Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 68/20

Uzasadnienie

Decyzją z [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.), art.

4. art. 25, art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm.), zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020, § 2 ust. 1, § 5, § 6, § 7, § 11, § 12, § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 nie obejmującego zmian wprowadzonych 15 marca 2019 r.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 13 marca 2015 r., art.

4. art. 17 ust. 3, art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, ze zm.), zwanego rozporządzeniem nr 809/2014, art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 640/2014, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z [...] r., nr [...] o odmowie przyznania H.T. płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2018 r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 9 maja 2018 r. H.T., za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, złożył wniosek o przyznanie płatności na 2018 r. We wniosku skarżący wskazał, że ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej. Nie wskazał pakietu i wariantu płatności, o którą się ubiega, a także działek zgłoszonych do płatności ekologicznej.

10 kwietnia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. wydał decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 o odmowie przyznania skarżącemu płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2018 r.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

Decyzją z 28 maja 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżona decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. odmówił skarżącemu przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2018 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie decyzji i przyznanie płatności ekologicznej.

Organ drugiej instancji podzielając stanowisko organu pierwszej instancji podniósł, że ustawodawca polski wydłużył termin na składanie wniosków w 2018 r. do 15 czerwca (art. 21 ust. 3 ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. – Dz. U. z 2018 r., poz. 897). Nie był to termin ostateczny składania wniosków. Możliwe było złożenie wniosku po 15 czerwca 2018 r. Jednakże za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1 % kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik. Ostateczny termin skutecznego składania wniosków upływał 25 dni, po upłynięciu terminu składania wniosków bez sankcji, liczony od 15 czerwca 2018 r. Zatem ostatni dzień składania wniosków upływał 10 lipca 2018 r. (art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014).

Przytaczając treść art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 organ drugiej instancji stwierdził, że ostateczny termin składania poprawek (zmian) do wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. uwzględniając dodatkowe 25 dni upływał również 10 lipca 2018 r. Organ drugiej instancji wskazał, że zmiana do wniosku o przyznanie płatności może polegać na dodaniu nowych działek ewidencyjnych lub działek rolnych (wraz z wymaganymi dla nich załącznikami) do uprzednio złożonego wniosku o przyznanie danej płatności. Zmiana do złożonego wniosku o przyznanie płatności może polegać także na zmniejszeniu zadeklarowanych wcześniej powierzchni działek rolnych. Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania warunków przyznania płatności oraz wymogów ustanowionych dla realizowanych pakietów.

Natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym jest to poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika przesłanek przyznania płatności określonych w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2015 r. Dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Do uzyskania płatności ekologicznej w 2018 r. należało za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus na wybranej działce ewidencyjnej narysować powierzchnię uprawy i w oknie deklaracji, które było dostępne po kliknięciu na narysowaną geometrię wskazać płatność, do której miała być deklarowana dana uprawa, czego strona nie uczyniła. Przedstawione powyżej dane odzwierciedlane były w sekcji "Działki referencyjne" oraz "Działki rolne". Przed wysłaniem takiej deklaracji – w zakładce "Podsumowanie" – strona zobligowana była do potwierdzenia, że wprowadzone dane są zgodne z jej wolą i stanem faktycznym poprzez zaznaczenie checkboxa "Potwierdzam poprawność danych".

Według organu drugiej instancji, nie ma technicznej możliwości, aby wniosek prawidłowo wysłany nie został zapisany na portalu. Po wysłaniu ostateczna wersja wniosku przesłana do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa widoczna była w zakładce "Wysłane". Strona miała możliwość sprawdzenia jakie płatności na jakich działkach zadeklarowała do wniosku i czy są one kompletne. Fakt prawidłowego wysłania wniosku jest udowodniony przez to, że system automatycznie generuje potwierdzenie jego złożenia. Nie ma limitu wejść na dany wniosek. W trakcie jego wypełniania można go zapisywać, zamykać i ponownie otwierać do czasu wysłania do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dowodem wskazującym na złożenie wniosku 9 maja 2018 r. o godzinie 2303 jest "Potwierdzenie przyjęcia wniosku", na którym uwidocznione zostały dane obejmujące informacje o: typie dokumentu, celu złożenia dokumentu, numerze dokumentu, dacie i godzinie złożenia dokumentu i sumie kontrolnej.

