżeli natomiast w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organy administracji publicznej stwierdzą brak interesu prawnego właścicieli działek o nr ew. 149/5 i 304/2 w przeprowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, rozstrzygając w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego będą zobowiązane do uzasadnienia swojego stanowiska, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...]
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do uprawnień wynikających z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
AB/