Uzasadnienie
III SA/Łd 673/17
Z. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Ze złożonego wniosku oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości 1400 zł miesięcznie. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 49 mkw. i działkę o powierzchni 1035 mkw. Wnioskodawca wskazał, że ponosi miesięcznie następujące wydatki: kredyt – 800 zł, prąd na działce – 120 zł, prąd w mieszkaniu – 75 zł, czynsz – 420 zł, woda w mieszkaniu – 100 zł, woda na działce – 200 zł, ubezpieczenie – 200 zł, śmieci – 30 zł, leki – 100 zł. Dodatkowo strona wskazała, że pomaga 30-letniej córce. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że żyje ze skromnej emerytury, nie jest w stanie zaoszczędzić żadnej, nawet drobnej kwoty.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż stronę zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.
Co prawda skarżący wskazał w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1400 zł, pomaga córce i nie jest w stanie zaoszczędzić nawet drobnej kwoty, jednak Referendarz sądowy nie uznał tych twierdzeń strony za wiarygodne.
Po pierwsze, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego o sytuacji majątkowej/finansowej skarżącego (ze stycznia 2017 r.), z którego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z 31-letnią córką, której miesięczne dochody z działalności gospodarczej kształtują się na poziomie 1881,43 zł i która partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Po drugie, wiadomym Referendarzowi z urzędu jest (ze spraw o sygn. akt II SA/Łd 191/17 i 360/16), że skarżący na działce prowadzi roboty budowlane związane z budową m.in. domu mieszkalnego.
Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że skarżący nie utrzymuje siebie jedynie z emerytury, która w całości przeznacza na życie. Budowa domu mieszkalnego niewątpliwie świadczy o dobrej kondycji finansowej wnioskodawcy. Prowadzenie tak kosztowej inwestycji oznacza bowiem, że dysponuje on środkami finansowymi, których część, choćby kosztem wydłużenia czasu realizacji inwestycji, może przeznaczyć na koszty prowadzenia sporu przed sądem administracyjnym. Skarżący zasadność swojego wniosku upatruje ponadto w fakcie ponoszenia przez niego wysokich kosztów spłaty kredytów (pożyczek), których raty określił na 800 zł. Podkreślić jednak należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy. Spłata kredytów bankowych nie uzasadnia twierdzenia, iż jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06).
Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem skarżący ma możliwość pozyskania środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym na takich samych zasadach, na jakich pozyskuje środki na regulowanie zobowiązań w sferze prywatnej. Przyznania prawa pomocy nie może bowiem uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez stronę skarżącą. Nie sposób również przyjąć, aby uprawnione i społecznie usprawiedliwione było przenoszenie ciężaru ryzyka spłaty kredytów na ogół społeczeństwa.
Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
e.o.