W dniu składaniu przez skarżącego wniosku, to jest 9 maja 2019 r., o godzinie 2303 aplikacja eWniosekPlus była dostępna i działała prawidłowo, na powszechnie dostępnej stronie internetowej zwierającej komunikaty o dostępności aplikacji umożliwiającej złożenie wniosku przez internet nie zamieszczono komunikatu o utrudnieniach w działaniu aplikacji eWniosekPlus w tym dniu. Realizacją obowiązków określonych w art. 17 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 jest utworzenie w każdym Biurze Powiatowym ARiMR punktu pomocy technicznej, w którym udzielana jest rolnikowi pomoc przy składaniu wniosku. Ze zgromadzonych w toku postępowania dokumentów wynika, że skarżący nie skorzystał z pomocy technicznej zapewnianej w placówkach ARiMR. Organ drugiej instancji podniósł, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, a więc przyjmuje się, że błąd oczywisty to błąd, który musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu.

Zakwalifikowanie błędu do grupy błędów oczywistych następuje niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona jest kontrola dokumentów – wizualnie, ręcznie czy elektronicznie, po przeprowadzonej wnikliwej analizie konkretnego przypadku. Przy czym błąd oczywisty może być stosowany w wyjątkowych przypadkach. Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. Zasadniczym warunkiem jest to by dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nimi dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary. Przepisy dotyczące płatności w ogólności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. Porównanie kolejnych części wniosku prowadzi do wykrycia sprzeczność, we wniosku strona zaznaczyła, że wnioskuje o płatność ekologiczną, nie zadeklarowała jednak żadnego pakietu ani wariantu, w ramach którego realizuje zobowiązanie ekologiczne, nie zadeklarowała również żadnej działki dla tej płatności.

Samo stwierdzenie nawet oczywistej sprzeczności nie jest jednak wystarczające do przyjęcia, że w sprawie zastosowanie znajdzie art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Organ drugiej instancji podkreślił, że skarżący jest osobą wnioskującą o dobrowolną pomoc wspólnotową i prowadzącą własne gospodarstwo. Osoba znajdująca się w takiej sytuacji winna zapoznać się z powszechnie dostępnymi zasadami przyznania płatności, o które wystąpiła. Od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać – między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności – należytej staranności. Wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem.

Przepisy unijne, jak i krajowe w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów w postaci wydruków, zgłoszeń itp., które wskazywałyby, że system ten podczas wypełniania wniosku nie działał prawidłowo. Zachowując należytą staranność winien sprawdzić po zatwierdzeniu i wysłaniu wniosku, czy jest on prawidłowy. Gdyby zadośćuczynił powyższemu, mógłby dokonać zmian w deklaracji. Takie działanie zgodne jest z wzorcem należytej staranności osoby wnioskującej o dobrowolną pomoc wspólnotową i prowadzącej własną działalność gospodarczą.

Jest to również zachowanie wzorcowe w sytuacji, gdy w systemie wnioskowania dokonuje się zmiana. Skarżący mógł dokonać takiej weryfikacji samodzielnie, w dogodnym dla siebie czasie i miejscu. Mógł skorzystać z pomocy technicznej w biurze powiatowym, czego nie uczynił. W ocenie organu drugiej instancji, skarżący nie dochował wymaganej w takiej sytuacji staranności. Brak podania we wniosku pakietu i wariantu płatności ekologicznej, o którą się ubiega, jak również brak wskazania działek rolnych zgłoszonych do tej płatności nie jest wystarczające do zastosowania art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Wskazanie działek objętych wnioskiem o określony typ płatności jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być przez organ pomijane, czy też różnorako interpretowane, w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane oddziałują bowiem na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie on.

