Uzasadnienie
III SA/Łd 668/10
Pismem z dnia 1 grudnia 2010 roku K. D. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie bez koncesji kruszywa naturalnego. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając urzędowy formularz "PPF".
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudności finansowe, fakt utrzymywania rodziny – dwójka dzieci w wieku 1,5 i 3,5 roku oraz niepracująca żona. Nadmienił także, że obecnie spłaca kredyty, których łączne raty miesięczne wynoszą ok. 7.000 zł. Ponadto na utrzymanie domu wydaje ok. 2.500 zł.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. D., synem S. D. (3,5 roku) i córką J. D. (1,5 roku). Jedyne dochody gospodarstwa domowego skarżącego stanowi jego dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5.000 zł. Odnośnie informacji o posiadanym majątku wskazał, że nie jest właścicielem domu ani mieszkania. Jest natomiast właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha oraz innej nieruchomości (skarżący nie wyjaśnił jej charakteru) o powierzchni 0,5 ha. Wskazał także, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro.
W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, w szczególności wobec ustalenia, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni – pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. Zażądano: poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego za lata 2009 – 2010 lub stosownych zaświadczeń z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów) oraz złożenia odpisu deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 3 miesiące 2010 r.; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; przedstawienia zaświadczenia z banku(ów), w których skarżący zaciągnął wskazywane we wniosku kredyty, z określeniem informacji o zaciągniętych zobowiązań, terminach i wysokości spłacanych rat; wyjaśnienia, czy żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, jeżeli tak to przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o fakcie zarejestrowania jako osoba bezrobotna, ze wskazaniem od kiedy jest zarejestrowana i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych; wyjaśnienia, czy skarżący lub jego żona jest właścicielem pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to określenia ich marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie określenia miejsca zamieszkania skarżącego (we wniosku wskazał, że nie posiada żadnej nieruchomości, ani mieszkania) oraz wskazania czyją własnością są zajmowane przez skarżącego lokale mieszkalne i na jakich zasadach skarżący je zajmuje; przekazania zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych ewentualnie przez skarżącego w roku 2009 i 2010 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych; sprecyzowania wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego (skazywanych we wniosku), poprzez wykazanie kwot wydatków z określeniem ich przeznaczenia.
Wezwanie to zostało skarżącemu doręczone w dniu 28 stycznia 2011 r. (w trybie doręczenia zastępczego - art. 72 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący nie udzielił odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem. W szczególności nie przedstawił żądanych informacji, tj. poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego za lata 2009 - 2010 lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w tym okresie dochodach; nie przedłożył żądanych wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych, czy też informacji o posiadanych ewentualnie pojazdach mechanicznych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Informacje te, w szczególności dotyczące zeznań podatkowych, posiadanych rachunków i lokat bankowych i zgromadzonych na nich środkach finansowych, jak również informacje o zaciągniętych kredytach, terminie ich uruchomienia, zasadach spłaty i wysokości rat tych kredytów mogą mieć istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości zarobkowych skarżącego, a tym samym jego możliwości płatniczych.
Istotne dla oceny zdolności płatniczych strony z punktu widzenia możliwości uiszczenia wpisu do skargi byłyby też informacje o ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego kosztach bieżącego utrzymania oraz o ewentualnych świadczeniach publicznych otrzymywanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Żadne z tych informacji nie zostały przekazane przez skarżącego w związku z wezwaniem do ich udostępnienia. W ocenie referendarza wszystkie wskazane informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznej sytuacji materialnej skarżącego i możliwości regulowania zobowiązań, w tym kosztów sądowych.
Brak tych informacji czyni w praktyce niemożliwym autentyczną i rzetelną ocenę sytuacji finansowej strony i spełnienia przesłanek niezbędnych do ewentualnego przyznania prawa pomocy i określenia zakresu tej pomocy.
W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, zawarte w formularzu "PPF", nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał w związku z tym w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.