Dopuszczenie do sytuacji, w której wnioskodawcy zaznaczaliby jedynie checkboxy z oznaczeniem płatności bez wypełniania części kwalifikowanej, tj. części stanowiących merytoryczną część wniosku wraz z częścią graficzną, i przyjmowanie, że taka sytuacja wypełnia znamiona błędu oczywistego, prowadziłoby do całkowitego pozbawienia sensu istnienia przepisów regulujących terminy do złożenia wniosków, zmian, czy wycofań. Stawałyby się one przepisami martwymi. Skarżący, jak każda osoba składająca na zewnątrz jakiekolwiek oświadczenie, musi być świadomy treści, które podpisuje, bo tylko on bierze za nie odpowiedzialność, a przeciwne działanie świadczy co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek skarżącego, który nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa.

Skarżący składając wniosek, w przypadku wniosków składanych elektronicznie złożenie wniosku następuje w momencie zatwierdzenia danych przez producenta rolnego, złożył oświadczenie zawarte w części VIII wniosku, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Wobec tego, w ocenie organu drugiej instancji, skarżący dysponował informacją z zakresu wypełniania wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. i wiedzą dotyczącą warunków przyznawania płatności na 2018 r. W ocenie organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że błędy te nie są błędami oczywistymi i odmówił zastosowania art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Choć uzasadnienie takiego stanowiska jest inne, konkluzja pozostaje taka sama. Brak zatem podstaw do zmiany rozstrzygnięcia. Kontrola administracyjna nastąpiła 9 września 2018 r., a więc już po upływie ostatecznego terminu składania poprawek (zmian) do wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. przypadającego na 10 lipca 2018 r. W związku z wykryciem braków po 10 lipca 2018 r., zgodnie z art. 25 ustawy PROW 2014-2020 wezwanie do usunięcia braków we wniosku w zakresie braków świadczących o kwalifikowalności wniosku nie mogło zostać wysłane.

Postępowanie w sprawach przyznania płatności ekologicznej toczy się zasadniczo w oparciu o przepisy k.p.a., co wynika z art. 4 ustawy PROW 2014-2020. Jednocześnie art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 wprowadza szereg modyfikacji w zasadach postępowania, wynikających z k.p.a. Oznacza to znaczne ograniczenie przewidzianych w k.p.a. zasad prawdy materialnej, informowania stron oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Wyraźne wyłączenie zastosowania art. 81 k.p.a. (zgodnie z nim okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów) oznacza, że brak możliwości wypowiedzenia się strony na temat poszczególnych dowodów nie wyklucza oparcia na nich ustaleń faktycznych. Zasady, wynikające z przepisów k.p.a., doznają w postępowaniu o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego znacznych ograniczeń, wynikających z powołanych wyżej przepisów.

Modyfikacja wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady tzw. "prawdy obiektywnej" nie powoduje, że zasada ta została wyłączona. W sprawach dotyczących przyznania płatności został "wyłączony" obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W ocenie organu drugiej instancji, postępowanie organu pierwszej instancji było zgodne z powyższą regulacją.

W skardze na powyższą decyzję H.T. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 za 2018 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 9 maja 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie przyznanie płatności ekologicznej za 2018 r. We wniosku wskazał pakiety i działki, na których uprawia ekologiczne krzewy aronii. W końcu lipca 2018 r. wydrukował wersję papierową wniosku i okazało się, że nie jest zaznaczony wariant, numer pakietu przy numerze działek objętych ekologią. Zdaniem skarżącego, błąd był oczywisty i zaistniał z winy systemu komputerowego. Po jego wykryciu udał się do Biura Powiatowego ARiMR w A. w celu wniesienia poprawek. Poprawek nie pozwolono mu nanieść argumentując, że było już po 10 lipca, czyli po dacie, do której można nanosić takie poprawki. W jego wniosku nastąpił jednak błąd oczywisty, który zgodnie z przepisami usunąć można w każdym czasie. Nie wiadomo, dlaczego nie pozwolono mu usunąć tego błędu. Biuro Powiatowe nie posiadało w tym czasie żadnej opinii prawnej.

Błąd ten był widoczny "na pierwszy rzut oka". Działalność ekologiczną w gospodarstwie prowadzi od 8 lat. Uprawa aronii ekologicznej jest kontynuowana na tych samych działkach. Organ pierwszej instancji był w posiadaniu Planu Rolno-Środowiskowego, który zobowiązuje rolnika do 5-letniego uprawiania rośliny na tych samych działkach i na takim samym obszarze. Naruszenie tych zasad grozi sankcjami finansowymi. Uznanie tego błędu za oczywisty było możliwe i nie budziło wątpliwości. Organ administracji w sposób rażący interpretuje błąd oczywisty na jego niekorzyść.

Ponadto organy obu instancji uniemożliwiły mu złożenie wyjaśnień w sprawie, przedstawienia dowodów i świadectw w całym procesie postępowania. Pracownicy organu drugiej instancji wpływają i uczestniczą w procesie podejmowania decyzji przez organ pierwszej instancji, tj. Biuro Powiatowe ARiMR w A. Wielokrotne zmiany terminu załatwienia sprawy doprowadziły do luki niezgodnej z k.p.a., gdyż został poinformowany o załatwieniu sprawy do 30 września 2019 r. Do 14 października nie wydano żadnej decyzji dotyczącej jego sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz.2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania H.T. płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2018r.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.), przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm.), zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020 oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 227 poz. 69, ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2015r. płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1. 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2. 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3. 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";
4. 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 5 ust.1 wymienionego rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne:

1. 1) posiada plan działalności ekologicznej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją";
2. 2) nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanych dalej "trwałymi użytkami zielonymi";
3. 3) 5 zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności ekologicznej;
4. 4) 6 prowadzi rejestr działalności ekologicznej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, zawierający wykaz:
5. a) działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu i środka ochrony roślin oraz przyczyny zastosowania środka ochrony roślin oraz wykonania koszenia,
6. b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu
7. - wraz z terminem ich przeprowadzenia;
8. 5) przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
9. 6) 7 nie jest zobowiązany do wypełnienia obowiązku informacyjnego, o którym mowa w części 1 pkt 2.2 lit. b załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 18, z późn. zm.).

Zgodnie z treścią § 6 ust.1 rozporządzenia zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne:

1. 1) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu;
2. 2) spełniające warunki przyznania płatności ekologicznej;
3. 3) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.

W myśl § 7 ust.1 rozporządzenia wielkość obszaru objętego zobowiązaniem ekologicznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji.

Zgodnie z treścią § 11 ust.1 rozporządzenia płatność ekologiczna jest przyznawana do:

1. 1) gruntów ornych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b, z tym że w przypadku gruntów ornych, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych, do tych, które są objęte zezwoleniem wydanym na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 i 1458);
2. 2) trwałych użytków zielonych - w przypadku:
3. a) 38 pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11, jeżeli w trakcie realizacji tych pakietów grunty orne, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennymi, stały się trwałymi użytkami zielonymi,;
4. b) pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12;
5. 3) sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. a i c oraz pkt 10 lit. a i c.

W myśl § 17 ust.1 pkt 3 a.) i b.) wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera:

1. 3) oświadczenie o:
2. a) powierzchni działek ewidencyjnych,
3. b) 50 sposobie wykorzystywania działek rolnych w ramach zobowiązania ekologicznego, zawierające w szczególności wskazanie pakietu i wariantu realizowanych na danej działce oraz:
4. – 51 roślin uprawnych uprawianych na danej działce - w przypadku:
5. - - upraw, o których mowa w § 9 ust. 2b, i konopi włóknistych lub
6. - - o którym mowa w § 9 ust. 2a, 14 i 14a, lub
7. - - uprawy roślin dwuletnich, lub
8. - - realizacji zobowiązania ekologicznego, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, lub
9. - - uprawy roślin w ramach wariantów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b,
10. – mieszanki wieloletnich traw albo mieszanki wieloletnich traw z bobowatymi drobnonasiennymi uprawianych na danej działce;

Zgodnie z treścią art.25 ust.1 ustawy PROW 2014-2020 w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy w ramach poddziałania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a, w zakresie rocznej premii, o której mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, lub w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12, nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl art.4 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.

Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Zgodnie z treścią art.17 ust.3 pkt a i b wymienionego rozporządzenia, jeżeli beneficjent nie jest w stanie złożyć wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność z wykorzystaniem formularza geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy, właściwy organ zapewnia beneficjentowi:

1. a) albo niezbędną pomoc techniczną;
2. b) albo z góry ustalone formularze i odpowiednie materiały graficzne w formie papierowej. W tym przypadku właściwy organ przenosi informacje otrzymane od beneficjenta do formularza geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w 2017r. H.T. przystąpił do programu Rolnictwo ekologiczne w ramach PROW 2014-2020. W dniu 9 maja 2018r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2018r. lecz nie wskazał pakietu i wariantu płatności, o którą się ubiega jak również nie zadeklarował żadnej działki do tej płatności. O kwalifikowalności wniosku o płatność decyduje prawidłowe określenie działek rolnych ze wskazaniem właściwego pakietu oraz wariantu. Poprzez takie określenie rolnik wskazuje gdzie i na jakim obszarze oraz w jakim zakresie jest realizowane zobowiązanie ekologiczne. W sytuacji gdy rolnik nie określi powyższych danych nie można mówić o prawidłowej deklaracji dla płatności ekologicznej. W niniejszej sprawie H.T. składając wniosek o przyznanie płatności na 2018r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus winien na wybranej działce ewidencyjnej narysować powierzchnię uprawy oraz wskazać płatność do której miała być deklarowana dana uprawa.

Skarżący jednak tego nie uczynił. Przy żadnej z działek rolnych nie wskazał numeru pakietu i wariantu ani nie zadeklarował żadnej działki do płatności ekologicznej. Podkreślić należy, że wniosek z 2018r. jest wnioskiem kontynuacyjnym gdyż H.T. przystąpił do programu Rolnictwo ekologiczne w 2017r. Wśród działek rolnych wskazanych we wniosku są również działki na których znajduje się uprawa aronii czarnoowocowej. Jednakże powierzchnia zadeklarowanych w 2018r., działek rolnych z uprawą aronii jest większa od powierzchni zobowiązania określonego w 2017r. W trakcie realizacji zobowiązania ekologicznego nie można dokonywać jego zmiany natomiast dozwolone jest dodanie na nowej powierzchni nowego zobowiązania.

Skarżący jednak nie dostarczył żadnych dokumentów potwierdzających rozpoczęcie realizacji nowego zobowiązania. W związku z czym bez dodatkowych wyjaśnień skarżącego nie można w sposób bezpośredni przenieść danych z zakresu działek rolnych objętych zobowiązaniem z wniosku z 2017r. do wniosku z 2018r.

W sytuacji gdy skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2018r. przy żadnej z działek rolnych nie wskazał numeru pakietu i wariantu o który się ubiega i nie zadeklarował żadnej działki do płatności ekologicznej to organy administracji trafnie odmówiły H.T. płatności ekologicznej na 2018r. Nie można bowiem przyznać takiej płatności skoro rolnik nie wskazuje przy żadnej z działek rolnych numeru pakietu oraz wariantu i nie deklaruje żadnej działki doi płatności.

Zaznaczyć należy, że skarżący złożył wniosek o płatność na 2018r. w dniu 9 maja zaś termin do złożenia wniosku upływał w dniu 15 czerwca 2019r. Również po dniu 15 czerwca 2019r. można było złożyć wniosek przy czym za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1% kwoty płatności. Ostateczny termin do złożenia wniosku upływał 10 lipca 2019r. Do dnia 10 lipca 2019r. H.T. mógł zatem uzupełnić swój wniosek lecz tego nie uczynił. Dodać należy, że składając wniosek złożył on także oświadczenie (część VIII wniosku), iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Skarżący wiedział zatem jakie są zasady wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na 2018r. oraz warunki przyznawania tej płatności. W sytuacji gdyby H.T. miał trudności z wypełnieniem wniosku mógł się zwrócić o udzielenie pomocy do punktu pomocy technicznej istniejącym w każdym biurze powiatowym ARiMR. Obowiązek udzielenia przez organ pomocy rolnikowi w wypełnianiu wniosku wynika z treści art.17 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 Skarżący jednak o taką pomoc się nie zwrócił.

Organy administracji obu instancji słusznie uznały, że wadliwość wniosku złożonego przez H.T. nie uzasadnia zastosowania art.4 rozporządzenia nr 809/2014. Z przepisu tego wynika, że wniosek o przyznanie płatności może być poprawiony w dowolnym czasie w przypadku gdy jest to oczywisty błąd oraz pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze.

Jeżeli chodzi o pojęcie "oczywisty błąd" to jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych jest to błąd wynikający z weryfikacji samego wniosku przez organ bez potrzeby uzyskania dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami. Musi być on łatwy do zauważenie, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności. Musi być on dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", być widoczny "prima facie" w sposób nie budzący wątpliwości.(por wyroki NSA w spr. I GSK 31312/18 z 7 lutego 2019r., w spr. I GSK 363/19 z 16 maja 2019r., w spr. I GSK 607/19 z 27 czerwca 2019r., wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. w spr. I SA/Go 55/18 z 24 maja 2018r. i WSA w Białymstoku w spr. I SA/BK 532/19 z 4 grudnia 2019r.)

W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, brak jest podstaw do uznania, że uchybienie jakiego dopuścił się skarżący we wniosku o przyznanie płatności jest "oczywistym błędem" w rozumieniu art.4 rozporządzenia nr 809/2014.

Należy zaznaczyć, że H.T. w 2018r. zgłosił do płatności ponad 30 różnych działek przy czym ubiegał się o jednolitą płatność obszarową, płatność ONW i płatność ekologiczną. Z uwagi na dużą ilość działek zadeklarowanych do płatności oraz ubieganie się o przyznanie różnych płatności trudno zorientować się "na pierwszy rzut oka", że w przypadku płatności ekologicznej we wniosku nie zadeklarowano żadnego pakietu i wariantu oraz żadnej działki dla tej płatności. Aby stwierdzić to uchybienie trzeba dokonać wnikliwej analizy całego wniosku porównując jakie działki zostały zgłoszone do poszczególnych płatności i jakie uchybienia zawiera wniosek o płatność ekologiczną. Wymaga to gruntownej analizy całej złożonej dokumentacji i, w ocenie sądu, uchybienia tego nie można łatwo wychwycić czyli dostrzec "na pierwszy rzut oka". Uchybienie to nie jest widoczne "prima facie". Organy administracji trafnie uznały, że skarżący nie dopuścił się "oczywistego błędu" w znaczeniu, o którym mowa w art.4 rozporządzenia nr 809/2014.

Dla zastosowania art.4 wymienionego rozporządzenia poza stwierdzeniem "oczywistego błędu" konieczne jest nadto spełnienie przesłanki aby beneficjent działał w dobrej wierze. Przez dobrą wiarę należy rozumieć usprawiedliwione przekonanie wnioskodawcy, że przysługuje mu prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach, usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Określenie dobrej wiary lub jej braku oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Pogląd taki wyraził WSA w Olsztynie w wyroku z 8 lutego 2017r., w spr. I SA/Ol 908/16.

Dla uznania, że konkretna osoba działała w dobrej wierze konieczne jest ustalenie, iż dołożyła ona należytej staranności w swoim zachowaniu. Należyta staranność natomiast to ogólne wymagane zachowanie konkretnej osoby w stosunkach danego rodzaju. Dołożenie należytej staranności jest niezbędnym warunkiem uznania, że konkretna osoba pozostawała w dobrej wierze.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że H.T. przy wypełnianiu wniosku o płatność ekologiczną na 2018r. dołożył należytej staranności. Jest rzeczą zrozumiałą, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności obszarowych winien zaznaczyć, jakie działki zgłasza do płatności a w przypadku płatności ekologicznej także winien określić pakiet i wariant o jaki się ubiega. Skarżący tego nie uczynił lecz złożył wniosek o płatność ekologiczną bez zaznaczenia pakietu i wariantu i bez zadeklarowania żadnej działki do tej płatności. Przed złożeniem wniosku winien on dokładnie sprawdzić treść wniosku czy zawiera on wszystkie niezbędne elementy.

Skarżący po wypełnieniu wniosku mógł go wydrukować a następnie sprawdzić w wersji papierowej prawidłowość jego wypełnienia. W sytuacji gdyby miał wątpliwość jak należy wypełnić wniosek mógł zwrócić się o pomoc do punktu pomocy technicznej w biurze powiatowym ARiMR. Skarżący jednak tego nie uczynił. Dodać należy, iż wniosek został złożony przez H.T. w dniu 9 maja 2018r. zaś termin do złożenia wniosku upływał w dniu 15 czerwca 2018r. Skarżący miał więc wystarczająco dużo czasu aby sprawdzić prawidłowość wypełnienia wniosku. Organy administracji słusznie uznały, że H.T. nie dołożył należytej staranności w wypełnianiu wniosku a tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że działał on w dobrej wierze.

Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że wadliwość wniosku o płatność ekologiczną na 2018r. nie była "oczywistym błędem" i brak było podstaw do uznania, iż skarżący działał w dobrej wierze. W związku z czym organy administracji trafnie odmówiły zastosowania w niniejszej sprawie art.4 rozporządzenia nr 809/2014.

Organy administracji słusznie również uznały, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art.25 ust.1 ustawy z 20 lutego 2015r.

Kontrola administracyjna wniosku miała bowiem miejsce w dniu 9 września 2018r. czyli po upływie ostatecznego terminu do złożenia poprawionego wniosku (10 lipca 2018r.) Skoro upłynął ten termin to przepis art.25 ust.1 ustawy z 20 lutego 2015r. nie miał zastosowania co wynika wprost z treści tego przepisu.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że pod koniec lipca 2018r. H.T. wychwycił błąd we wniosku i chciał go poprawić lecz w Biurze Powiatowym ARiMR odmówiono mu naniesienia poprawek we wniosku bo upłynął już ostateczny termin na składanie wniosku.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art.4 rozporządzenia nr 809/2014 gdyż uchybienie jakiego dopuścił się skarżący we wniosku o płatność ekologiczną nie było "oczywistym błędem" a ponadto H.T. nie działał we dobrej wierze. W związku z czym skarżący nie mógł poprawiać wniosku w dowolnym czasie a mógł to uczynić jedynie do 10 lipca 2018r. Ponieważ skarżący zgłosił się do organu I instancji po upływie tego terminu organ miał prawo odmówić naniesienia poprawek do wniosku.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. W sytuacji gdy H.T. we wniosku o płatność ekologiczną na 2018r. nie zadeklarował żadnej działki rolnej do płatności ani też nie wskazał pakietu i wariantu płatności o którą się ubiega to organy administracji słusznie odmówiły przyznania płatności ekologicznej na 2018r. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę H.T.

bg